آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,453 |
| تعداد مقالات | 17,785 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,010,126 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,579,928 |
از حسن و قبح عقلی تا زاگزبسکی: استقلال شناختی اخلاق و پیامدهای آن | ||
| دین پژوهی و کارآمدی | ||
| دوره 5، شماره 3 - شماره پیاپی 17، آذر 1404، صفحه 19-32 اصل مقاله (515.07 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2025.68044.1498 | ||
| نویسندگان | ||
| بهناز درویشی* ؛ رمضان مهدوی آزادبنی؛ محمود دیانی | ||
| دانشگاه مازندران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به بررسی این پرسش اساسی میپردازد که آیا میتوان میان نظریة «استقلال شناختی اخلاق از دین» در فلسفة اخلاق معاصر غرب (با محوریت آرای لیندا زاگزبسکی) و نظریة «حسن و قبح عقلی» در کلام امامیه و معتزله همگرایی معناداری یافت؟ همچنین، پیامدهای این همگرایی برای جهانشمولی اخلاق و امکان گفتوگوی بینادیانی مورد تحلیل قرار میگیرد. روش تحقیق به کار گرفته شده در این مطالعه، روش تطبیقی-تحلیلی با رویکرد کیفی-انتقادی است. دادههای پژوهش از طریق مطالعة عمیق آثار زاگزبسکی در فلسفه اخلاق غربی و متون پایهای کلام امامیه و معتزله گردآوری شدهاند. تحلیل دادهها در سه سطح صورت گرفته است: ۱. سطح مفهومی (مقایسه مفاهیم پایه مانند «حسن و قبح عقلی» و «استقلال شناختی»)؛ ۲. سطح نظری (بررسی ادلة هر دو طرف)؛ ۳. سطح پیامدی (تحلیل دلالتهای بینفرهنگی و امکانسنجی گفتوگوی ادیان). یافتههای پژوهش نشان میدهد که هر دو دیدگاه، علیرغم تفاوتهای زمینهای، به توانایی مستقل عقل در شناخت ارزشهای اخلاقی باور دارند. این همگرایی محوری، پیامدهای مهمی در پی دارد: نخست آنکه اخلاق را به مثابه زبان مشترک بین انسانها و ادیان مطرح میسازد؛ دوم آنکه ادعاهای نسبیگرایی اخلاقی را به چالش میکشد؛ و سوم آنکه امکان تأسیس «چارچوب عقلانیت اخلاقی فرافرهنگی» را به عنوان مبنایی برای مطالعات بینادیانی و فلسفه تطبیقی فراهم میآورد. این پژوهش مسیر را برای تحقیقات آتی در حوزههای اخلاق مقایسهای، الهیات گفتوگو و فلسفه تطبیقی هموار میسازد و نشان میدهد که چگونه میتوان از میراث فکری متفاوت برای حل چالشهای مشترک بشری بهره جست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استقلال شناختی اخلاق؛ حسن و قبح عقلی؛ لیندا زاگزبسکی؛ کلام امامیه؛ معتزله؛ گفتوگوی ادیان | ||
| مراجع | ||
|
ابن سینا (1380). النجاة، تصحیح نجف قلی حبیبی، تهران: دانشگاه تهران.
دهقان، مجید. و سعیدی مهر، محمد، (1399)سازگاری خودآئینی با اتوریته دینی،مجله پژوهشهای فلسفی،دوره14، شماره 31،صص 437-458.
https://philosophy.tabrizu.ac.ir/article_8561.html
جوادی آملی، ع. (1385). مبادی اخلاق در قرآن. قم: اسراء.
__________ (1388). منزلت عقل در هندسة معرفت دینی. قم: اسراء.
حلی، محقق. (676 ق.). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
شهرستانی، عبدالکریم (1388). ملل و نحل، ترجمه افضلالدین صدر، تهران: علمی و فرهنگی.
شیخ مفید. (413 ق.). اوائل المقالات. قم: کنگره شیخ مفید.
طوسی، خواجه نصیرالدین. (672 ق.). تجرید الاعتقاد. تحقیق محمدجواد حسینی جلالی. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
فتحعلی، م. (1394). اخلاق جهانی و گفتگوی تمدنها. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
مطهری، مرتضی. (1357). عدل الهی. تهران: انتشارات صدرا.
ملاصدرا، صدرالدین شیرازی (1382ق). الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه، بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
مهدوی آزادبنی، رمضان. (1402). « استقلال معرفتشناختی و وابستگی هستیشناختی اخلاق نسبت به دین، مجله پژوهشهای فلسفی،دوره 17، شماره 44،صص 750-736 .
مهدوی آزادبنی، رمضان،(1404) بن بست شکاکیت اخلاقی در ترازوی قرائن تجربی، مجله دین پژوهی و کارآمدی،دوره 5 شماره 1،صص 1 – 12 .
Zagzebski, L. (2004). Divine Motivation Theory. Cambridge University Press.
Zagzebski, L. (2017). Exemplarist Moral Theory. Oxford University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 82 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 52 |
||