| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,532 |
| تعداد مقالات | 18,594 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,953,793 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,761,843 |
بررسی تأثیر مؤلفههای محیطی بر ارتقای مهارتهای اجتماعی کودکان اوتیسم در فضاهای معماری (مطالعه موردی: مراکز آموزشی اوتیسم در شهر تبریز) | ||
| فضای شهری و حیات اجتماعی | ||
| دوره 4، شماره 15، بهمن 1404، صفحه 115-104 اصل مقاله (665.42 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jprd.2025.63773.1128 | ||
| نویسندگان | ||
| شیوا ولایتی* 1؛ سویل رضائی تبریزی2؛ پدرام یاراحمدی2 | ||
| 1استادیار موسسه آموزش عالی نبی اکرم (ص)،تبریز،ایران | ||
| 2دانش آموخته کارشناسی ارشد معماری موسسه آموزش عالی نبی اکرم (ص) | ||
| چکیده | ||
| اوتیسم یک اختلال طیفِ رشدی است که پردازش حسی و تعاملات اجتماعی را دستخوش تغییر میسازد. این پژوهش به بررسی تأثیر مؤلفههای محیطیِ فضاهای معماری بهویژه در محیطهای آموزشی/ درمانی بر ارتقای مهارتهای اجتماعی کودکان مبتلا به اوتیسم میپردازد. هدف اصلی تعیین آن دسته از مؤلفههای محیطی است که بیشترین همبستگی را با شاخصهای مهارتی اجتماعی شامل بازیدرمانی، هنردرمانی، فعالیتهای فردی و جمعی و حضور در فضاهای اجتماعی نشان میدهند. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی است؛ دادهها از طریق پرسشنامهای ۳۸ سوالی میان مربیان سه مرکز آموزشی اوتیسم در تبریز جمعآوری شد. روایی محتوا با نظرخبرگان و پایایی پرسشنامه با آلفای کرونباخ 87.0 تأیید گردید. تحلیل دادهها با استفاده از آزمونهای همبستگی (اسپیرمن و پیرسون) در نرمافزار SPSS انجام شد. یافتهها نشان دادند که مؤلفههایی همچون رنگ، بافت و مصالح، فضای سبز و طبیعت، نور طبیعی، انعطافپذیری فضا، آکوستیک مناسب، حریم و فضای شخصی، ایمنی و خوانایی فضا به ترتیب بیشترین تأثیر را بر ارتقای مهارتهای اجتماعی از طریق مکانیسمهای واسطهای و رفتارهای تعاملی دارند. نتایج پژوهش بر ضرورت تلفیق اصول طراحی معمارانه حساسبهحواس و طراحی درمانمحور در فضاهای آموزشی و شهری تاکید دارد. | ||
تازه های تحقیق | ||
طراحی فضاهای معماریِ ویژه کودکان اوتیسم باید بهصورت یکپارچه چند مؤلفه محیطی را تنظیم کند؛ تمرکز صرف بر یک عنصر مثلاً تنها آکوستیک یا تنها فضای سبز کافی نیست. این پژوهش تأکید دارد که مؤلفههای معماری از طریق مکانیزمهای واسطهای به رفتارهای تعاملی و نهایتاً به ارتقای مهارتهای اجتماعی کودکان اوتیسم منتهی میشود. پیشنهاد میشود که طراحان شهری و معماران، استانداردهای خاصی را برای ایجاد محیطهای دوستانه و فراگیر برای کودکان مبتلا به اوتیسم تدوین کنند. با توجه به سوال اصلی تحقیق عوامل محیطی که میتوانند بر مهارتهای اجتماعی کودکان اوتیسم تأثیر بگذارند شامل موارد زیر هستند:
| ||
| کلیدواژهها | ||
| طراحی معماری؛ مؤلفههای محیطی؛ کودکان اوتیسم؛ مهارتهای اجتماعی؛ تبریز | ||
| اصل مقاله | ||
|
اوتیسم یک اختلال طیفِ رشدی است که پردازش حسی و تعاملات اجتماعی را دستخوش تغییر میسازد. این پژوهش به بررسی تأثیر مؤلفههای محیطیِ فضاهای معماری بهویژه در محیطهای آموزشی/ درمانی بر ارتقای مهارتهای اجتماعی کودکان مبتلا به اوتیسم میپردازد. هدف اصلی تعیین آن دسته از مؤلفههای محیطی است که بیشترین همبستگی را با شاخصهای مهارتی اجتماعی شامل بازیدرمانی، هنردرمانی، فعالیتهای فردی و جمعی و حضور در فضاهای اجتماعی نشان میدهند. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی است؛ دادهها از طریق پرسشنامهای ۳۸ سوالی میان مربیان سه مرکز آموزشی اوتیسم در تبریز جمعآوری شد. روایی محتوا با نظرخبرگان و پایایی پرسشنامه با آلفای کرونباخ 87/0 تأیید گردید. تحلیل دادهها با استفاده از آزمونهای همبستگی (اسپیرمن و پیرسون) در نرمافزار SPSS انجام شد. یافتهها نشان دادند که مؤلفههایی همچون رنگ، بافت و مصالح، فضای سبز و طبیعت، نور طبیعی، انعطافپذیری فضا، آکوستیک مناسب، حریم و فضای شخصی، ایمنی و خوانایی فضا به ترتیب بیشترین تأثیر را بر ارتقای مهارتهای اجتماعی از طریق مکانیسمهای واسطهای و رفتارهای تعاملی دارند. نتایج پژوهش بر ضرورت تلفیق اصول طراحی معمارانه حساسبهحواس و طراحی درمانمحور در فضاهای آموزشی و شهری تاکید دارد. | ||
| مراجع | ||
|
عابدینی، ا.، جبارپور مهرآباد، ف.، امامی، ا.، باقرزاده، م. و ایرانی فر، ر. (1402). ارزیابی شاخصهای عدالت اجتماعی برای دسترسی و توزیع کاربریهای آموزشی در شهرهای اسلامی (مطالعه موردی: تبریز). فضای شهری و زندگی اجتماعی، 2(7)، 57 73. فرامرزی، س.، عباسی، س.، غلامی، م.، وهابی، ر. س. و پور صدوقی، ا. (1399). اثربخشی تمرینات یکپارچگی حسی بر تعاملات اجتماعی و رفتارهای کلیشهای کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم. تحقیقات علوم شناختی و رفتاری، 10(2)، 71 82. ایرانی، ن.، باور، س.، و میرزاخانی عراقی، ن. (1401). رابطه بین عوامل فیزیکی و معماری مراکز آموزشی-مراقبتی توانبخشی با کیفیت خدمات توانبخشی در کودکان مبتلا به اوتیسم از دیدگاه کاردرمانگران و والدین آنها. مجله علمی پزشکی توانبخشی، 12(1)، 164 185. ایرانی، ن.، باور، س.، و میرزاخانی عراقی، ن. (1401). رابطه بین عوامل فیزیکی و معماری مراکز آموزشی-مراقبتی توانبخشی با کیفیت خدمات توانبخشی در کودکان مبتلا به اوتیسم از دیدگاه کاردرمانگران و والدین آنها. مجله علمی پزشکی توانبخشی، 12(1)، 164 185. کربلایی حسینی قیاسوند ع، سهیلی ج، متین م، پوربخت ع. (1399).ارائه مدل تنوع حسی در طراحی محیط آموزشی برای کودکان مبتلا به اوتیسم. ساحلی، سارا.، قربانی، رسول، و جعفری، فیروز. (1402). بررسی تطبیقی سه دوره توسعه خیابان شهید بهشتی کرج از منظر شاخصهای مؤثر در ارتقاء کیفیت محیط. فضای شهری و زندگی اجتماعی، 2(5) خاکی علی، مهدوی مجتبی. (1399)طراحی فضاهای آموزشی برای کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم. تعلیم و تربیت استثنایی. Abedini, A., Jabbarpour Mehrabad, F. , Emami, E. , Bagherzadeh, M. and Irani far, R. (2024). An Evaluation of the Social Justice Indicators for Availability and Distribution of Educational Land Use in Islamic Cities (Case Study: Tabriz). Urban Space and Social Life, 2(7), 57-73. doi: 10.22034/jprd.2024.60653.1082[In Persian]. Faramarzi, S. , Abbasi, S. , Gholami, M. , Vahabi, R. S. and Pour Sadoghi, A. (2021). Effectiveness of sensory integration exercises on social interactions and stereotypical behaviors of children with autism spectrum disorder. Research in Cognitive and Behavioral Sciences, 10(2), 71-82. doi: 10.22108/cbs.2021.128209.1520 [In Persian]. Irani, N., Bavar, C., & Mirzakhani Araghi, N. (2023). The Relationship Between Physical Factors and Architecture of Rehabilitation Educational Care Centers with the Quality of Rehabilitation Services in Children with Autism From the Perspective of Their Occupational Therapists and Parents. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine, 12(1), 164-185. doi: 10.32598/SJRM.12.1.11[In Persian]. Irani, N., Bavar, C., & Mirzakhani Araghi, N. (2023). The Relationship Between Physical Factors and Architecture of Rehabilitation Educational Care Centers With the Quality of Rehabilitation Services in Children With Autism From the Perspective of Their Occupational Therapists and Parents. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine, 12(1), 164-185. doi: 10.32598/SJRM.12.1.11[In Persian]. Karbalaei Hossini Ghiyasvand A, Soheili J, Matin M, Pourbakht A. Presenting a Sensory Variation Model in Designing an Educational Environment for Children with Autism. MEJDS 2020; 10 :225-225 Saheli, S. , Ghorbani, R. and Jafari, F. (2023). Comparative study of three development periods of Shahid Beheshti Street in Karaj from the point of view of effective indicators in improving environmental quality. Urban Space and Social Life, 2(5), -. doi: 10.22034/jprd.2023.55533.1036 [In Persian]. Khaki A, Mahdavi M. Designing Learning Spaces for Children with Autism Spectrum Disorder (2020). ExceptEduc;2(160): 71-82.URL: http://exceptionaleducation.ir/article-1-1976-fa.html [In Persian]. Almaz, A., & Raafat, I. (2024). The role of architectural and interior design in creating an autism-friendly environment to promote sensory-mitigated design. ResearchGate. Atmodiwirjo, P. (2014). Space affordances, adaptive responses and sensory integration by autistic children. International Journal of Design, 8(1), 35–48. Ayres, A. J. (2005). Sensory Integration and the Child. Los Angeles: Western Psychological Services. Black, M. H., & Bolte, S. (2022). Considerations of the built environment for autistic individuals: A review. Autism Research, 15(5), 862–875. DOI: 10.1177/13623613221102753. Finnigan, K. A. (2024). Sensory responsive environments: Outdoor built environments and sensory sensitivities. Land, 13(5), 636. Gibson, J. J. (1979). The ecological approach to visual perception. Boston: Houghton Mifflin. Kellert, S. R. (2018). Nature by design: The practice of biophilic design. Yale University Press. Mostafa, M. (2021). The Autism Friendly University Design Guide. Cairo: American University in Cairo. Norouzi, N., et al. (2021). Architecture for children with autism spectrum disorder: An architectural design framework for therapy rooms. Frontiers in Psychology, 12, 669541. DOI: 10.1177/19375867211012489 Simpson, K., & Adams, D. (2023). Parent-reported environmental factors and strategies to support home and community participation in children on the autism spectrum. Disability and Rehabilitation, 46(17), 3970–3979. DOI: 10.1080/09638288.2023.2261843 Tola, G. (2021). Built environment design and people with autism: A systematic review. Frontiers in Psychology, 12, 622. DOI: 10.3390/ijerph18063203 Ulrich, R. S., et al. (2008). A review of the research literature on evidence-based healthcare design. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 1(3), 61–125. DOI: 10.1177/193758670800100306 Wu S, Pan C, Yao L, Wu X. (2022). The Impact of the Urban Built Environment on the Play Behavior of Children with ASD. Int J Environ Res Public Health. 19(22):1-14. Xie, Y., Wang, Z., Fan, Y., Huang, J., & Xie, B. (2023). Application of GIS image system and remote sensing technology in physical geography land planning. Soft Computing, 27(12), 8403-8414. https://doi.org/10.1007/s00500-023-08128-6 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 242 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 106 |
||