| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,554 |
| تعداد مقالات | 18,950 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,896,652 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,341,886 |
بررسی تأثیر تغییرات محیطی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی مناطق مرتفع با رویکرد سنجش از دور(مطالعه موردی: شهرستان فریدونشهر) | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 30، شماره 95، اردیبهشت 1405، صفحه 352-328 اصل مقاله (1.84 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2025.65934.3366 | ||
| نویسندگان | ||
| آمنه جوزی خمسلوئی1؛ سیدهدایت اله نوری* 2؛ داریوش رحیمی3 | ||
| 1دانشجوی دکترای دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2استاد دانشگاه اصفهان،اصفهان،ایران | ||
| 3استاد دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| شهرستان فریدونشهر با ارتفاع متوسط بیش از 2530 متر از سطح دریا یکی از مرتفعترین شهرستانهای استان اصفهان محسوب میشود. کشاورزی یکی از مهمترین بخشهای فعال اقتصادی در شهرستان فریدونشهر است و بخش عمدهای از اراضی شهرستان به این فعالیت اختصاص دارد. تغییر کاربری اراضی یکی از مسائل مهم این شهرستان در حوزه مدیریت منابع طبیعی است و در طی سالهای اخیر به سرعت آن افزوده شده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل محیطی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی شهرستان فریدونشهر طی دوره 2000 تا 2020 انجام شده است. این تحقیق با بهرهگیری از تکنیکهای دورسنجی (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تغییرات کاربری اراضی بهویژه بر کشاورزی را در قالب نقشههای موضوعی ترسیم و تحلیل کرده و مهمترین عوامل محیطی مؤثر در تغییرات صورت گرفته را مطابق دیدگاه جامعه کشاورزان به روش تحلیلعاملی و دیدگاه کارشناسان ذیربط در قالب مقایسات زوجی به روش بردار ویژه بررسی و ارزیابی کرده است. نتایج نشان داد که به طور کلی یک روند تغییر منظم در اکثر طبقات کاربری وجود دارد. کاربری اراضی کشاورزی در این شهرستان در طی 20 سال گذشته به میزان قابل توجهی تغییر کرده است. به طوریکه مساحت اراضی زراعی و باغی در سال 2000 با 2/16367 هکتار به 3/20259 هکتار در سال 2020رسیده است و درحال حاضر این روند صعودی ادامه دارد. با در نظر گرفتن وضعیت توپوگرافی منطقه؛ سطح اراضی کشاورزی در زمینهای با شیب بالای 20 درصد درحال گسترش است. مهمترین دلایل این تغییرات مسائل اقتصادی، نوسانات اقلیمی و گسترش فناوری هستند. با توجه به وضعیت توپوگرافی شهرستان؛ تجاوز به اراضی که از لحاظ پارامترهای خاک، ارتفاع و شیب برای کشت مناسب نیستند تبعات و آسیبهای جبرانناپذیر زیستمحیطی برای محیط این منطقه به بار خواهد آورد. نتایج این تحقیق تصمیمسازی کارآمدتر را در راستای پایداری منابع طبیعی برای برنامهریزان و مدیران منطقهای فراهم مینماید | ||
تازه های تحقیق | ||
در مباحث قبل به بررسی تأثیر عوامل محیطی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی شهرستان فریدونشهر طی یک دوره 20 ساله پرداختیم. در بخش اول نقشههای تغییر کاربری اراضی کشاورزی به تفکیک دورههای مورد نظر ترسیم و نتایج میزان تغییرات ارائه گردید و در بخش دوم مهمترین علل و محرکهای این تغییرات یک بار از دیدگاه کارشناسان و یک بار از دیدگاه کشاورزان مطرح شد. با توجه به تغییرات صورت گرفته طی دوره 20 ساله (2000 تا 2020)، کاربری اراضی زراعی و باغی افزایش نسبتاً زیادی داشته که نشان دهنده اهمیت کشاورزی و باغداری در این شهرستان است. در مقابل اراضی مرتعی و جنگلی کاهش یافته است. آنچه که در اغلب این تغییرات مسلم است، تغییر از یک نوع کاربری به یک نوع کاربری دیگر است، برای مثال افزایش مساحت 361 هکتاری اراضی مسکونی از سال 2000 تا 2020، با توجه به تصاویر ماهوارهای و بازدیدهای میدانی؛ قطعا با تبدیل اراضی زراعی به اراضی مسکونی همراه بوده است و آنچه در این نقشهها بسیار واضح است، کاهش مراتع و جنگل و تبدیل شدن آنها به زمینهای زراعی و باغی و اراضی بایر مانند جاده و افزایش 4/0 درصدی اراضی مسکونی نسبت به سال 2000 منتج از تخریب اراضی زراعی است. این تغییرات در نهایت منجر به ایجاد تغییرات مخربی بر سیستمهای مورفولوژیک منطقه مانند؛ افزایش میزان فرسایش کاهش تغذیه آبهای زیرزمینی، بروز سیلابهای مخرب در حوضه آبخیز خواهد شد. بررسی و تحلیل تغییراتی که مدنظر این پژوهش است و بهعنوان هدف اصلی این مقاله دنبال میشود؛ تغییرات مربوط به کاربری اراضی کشاورزی شامل اراضی زراعی و باغی است. بر اساس نقشههای کاربری اراضی استخراج شده در صفحات قبل بیشترین مساحت اراضی کشاورزی در بخش شمال شرقی و شمال غربی این شهرستان قرار دارد. اغلب اراضی زراعی بخش شمال شرقی شهرستان را اراضی آبی تشکیل میدهد، در مقابل اغلب اراضی زراعی بخش شمال غربی از اراضی دیم تشکیل شده است. به همین ترتیب بیشترین توسعه اراضی کشاورزی هم مربوط به دو بخش شمال شرقی و شمال غربی شهرستان میشود که با از بین رفتن مراتع درجه متوسط و خوب همراه بوده است. بخش زیادی از اراضی کشاورزی نواحی جنوبی و تقریباً مرکزی شهرستان شامل اراضی باغی میشود که در دامنه رشته کوههای زاگرس و درههای آن توسعه یافتهاند و مابقی اراضی زراعی غالباً بهصورت دیم کشت میشود. بهطورکلی در طی 20 سال اخیر اراضی کشاورزی شهرستان قریب 4000 هکتار (2 درصد) افزایش پیدا کرده است. نتایج حاصل از نظرات کارشناسان و بهرهبردارن در بررسی مهمترین عوامل مؤثر در ایجاد تغییر کاربری اراضی کشاورزی نشان میدهد که؛ یافتههای مقایسات زوجی عوامل محیطی از دیدگاه کارشناسان گویای آن است که مهاجرفرست بودن روستا یا شهر، کاهش بارش (برف و باران) برخی سالهای اخیر، استفاده از روشهای نوین آبیاری، بازار نامطمئن و امنیت فروش محصولات کشاورزی، آشنا نبودن کشاورزان با قوانین حفاظت از اراضی، نقش قانون ارث و تقسیم پیدرپی اراضی به عنوان مهمترین عوامل تغییر کاربری در کنار سایر عوامل محیطی هستند. در مقایسه زوجی پارامترهای اصلی، عامل فناوری، عامل اقتصادی و عامل اقلیمی - بیوفیزیکی بیشترین امتیاز را کسب کردهاند و به عنوان عوامل مهم و تأثیرگذار در فرآیند تغییر کاربری اراضی شناخته شدند (جدول 10). نتایج تحلیلعاملی از دیدگاه بهرهبرداران نشان داد که؛ مهمترین پارامترهای مؤثر در تغییر کاربری زمین با توجه به بار عاملی در چهار عامل دستهبندی شدند. در این راستا پارامترهای اقلیمی و بیوفیزیکی تحت عنوان خشکسالی، تخریب خاک و آینده کشاورزی پایدار به عنوان عامل اول، پارامترهای اقتصادی-اجتماعی تحت عنوان نگرش و تصمیمگیری کشاورزان و نوسانات قیمت به عنوان عامل دوم، پارامترهای فناوری با عنوان بهرهگیری از فناوریهای نوین در مدیریت منابع آب و خاک به عنوان عامل سوم و نهایتاً مدیریت محلی- تغییرات جمعیت و گردشگران در جایگاه چهارم بهعنوان مهمترین عوامل در تغییر کاربری اراضی کشاورزی شهرستان فریدونشهر شناخته شدند (جدول 13). بهطور کلی نتایج مقایسه نظرات دو گروه کارشناسان و بهرهبرداران در بررسی عوامل محیطی مؤثر در تغییر کاربری اراضی کشاورزی شهرستان فریدونشهر نشان داد که هر دو گروه؛ عوامل اقلیمی- بیوفیزیکی، اقتصادی و فناوری را به عنوان مؤثرترین عوامل شناسایی کردند. نتایج پژوهش حاضر در مقایسه با نتایج سایر پژوهشها نشان میدهد که مطالعه حاضر همخوانی نزدیکی با برخی از مطالعات تغییر کاربری زمین دارد. با عنایت به اینکه مطالعه حاضر به بررسی تغییر کاربری زمین کشاورزی و عوامل تغییر پرداخته است و نتایج حاکی از آن است که مساحت اراضی کشاورزی در طی 20 سال با وجود محدودیتهای اقلیمی و اقتصادی و برخی عوامل دیگر در کنار گسترش تکنولوژی افزایش پیدا کرده است؛ با نتایج کار تحقیقاتی میتیکو باداسا و همکاران[1] (2025)، که اراضی کشاورزی در حوزه آبخیز آپر آنجر اتیوپی بین سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰ به میزان قابل توجهی (4/707 کیلومتر مربع) افزایش یافته، درحالی که جنگلها و مراتع به شدت کاهش یافتهاند، ارتباط دارد. با نتایج مطالعه آگوماگو[2]، مارچانت[3] و استرینگر[4] (2025) که تغییرات کاربری اراضی در منطقه دلتای نیجر نیجریه را بین سالهای ۱۹۸۶ تا ۲۰۲۴ تحلیل کردهاند؛ مناطق شهری (ساختهشده) و کشاورزی به ترتیب ۵۶۱ و ۷۹ درصد افزایش یافتهاند. این تغییرات به قیمت از بین رفتن منابع طبیعی تمام شده، به طوری که جنگلهای بارانی ۵۴ درصد و جنگلهای حرا ۴۲ درصد کاهش یافتهاند. نتایج مطالعه تغییرات کاربری زمین لیو و همکاران[5] (2025) نشان داد که طی سالهای 2000 تا 2020 کاربری اراضی کشاورزی بیشترین سهم را در تغییر الگوی کاربری زمین داشتهاند که با مطالعه حاضر ارتباط و همخوانی دارد. نتایج مطالعات داخلی عبادی و همکاران (1403) در آشکارسازی تغییرات کاربری اراضی حوضه فیروز آباد خلخال در دوره زمانی 2000 تا 2021 نشان داد که بیشترین میزان تغییرات اتفاق افتاده مربوط به کاربری مرتع خوب به مرتع ضعیف با مقدار ۷۲/۵۱ کیلومتر مربع و بعد آن جنگل به مرتع خوب با مقدار ۱۱/۳۰ کیلومتر مربع است. دلایل این تغییرات افزایش جمعیت، چرای بی رویه دام، استفاده نادرست و غیرقاونی از اراضی مختلف میباشد. همچنین نتایج کار پژوهشی رجبی، کرمی و رنجبری (1403) با بررسی تغییرات کاربری اراضی طی سالهای 2001 تا 2021 نشان داد که در سال ۲۰۰۱ بیشترین مساحت کاربری به اراضی مرتعی اختصاص داشت، درحالی که در سال ۲۰۲۱ اراضی دیم بیشترین مساحت را در حوضه قرنقوچای داشته است. در واقع طی سال های مورد مطالعه، با افزایش اراضی کشاورزی دیم از ۳۸ درصد به ۱/۵۳ درصد، اراضی مرتعی از ۱۷/۶۰ درصد به ۳/۴۲ درصد کاهش یافته است که با مطالعه حاضر ارتباط و همخوانی نزدیکی دارد. از نظر بررسی عوامل و محرکهای تغییر کاربری، اکثر تحقیقات صورت گرفته به نقش عوامل مکانی، اقلیمی، فناوری، نهادی، جمعیتی و اقتصادی به عنوان محرکهای تغییر کاربری زمین اشاره کردهاند. گرچه تأثیر نوع محرک به منطقه مورد مطالعه ، زمان و نوع کاربری مورد نظر بستگی دارد. در این راستا نتایج کار ورکافراهو و همکاران (2024) نشان داد که عوامل اجتماعی- اقتصادی مانند تحصیلات، اندازه خانوار، فاصله از بازار، قیمتهای بازار و همچنین عوامل طبیعی مانند بارندگیهای نامنظم بر وابستگی مردم به منابع جنگلی تأثیر گذاشته و این امر منجر به استفاده گسترده از منابع طبیعی به عنوان یک استراتژی مقابلهای شده است. نتایج مطالعه رد[6] و وایت[7] (2025)، در کلانشهر دالاس-فورت ورث (۲۰۲۰-۲۰۰۰) نشان داد که تغییرات کاربری زمین عمدتاً تحت تأثیر عوامل اجتماعی-اقتصادی مانند رشد جمعیت، مسکن، حملونقل و وضعیت اقتصادی است. با این حال، عوامل اقلیمی مانند تغییرات دما و بارش نیز در این فرآیند نقش داشتهاند. در مطالعه دیریبا[8] و همکاران (2024)، مساحت جنگل در جنوب غربی اتیوپی بهطور چشمگیری از 2/40110 هکتار در سال 1994 به 0/28763 هکتار در سال 2021 کاهش یافته است. دادههای نظرسنجی، نشان داد که این تغییرات ناشی از تعامل عوامل مختلفی از جمله محرکهای اجتماعی-اقتصادی، محیطی، سیاستی و نهادی و فناوری هستند. رشد بالای جمعیت، گسترش زمینهای کشاورزی و سکونتگاهها، چرای بیرویه دام، و قطع درختان برای سوخت چوب به عنوان محرکهای اصلی این تغییرات شناسایی شدند. نتایج کار تحقیقاتی خمیری[9] و همکاران (2022) در بررسی روابط علت و معلولی بین محرکهای تغییر کاربری زمین و اثرات آن بر جامعه و چشمانداز را بین سالهای 1976 و 2016 نشان داد که طی 40 سال، زمینهای زیر کشت افزایش و سطح تالابها به شدت کاهش یافته است. محرکهای اصلی این تغییرات شامل توسعه اقتصادی، شیوههای کشت و تکنیکهای آبیاری کشاورزی بودند. در نتیجهگیری کلی میتوان بیان نمود که مطالعه حاضر یک نمای کلی از تغییر کاربری اراضی با تمرکز بر کاربری کشاورزی و محرکهای اساسی آن در شهرستان فریدونشهر طی یک دوره 20 ساله ارائه میدهد. این تحقیق با بهرهگیری از تکنیکهای دورسنجی (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) تغییرات کاربری اراضی را در قالب نقشههای موضوعی ترسیم و تحلیل کرده و با استفاده از مدل AHPو تحلیلعاملی اکتشافی مهمترین عوامل مؤثر و دخیل در تغییرات صورت گرفته را بررسی و ارزیابی کرده است. با توجه به نتایج یافتههای تحقیق، کاربری اراضی کشاورزی در این شهرستان در طی 20 سال گذشته به میزان قابل توجهی تغییر کرده است. مهمترین دلایل این تغییرات را میتوان افزایش فعالیتهای اقتصادی (به ویژه کشاورزی) دانست. چراکه افزایش سطح اراضی باغی و زراعی، اراضی دیم و تبدیل مراتع به اراضی زراعی، چرای به رویه دامهای محلی و تبدیل آن به مراتع فقیر، نتایج تلاش جمعیت برای تأمین معیشت و مایحتاج غذایی است. بنابراین این کشاورزان و روستانشینان هستند که برای تثبیت و تملک اراضی اقدام به کشت و زرع، باغداری و کشاورزی در اراضی حاشیه روستاها، شهرها و مراتع نموده تا بتوانند ادعای مالکیت خود را به اثبات برسانند، متأسفانه بیشتر مراتع تخریب شده از این دست هستند. از دیگر عوامل تأثیرگذار بر تغییرات صورتگرفته میتوان به کاربرد گسترده تکنولوژی از جمله آبیاری تحت فشار، استفاده از ادوات پیشرفته، بذرهای اصلاحشده در بخشهای مختلف زراعت و باغ اشاره کرد. یکی دیگر از عوامل مهمی که در تغییر کاربری اراضی شهرستان تأثیر بسزایی داشته است؛ عوامل اقلیمی است. این تغییرات در پاسخ به نوسانات بارندگی و کاهش میزان قابل توجه آن بهویژه در سالهای اخیر است. دادههای هواشناسی و نظرات پاسخگویان بر ادعای این مطلب صحه میگذارند. به طور کلی سه عامل مهم فناوری، عامل اقلیمی و عامل اقتصادی بر نوع تصمیم کشاورزان در تبدیل زمین و نوع بهرهبرداری از زمین تأثیر زیادی داشته است. با مقایسه و بررسی یافتهها، میتوان جمعبندی نمود که وضعیت ساختار سیمای سرزمین منطقه مورد مطالعه در شرایط فعلی به دلیل تخریب و تبدیلات فزاینده همچنان روند تخریبی دارد. کاهش وسعت جنگلها و مراتع منطقه و روند افزایشی کاربری مسکونی و زراعت دیم و آبی و اراضی باغی در کنار تجاوز به اراضی با شیب بالا بیانگر جایگزینی و تبدیل پوشش طبیعی منطقه با کاربری انسانساخت است. با توجه به وضعیت توپوگرافی و مرتفع بودن شهرستان و محدودیت خاک از نظر عمق مناسب برای کشاورزی؛ تجاوز به اراضی، از لحاظ پارامترهای خاک، ارتفاع و شیب، اضافه بر اینکه برای کشت مناسب نیستند، تبعات و آسیبهای جبرانناپذیر زیستمحیطی برای محیط این منطقه به بار خواهد آورد. امید است نتایج این تحقیق بتواند زمینههای سیاستگذاریهای مدیریتی مناسب برای پایداری منطقه را برای برنامهریزان و مدیران منطقه ای فراهم نماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تغییر کاربری اراضی؛ عوامل محیطی؛ سنجش از دور؛ شهرستان فریدونشهر | ||
| اصل مقاله | ||
|
شهرستان فریدونشهر با ارتفاع متوسط بیش از 2530 متر از سطح دریا یکی از مرتفعترین شهرستانهای استان اصفهان محسوب میشود. کشاورزی یکی از مهمترین بخشهای فعال اقتصادی در شهرستان فریدونشهر است و بخش عمدهای از اراضی شهرستان به این فعالیت اختصاص دارد. تغییر کاربری اراضی یکی از مسائل مهم این شهرستان در حوزه مدیریت منابع طبیعی است و در طی سالهای اخیر به سرعت آن افزوده شده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل محیطی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی شهرستان فریدونشهر طی دوره 2000 تا 2020 انجام شده است. این تحقیق با بهرهگیری از تکنیکهای دورسنجی (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، تغییرات کاربری اراضی بهویژه بر کشاورزی را در قالب نقشههای موضوعی ترسیم و تحلیل کرده و مهمترین عوامل محیطی مؤثر در تغییرات صورت گرفته را مطابق دیدگاه جامعه کشاورزان به روش تحلیلعاملی و دیدگاه کارشناسان ذیربط در قالب مقایسات زوجی به روش بردار ویژه بررسی و ارزیابی کرده است. نتایج نشان داد که به طور کلی یک روند تغییر منظم در اکثر طبقات کاربری وجود دارد. کاربری اراضی کشاورزی در این شهرستان در طی 20 سال گذشته به میزان قابل توجهی تغییر کرده است. به طوریکه مساحت اراضی زراعی و باغی در سال 2000 با 2/16367 هکتار به 3/20259 هکتار در سال 2020رسیده است و درحال حاضر این روند صعودی ادامه دارد. با در نظر گرفتن وضعیت توپوگرافی منطقه؛ سطح اراضی کشاورزی در زمینهای با شیب بالای 20 درصد درحال گسترش است. مهمترین دلایل این تغییرات مسائل اقتصادی، نوسانات اقلیمی و گسترش فناوری هستند. با توجه به وضعیت توپوگرافی شهرستان؛ تجاوز به اراضی که از لحاظ پارامترهای خاک، ارتفاع و شیب برای کشت مناسب نیستند تبعات و آسیبهای جبرانناپذیر زیستمحیطی برای محیط این منطقه به بار خواهد آورد. نتایج این تحقیق تصمیمسازی کارآمدتر را در راستای پایداری منابع طبیعی برای برنامهریزان و مدیران منطقهای فراهم مینماید. | ||
| مراجع | ||
|
اداره هواشناسی شهرستان فریدونشهر (1403)، ایستگاه سینوپتیک فریدونشهر، واحد آمار و اطلاعات.
سالنامه آماری استان اصفهان (1400)، معاونت آمار و اطلاعات (سازمان مدیریت و برنامهریزی استان اصفهان).
اندکائی زاده، کورش؛ عساکره، عباس و حجتی، سعید (1404). بررسی تغییرات کاربری اراضی کشاورزی شهرستان اهواز در بازۀ زمانی سالهای 2000 تا 2020 با استفاده از فناوری سنجش از دور. مهندسی بیوسیستم ایران، 56 (1)، 70-51 https://doi.org/10.22059/ijbse.2025.389807.665586
رجبی، معصومه؛ کرمی، فریبا و رنجبری، مجید (1403). بررسی روند تغییرات کاربری اراضی و کیفیت شیمیایی آبهای سطحی در حوضه قرنقوچای هشترود. فصلنامه جغرافیا و برنامهریزی، 28 (89)، 215-193. http//doi.org/10.22034/gp.2023.57904.3174
شکریان، فاطمه و سلیمانی، کریم (1403). تغییرات کاربری اراضی مبتنی بر تصاویر ماهوارهای در جلگة هراز، نشریه سنجش از دور و GIS ایران، 16 ، (1)، 128-113. https://doi.org/10.48308/gisj.2023.232979.1176
عبادی، الهامه؛ اسفندیاری درآباد، فریبا؛ اصغری سراسکانرود، صیاد؛ مصطفیزاده، رئوف و مالنوری، الهام (1403). بررسی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تکنیک شیگرا و پیکسل پایه مطالعه موردی: حوضه فیروز آباد خلخال. جغرافیا و برنامهریزی، 28 (87)، 275-261. https://doi.org/10.22034/gp.2023.52092.3014
قدسی پور، سید حسن (1392). فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، 219.
محمودزاده، حسن؛ غلامنیا، خلیل و موسوی، سید محمد (1397). رویکرد سناریو محور در مدلسازی توسعه شهری (مطالعه موردی شهر ساری). نشریه علمی – پژوهشی جغرافیا و برنامه ریزی، 22 (64)، 287-267.
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 1395.
مشتاقمهر، عذرا؛ حجازی، سید اسدالله و کرمی، فریبا (1404). بررسی و مدلسازی تغییرات کاربری اراضی شهرستان مهاباد با استفاده از مدل زنجیره مارکوف. جغرافیا و برنامهریزی، 28 (91)، 205-187. http//doi.org/10.22034/gp.2024.60347.3231
منصورفر، کریم. (1393). آمار در علوم اجتماعی، انتشارات پیام نور، 240.
مومنی، منصور. (1389). مباحث نوین تحقیق در عملیات، تهران: انتشارات مومنی، 360.
کلانتری، خلیل. (1382). پردازش و تحلیل دادهها در تحقیقات اجتماعی-اقتصادی، تهران: نشر شریف تهران، 388.
Agumagu, O. O. Marchant, R. Stringer, L. C. (2025). Land Use and Land Cover Change Dynamics in the Niger Delta Region of Nigeria from 1986 to 2024. Land, 14, 765. https:// doi.org/10.3390/land1404076. Akıncı, H. Ozalp, A. Turgut, B. (2013). Agricultural land use suitability analysis using GIS and AHP technique. Computers and Electronics in Agriculture, 97, 71-82. Bandyopadhyay, S. Jaiswal, R. K. Hegde, V. S. Ayaraman, V. (2009). Assessment of land suitability potentials for agriculture using a remote sensing and GIS based approach, International Journal of Remote Sensing. 30, (4), 879-895. Bashirian, F. Rahimi, D. Movahedi, S. (2025). Effects of land use changes on local dust event in Urmia Lake basin. Land Use Policy, 148, 107416. Bazame, R. Tanrivermis, H. Kapusuz, Y. E. (2019). Land management and sustainable use of land resources in the case of Burkina Faso, Land Degradation and Development. 30, (6), 608-621. Benavidez-Silva, C. Jensen, M. Pliscoff, P. (2021). Future scenarios for land use in Chile: identifying drivers of change and impacts over protected area system. In: Land. (Basel), 10, 408. https://www.mdpi.com/2073-445X/10/4/408. Berihun, M.L. Tsunekawa, A. Haregeweyn, N. Meshesha, D.T. Adgo, E. Tsubo, M. Yibeltal, M. ( 2019). Exploring land use/land cover changes, drivers and their implications in contrasting agro-ecological environments of Ethiopia, Landuse policy. 87, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S02648377 19304089. Busko, M. Szafranska, B. (2018). Analysis of Changes in Land Use Patterns Pursuant to the Conversion of Agricultural Land to Non-Agricultural Use in the Context of the Sustainable Development of the Malopolska Region, Sustainability, 10, 136; doi:10.3390/su10010136. Chowdhury, M. Emran Hasan, M. Abdullah-Al-Mamun, M.M. (2020). Land use/land cover change assessment of Halda watershed using remote sensing and GIS, The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Sciences, 23, 63–75. Chuanga, W. Lina, C. Chiena, & Choub, W. (2011). Application of markov-chain model for vegetation restoration assessment at Landslide areas caused by a catastrophic earthquake in central Taiwan. Ecological modeling, 222, 835-845. Diriba, A. Rusha, B. Haile, Z. Asabeneh, A. Alemeyehu N, A. Nigus, T. T. (2024). Analyzing the extent and drivers of land use/land cover change in Southwestern Ethiopia. Discover Sustainability, 5, (1), https://doi.org/10.1007/s43621-024-00734-0. Ebadi, E. Esfandiari Darabad, F. Asghari Saraskanro, S. Mostafazadeh, R., Mollanouri, E. (2024). Investigation of land use changes using object-oriented and pixel-based techniques Case study: Firoozabad Khalkhal Basin. Journal of Geography and Planning, 28 (87), 261-275 https://doi.org/10.22034/gp.2023.52092.3014. (in persian) Endalew, T & Anteneh, M. (2023). Acacia decurrens tree plantations brought land use land cover change in northwestern of Ethiopia. SN. Appl. Sci. 5 (11), 300. https://link.spr inger.com/article/10.1007/s42452-023-05523-4. Fereydounshahr County Meteorological Department (2023), Fereydounshahr Synoptic Station, Statistics and Information Unit. (in persian) Finco, A. Nijkamp, P. (1997). "Sustainable land use: methodology and application," Serie Research Memoranda 0064, VU University Amsterdam, Faculty of Economics, Business Administration and Econometrics. Food & agriculture Organization. (1976). a frame work for land evaluation, International institute for land reclamation and improvement, published by arrangement with the food and agriculture organization of the United Nations. Rome, (32), 72. Ghodsipour, S. H. (2013). Analytical Hierarchy Process (AHP), Tehran: Amir Kabir University of Technology Publications, (AUTP), 219. (in persian) Gibbs, H.K. Ruesch, A.S. Achard, F. Clayton, M.K. Holmgren, P. Ramankutty, N. Foley, J. A. (2010). Tropical forests were the primary sources of new agricultural land in the 1980s and 1990s. Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 107, 16732–16737. Godet, M. Durance, PH. Gerber, A. (2008). Strategic Foresight (La Prospective): Use and Misuse of Scenario Buildin. LIPSOR Working Paper (Cahiers du LIPSOR), 137. www.laprospective.fr. Grêt-Regamey, A. Brunner, S. Kienast, F. (2012). Mountain ecosystems services: who cares? Mt. Res. Dev. 32 (S1), S23–S34. Hailu, A. Mammo, S. Kidane, M. )2020(. Dynamics of land use, land cover change trend and its drivers in Jimma Geneti District, Western Ethiopia. Land. Use policy. 99, 105011. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264837719317971. Hazell, P & Wood, S. (2008). Drivers of change in global agriculture. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 363(1491):495-515. Doi: 10.1098/rstb.2007.2166. Islam, Md. M. Jannat, A. Dhar. A.R. Ahamed, T. (2020). Factors determining conversion ofagricultural land use in Bangladesh: farmers’ perceptions and perspectives of climate change. GeoJournal, 85(2), 343–362. Kalantari, Kh. (2003). Data Processing and Analysis in Socio-Economic Research, Tehran: Sharif Tehran Publishing, 388. (in persian) Keshtkar, H. Voigt, W. Alizadeh, E. (2017). Land-cover classification and analysis of change using machine-learning classifiers and multitemporal remote sensing imagery. Arab J Geosci, 10 (6), 154. Khemiri, K. Jebari, S. Mahdhi, N. Saidi, I. Berndtsson, R. Bacha, S. (2022). Drivers of Long-Term Land-Use Pressure in the Merguellil Wadi, Tunisia, Using DPSIR Approach and Remote Sensing. Land, 11, 138. https://doi.org/ 10.3390/land11010138 Lambin, E. F. Turner, B. L. Geist, H. J. Agbola, S. B. Angelsen, A. Bruce, J. W. Coomes, O. T. Dirzo, R., Fischer, G. Folke, C. (2001). The causes of land-use and land-cover change: moving beyond the myths. Global Environ. Change, 11, 261–269. Li, J. Zhou, K. Dong, H. Xie, B. (2020). Cultivated Land Change, Driving Forces and Its Impact on Landscape Pattern Changes in the Dongting Lake Basin, Int. J. Environ. Res. Public Health, 17, 7988. doi: 10.3390/ijerph17217988 Lindblade, K. A. Walker, ED. Onapa, AW. Katungu, J. Wilson, ML. (2000). Land use change alters malaria transmission parameters by modifying temperature in a highland area of Uganda [J]. Tropical Med Int Health, 5, (4), 263–274. Liu, J. Hou, Y. Li, F. Zheng, B. Chen, Z. Zheng, F. Zhang, X. Yu, R (2025) Land use change projection and driving factors exploration in Hainan Island based on the PLUS model. Front. Mar. Sci. 12, 1534508. Doi: 10.3389/fmars.2025.1534508. Madhushree, M. Sumedha, M. Gracy, O. (2010). A landscape approach for quantifying land-use and land-cover change (1976-2006) in middle Himalaya. Reg Environ Chang, 10, 145–155. Mahmoudzadeh, H. Gholamnia, Kh. Mousavi, S. M. (2018). Scenario-based approach in urban development modeling (case study of Sari city). Scientific-Research Journal of Geography and Planning, 22 (64), 267-287. (in persian) Mansourfar, K. (2014). Statistics in Social Sciences, Payam Noor Publications, 240. (in persian) Maponya, Ph. & Mpandeli, S. (2012). Climate Change and Agricultural Production in South Africa: Impacts and Adaptation options. Journal of Agricultural Science, 4 (10), 48- 60. Mbow, Ch. Mertz, O. Diouf, A. Rasmussen, K. Reenberg. A. (2008). The history of environmental change and adaptation in eastern Saloum–Senegal—Driving forces and perceptions, Global and Planetary Change, 210-221. Meiyappan, P. Dalton, M. O'Neill, BC. Jain, A. K. (2014). Spatial modeling of agricultural land use change at global scale, Ecological Modelling, 291, 152-174. Mitiku Badasa, M. Lachisa Busha, H. Geda Feyera, N. Gamtesa, O. Tekalign Emiru, I. Yonas Name, W. Mengistu Muleta, G. Kiros Tsegay, D. Dessalegn Obsi, G. (2025). GIS and remote sensing Based Analysis of Land use and Land cover Change in the Upper Anger watershed, Western Ethiopia. GEOLOGY, ECOLOGY, AND LANDSCAPES, 9, (2), 542–551 https://doi.org/10.1080/24749508.2023.2237323 Mohammadi, Z. Rahimi, D. Najafi, M. R. Zakerinejad, R. (2023). The Effect of environmental degradation and climate on dust in Khuzestan province, Iran. Natural Hazards, 120 (10), 1-20. DOI: 10.1007/s11069-023-06368-1. Momeni, M. (2010). New Topics in Operations Research, Tehran: Momeni Publications, 360. (in persian) Mottet, A. Ladet, S. Coque, N. Gibon, A. (2006). Agricultural land-use change and its drivers in mountain landscapes: A case study in the Pyrenees. Agriculture, Ecosystems and Environment, 114, 296–310. Munteanu, C. Kuemmerle. T. Boltiziar, M. Butsic, V. Gimmi, U. Halada, L. Kaim, D. Király, G. Gyuró, E. K. Kozak, J. Lieskovský, J. Mojses, M. Müller, D. Ostafin, K. Ostapowicz, K. Shandra, O. Štych, P. Walker, S. Radeloff, V. C. (2014). Forest and agricultural land change in the Carpathian region—A meta-analysis of long-term patterns and drivers of change. Land Use Policy, 38, 685-697. Mustafa, A. A. Singh, M. Sahoo, R. N. Ahmed, N. Khanna, M. Sarangi, A. Mishra, A. K. )2011(. Land suitability analysis for different crops: a multi criteria decision. Making approach using remote sensing and GIS. Researcher, 3 (12), 61–84. Nrdd, R. Anandhi, A. (2022). Land Use Changes in the Southeastern United States: Quantitative Changes, Drivers, and Expected Environmental Impacts. Land, 11, 2246. Penny, J. Djordjevic, S. Chen. A. S. (2022). Using public participation within land use change scenarios for analysing environmental and socioeconomic drivers, Environmental Research Letters, 2, 025002. Plieninger, T. Draux, H. Fagerholm, N. Bieling, C. Bürgi, M. Kizos Kuemmerle, T. Primdahl, J. Verburg, P. H. (2016). The driving forces of landscape change in Europe: A systematic review of the evidence, Land Use Policy, 57, 204-214. Pullanikkatil, D. Palamuleni, L. G. Ruhiiga, T. M. (2016). Land use/land cover change and implications for ecosystems services in the Likangala River Catchment, Malawi. Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C, 93, 96–103. doi:10.1016/j.pce.2016.03.002. Qin, Z. Storozum, M. Liu, H. Zhang, X. & Kidder, T. R. (2019). Investigating environmental changes as the driving force of agricultural intensification in the lower reaches of the Yellow River: A case study at the Sanyangzhuang site, Quaternary International, 521, 25-34. Raad, A. & White, J.D. (2025). Humans, Climate Change, or Both Causing Land-Use Change? An Assessment with NASA’s SEDAC Datasets, GIS, and Remote Sensing Techniques, Urban Sci, 9, 76. https://doi.org/10.3390/ urbansci9030076. Rajabi, M. Karami, F. & Ranjbari, M. (2024). Investigating of changes in the chemical quality of surface water sources in Hashtrud’s Qaranquchai Riverr. Journal of Geography and Planning, 28 (89), 193-215. http//doi.org/10.22034/GP.2023.57029.3152. (in persian) Ren, Y. Li, Z. Li, J. Ding, Y. Miao, X. (2022). Analysis of Land Use/Cover Change and Driving Forces in the Selenga River Basin. Sensors, 22(3), 1041. https://doi.org/10.3390/s22031041 Robinson, R. & Sutherland, W. (2002). Post-war changes in arable farming and biodiversity in Great Britain. J. Appl. Ecol. 39, 157–176. Statistics Center of Iran, General Population and Housing Census, 2016. (in Persian) Statistical Yearbook of Isfahan Province (2020), Deputy of Statistics and Information (Management and Planning Organization of Isfahan Province). (in Persian) Tahmasebi, T. Karami, E. Keshavarz, M. (2020). Agricultural land use change under climate variability and change: Drivers and impacts, Journal of Arid Environments, 180, 104202. Tanrivermis, H. (2003). Agricultural land use change and sustainable use of land resources in the mediterranean region of Turkey. Journal of Arid Environments, 54 (3), 553-564. Tao, L. Gao, Y. Xiaomin, L. (2012) Tempo-spatial evolution of land use pattern in inhabited islands at Zhqjiang Estuary [J]. Anhui Agric Sci, (2), 1169–1174 Van Vliet, J. de Groot, HLF. Rietveld, P. Verburg, PH. (2015). Manifestations and underlying drivers of agricultural land use change in Europe, Landscape and Urban Planning, 133, 24-36. Wang, X. Li, X. (2021). China’s agricultural land use change and its underlying drivers: A literature review, J. Geogr. Sci, 31(8), 1222-1242. Workaferahu, A. Yechale, K. Abiyot, L. Dikaso, U. (2025). Drivers of land use land cover change and livelihood coping strategies in Sheka biosphere reserve; a case of Shato forest, Southwest Ethiopia, Discover Sustainability; Hamburg, 51, 208. DOI: 10.1007/s43621-024-00415-y Yao, Z. Wang, B. Huang, J. Zhang, Y. Yang, J. Deng, R. Yang, Q. (2021). Analysis of land use changes and driving forces in the Yanhe River Basin from 1980 to 2015. J, Sens, (1), 6692333. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1155/2021 /6692333. Zhai, R. Zhang, Ch. Li, W. Zhang, X. Li, X. (2020). Evaluation of Driving Forces of Land Use and Land Cover Change in New England Area by a Mixed Method, International Journal of Geo-Information, 9, 350. Doi:10.3390/ijgi9060350. Zhang, Y. Niu, X. Hu, Y. Yan, H. Zhen, L. (2022). Temporal and Spatial Evolution Characteristics and Its Driving Mechanism of Land Use/Land Cover Change in Laos from 2000 to 2020, Land, 11, 1188. https://doi.org/10.3390/land11081188. Zolekar, R. B. Bhagat, V.S. (2015), Multi-criteria land suitability analysis for agriculture in hilly zone: Remote sensing and GIS approach, Computers and Electronics in Agriculture, 118, 300-320 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 734 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 243 |
||