| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,522 |
| تعداد مقالات | 18,569 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,890,993 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,723,271 |
معانی دونامیس در فلسفه ارسطو | ||
| مجله پژوهش های فلسفی | ||
| دوره 20، شماره 55، تیر 1405، صفحه 575-594 اصل مقاله (750.69 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jpiut.2025.68267.4153 | ||
| نویسندگان | ||
| رقیه سهراب نوی* 1؛ حسن فتحی2؛ مجید صدرمجلس2؛ مسعود امید3 | ||
| 1دانشجوی دکتری فلسفه یونان باستان، دانشگاه تبریز،تبریز، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| 3استاد گروه فلسفه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| واژة «دونامیس» در فلسفه یونان باستان از معنای قدرت جسمانی و اقتدار سیاسی آغاز شد و در اندیشة افلاطون به توانایی اثرگذاری یا اثرپذیری تحول یافت، اما در نظام ارسطو به مفهومی محوری تبدیل شد. این پژوهش کاربردهای متنوع دونامیس را در طبیعیات، علمالنفس، اخلاق و منطق ارسطو بررسی میکند تا از یک سو اهمیت آن را نشان دهد و از دیگر سو به این پرسش بنیادین پاسخ گوید که با وجود تفاوت آشکار مصادیق (قوه طبیعی اجسام، قوای نفسانی، امکان منطقی در قضایا)، چه عاملی موجب وحدت این کاربردها میشود و آیا این وحدت از سنخ اشتراک معنوی مشکک است یا متواطی؟ پاسخ آن است که جهت وحدت و وجه مشابهتِ این معانی، نه به یک امر ثالث عینی، بلکه به معنای نخستینِ «مبدأ تغییر» بازمیگردد؛ معنایی که در تمام کاربردها بهعنوان هسته مفهومی واحد حضور دارد، اما در هر حوزه به مرتبهای وجودی خاص تحقق مییابد. در طبیعیات، قوه مبدأ حرکت و سکون است؛ در علمالنفس، قوای مدرکه و محرکه مبدأ افعال ارادی و ادراکیاند و در منطق، امکان مبدأ نسبت صدق و کذب در قضایاست. این مبدأیت واحد، در عین وحدت مفهومی، در هر حوزه به شدت و ضعف وجودیِ متفاوتی ظاهر میشود (مراتب تشکیکی)؛ از این رو اشتراک معانی دونامیس از نوع مشکک است، نه متواطی، و تنوع کاربردها نه گسست مفهومی، که بیانگر شئون متفاوت یک حقیقت واحد در مواجهه با فعلیتهای گوناگون است. این تحلیل، امکان تفکیک دقیق قوه طبیعی، قوای نفسانی و امکان منطقی را فراهم میآورد و از خلطهای تفسیری رایج جلوگیری میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دونامیس؛ ارسطو؛ مشترک معنوی مشکّک؛ فعلیت؛ توانمندی؛ امکان | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا. (1383). مبدا و معاد، به اهتمام عبدالله نورانی،تهران: موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران. ابنسینا. (بیتا). رسائل، ج.1، قم: بیدار ارسطو. (۱۳۷۸). درباره نفس، ترجمه و تحشیه علیمراد داوودی، تهران: حکمت. ارسطو. (1370). مابعدالطبیعه، ترجمه محمدحسن لطفی، تهران: نشر نی. ارسطو. (۱۳۷۸). منطق ارسطو (ارگانون): مقولهها، در پیرامون گزارش، آناکاریک نخست، آناکاریک دوم، جایگاههای بحث، در پیرامون ابطالهای سوفیستی، ترجمه شمسالدین ادیب سلطانی، تهران: انتشارات نگاه. ارسطو. (۱۳۹۸). سماع طبیعی، ترجمه محمدحسین لطفی، تهران: نشر مرکز. ارسطو. (۱۳۹۹). اخلاق نیکوماخوس ترجمه محمد حسن لطفی، تهران: انتشارات طرح نو ارسطو. (۱۴۰۰). سیاست، ترجمه حمید عنایت، تهران: چابخانه سپهر. افلاطون. (1380). دوره آثار، ترجمه محمد حسن لطفی، چاپ سوم، تهران: انتشارات خوارزمی. سجادی، جعفر. (1361). فرهنگ علوم عقلی (اصطلاحات فلسفی، کلامی، منطقی)، تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران طباطبائی، محمد حسین. (۱۳۹۲). نهایت فلسفه (ترجمه نهایه الحکمه)، ترجمه مهدی تدین، تهران: بوستان کتاب. کرجی، علی. (1381). اصطلاحات فلسفی و تفاوت آنها با یکدیگر، ویرایش دوم، قم: بوستان کتاب قم Aristotle. (1988). Metaphysics (S. Khorasani, Trans.). Tehran: Goftar. (in Persian) Aristotle. (1991). Metaphysics (M. H. Lotfi, Trans.). Tehran: Nashr-e Ney. (in Persian) Aristotle. (1995). Complete works of Aristotle: A revised Oxford translation (J. Barnes, Ed.). Princeton University Press. (Original work published 1984) Aristotle. (1999). Aristotle's Logic (Organon): Categories, On Interpretation, Prior Analytics, Posterior Analytics, Topics, Sophistical Refutations (S. A. Adib Soltani, Trans.). Tehran: Negah Publications. (in Persian) Aristotle. (1999). On the Soul (A. Davoudi, Trans.). Tehran: Hekmat. (in Persian) Aristotle. (2019). Physics (M. H. Lotfi, Trans.). Tehran: Markaz Publishing. (in Persian) Aristotle. (2020). Nicomachean Ethics (M. H. Lotfi, Trans.). Tehran: Tarh-e Now Publications. (in Persian) Aristotle. (2021). Politics (H. Enayat, Trans.). Tehran: Sepehr Printing House. (in Persian) Avicenna (Ibn Sina). (2004). Mabda' wa Ma'ad (A. Norani, Ed.). Tehran: Institute of Islamic Studies, University of Tehran. (in Persian) Avicenna (Ibn Sina). (n.d.). Rasa'il (Vol. 1). Qom: Bidar. (in Persian) Brentano, F. (1975). On the several senses of being in Aristotle (R. George, Ed. & Trans.). London, Los Angeles. Broadie, S. (2002). Ethics with Aristotle. Oxford: Oxford University Press, esp. pp. 120–125 on potentiality as an active capacity. Karaji, A. (2002). Philosophical Terms and Their Differences (2nd ed.). Qom: Bustan-e Ketab. (in Persian) Knuuttila, S. (2018). Medieval approaches to future contingents. Roczniki Filozoficzne, 66(4), [Online English version]. https://doi.org/10.18290/rf.2018.66.4-5en Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S., & McKenzie, R. (1940). A Greek-English lexicon (9th ed.). Oxford University Press. Plato. (2001). The Complete Works (M. H. Lotfi, Trans.) (3rd ed.). Tehran: Kharazmi Publications. (in Persian) Sajjadi, J. (1982). Dictionary of Rational Sciences (Philosophical, Theological, and Logical Terms). Tehran: Islamic Association of Wisdom and Philosophy of Iran. (in Persian) Tabatabai, M. H. (2013). The Ultimate Philosophy (Translation of Nihayat al-Hikmah) (M. Tadayyun, Trans.; S. H. Khosrowshahi, Ed.). Tehran: Bustan-e Ketab. (in Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,003 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 32 |
||