آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,489 |
| تعداد مقالات | 18,173 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,776,694 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,249,420 |
بررسی زمانی و مکانی روند تغییرات بلندمدت جنگلهای هیرکانی و رابطه آن با پارامترهای اقلیمی | ||
| نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی | ||
| دوره 5، شماره 15، مرداد 1404، صفحه 138-117 اصل مقاله (2.03 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2025.64404.1114 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد عباس نژاد آلچین* 1؛ علی اصغر درویش صفت2 | ||
| 1دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 2دکتری جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| بررسی روند بلندمدت تغییرات جنگلهای و پاسخ آنها به تغییرات اقلیمی بهمنظور مدیریت پایدار، افزایش درک از تأثیر تغییرات آبوهوایی و همچنین چرخه جهانی کربن ضروری است. از این رو هدف پژوهش حاضر بررسی زمانی و مکانی روند بلندمدت جنگلهای هیرکانی و ارتباط آنها با تغییرات پارامترهای اقلیمی است. به این منظور محصولات MOD13Q1 و MYD13Q1 سنجنده MODIS با هم ترکیب و سری زمانی با فاصله 8 روزه و تفکیک مکانی 250 متر از شاخص پوششگیاهی EVI برای دوره زمانی 2003 تا 2020 تهیه شد. همچنین دادههای ایستگاهای سینوپتیک که در فاصلهای کمتر از 10 کیلومتری از جنگل قرار داشتند تهیه و سری زمانی از میانگین دمای حداقل (T_min)، میانگین دمای حداکثر (T_max) و مجموع بارش (P) در هر 8 روز (متناسب با تاریخ دادهای EVI) برای هر یک ایستگاهها در بازه زمانی یاد شده ساخته شد. سپس از آزمون من-کندال و معنیداری آن برای بررسی روند تغییرات بلندمدت جنگلها هیرکانی و از ضریب پیرسون برای بررسی همبستگی پارامترهای اقلیمی با EVI استفاده شد. نتایج روند بلندمدت نشان داد، پدیدههای Greening و Browning به ترتیب در 77 و 23 درصد منطقه رخ دادهاند که از این مقدار به ترتیب 97/47 و 79/7 درصد آنها در سطح 10% معنیدار میباشند. همچنین همبستگی پیرسون بین EVI و پارامترهای اقلیمی نشان داد که EVI همبستگی مثبت و قوی با دما و همبستگی ضعیف با بارش دارد. در کل، مطالعه حاضر Greening را برای جنگلهای هیرکانی در بازه زمانی 18 ساله، تایید و دما را به عنوان عامل اصلی اقلیمی آن معرفی میکند. | ||
تازه های تحقیق | ||
این مطالعه با هدف بررسی روند بلندمدت تغییرات جنگلهای هیرکانی و واکنش آنها به عوامل مختلف اقلیمی با استفاده از سری زمانی MODIS-EVI با فاصله زمانی 8 روزه و تفکیک مکانی 250 متر و دادههای ایستگاههای هواشناسی در بازه زمانی 2021 – 2003 انجام شده است. نتایج آزمون کندال و معنیداری آن نشان داد روند Greening و Browning به ترتیب در 77 و 23 درصد منطقه رخ دادهاند که از این مقدار به ترتیب 97/47 و 79/7 درصد آنها در سطح 10% معنیدار میباشند. بنابراین در بخش عمدهای از جنگلهای هیرکانی Greening اتفاق افتاده است که میتواند ناشی از عوامل مختلفی مانند افزایش بارندگی، دما و دیاکسید کربن موجود در جو باشد که باعث تحریک فتوسنتز و رشد گیاهان میشوند. همچنین در بخشهایی از جنگلهای هیرکانی روند Browning مشاهده شد که میتواند ناشی از عوامل مختلف از جمله خشکسالی، هجوم حشرات، شیوع بیماری، آتشسوزی و فعالیتهای انسانی مانند جنگلتراشی باشد. براساس مطالعه کیاپاشا و همکاران (1396)، درجه حرارت در جنگلهای هیرکانی در سال 1981 شروع به افزایش کرد و بر اساس نتایج ما، این روند افزایشی ادامه دارد. در کل نتیجه میگیریم که روند Greening در جنگلهای هیرکانی در سالهای 2003 تا 2020 رخداده است و دما را بهعنوان اصلیترین عامل اقلیمی مؤثر بر این جنگلها معرفی میکنیم. با این حال، این پژوهش دارای محدودیتهایی است، از جمله عدم عدم وجود ایستگاههای هواشناسی سینوپتیک در داخل جنگلهای هیرکانی که میتواند دقت تحلیل همبستگی بین تغییرات پوشش گیاهی و پارامترهای اقلیمی را تحت تأثیر قرار دهد. از نظر مدیریتی، نتایج این پژوهش میتواند در سیاستگذاریهای حفاظتی و بهرهبرداری پایدار از جنگلهای هیرکانی مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد میشود نظارت بر مناطق دارای روند Browning افزایش یابد و برای کاهش اثرات خشکسالی، آتشسوزی و دیگر عوامل مخرب، راهکارهای حفاظتی مناسبی اتخاذ شود. عدم وجود ایستگاههای هواشناسی سینوپتیک در نهایت ما سامانه GEE را بهعنوان یک ابزار قدرتمند برای بررسی روند بلندمدت پوشش گیاهی و متغیرهای اقلیمی معرفی میکنیم. | ||
| کلیدواژهها | ||
| روند بلندمدت؛ دما؛ بارش؛ EVI؛ Browning و Greening | ||
| اصل مقاله | ||
|
طرح مسئله: اکوسیستمهای جنگلی بهعنوان یکی از اجزای کلیدی بیوسفر زمین، واکنشهای منحصربهفردی به تغییرات آبوهوایی نشان میدهند. درک تغییرات بلندمدت این اکوسیستمها و ارتباط آنها با تغییرات اقلیمی برای مدیریت پایدار و فهم بهتر تأثیرات آبوهوایی و چرخه جهانی کربن ضروری است. جنگلهای هیرکانی، بهعنوان یکی از زیستبومهای منحصربهفرد جهان که توسط یونسکو به رسمیت شناخته شدهاند، به دلیل تغییرات سریع اقلیمی در ارتفاعات و تنوع زیستاقلیمی، اهمیت ویژهای دارند. هدف این پژوهش، تحلیل زمانی و مکانی روند بلندمدت جنگلهای هیرکانی و بررسی ارتباط آنها با تغییرات پارامترهای اقلیمی است. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی زمانی و مکانی روند بلندمدت جنگلهای هیرکانی و ارتباط آنها با تغییرات پارامترهای اقلیمی است. روش تحقیق: پزوهش حاظر در کل جنگلهای هیرکانی در محدوده جغرافیایی ʹʹ5 ʹ35 45 تا ʹʹ15 ʹ38 26 شمالی و ʹʹ45 ʹ38 33 تا ʹʹ15ʹ56 11 شرقی که تراکم تاج پوشش بالای 10 درصد دارد انجام شده. به این منظور محصولات MOD13Q1 و MYD13Q1 سنجنده MODIS با هم ترکیب و سری زمانی با فاصله 8 روزه و تفکیک مکانی 250 متر از شاخص پوششگیاهی EVI برای دوره زمانی 2003 تا 2020 تهیه شد. همچنین دادههای ایستگاهای سینوپتیک که در فاصلهای کمتر از 10 کیلومتری از جنگل قرار داشتند تهیه و سری زمانی از میانگین دمای حداقل، میانگین دمای حداکثر و مجموع بارش در هر 8 روز (متناسب با تاریخ دادهای EVI) برای هر یک ایستگاهها در بازه زمانی یاد شده ساخته شد. سپس از آزمون کندال و معنیداری آن برای بررسی روند تغییرات بلندمدت جنگلها هیرکانی و از ضریب پیرسون برای بررسی همبستگی پارامترهای اقلیمی با میانگین EVI در محدودههای جنگلی که در فاصله 5 و 10 کیلومتری ایستگاه هواشناسی، استفاده شد. نتایج و بحث: نتایج روند بلندمدت نشان داد، پدیدههای Greening و Browning به ترتیب در 77 و 23 درصد منطقه رخ دادهاند که از این مقدار 54/34 درصد از منطقه شامل 56/30 درصد از روندهای Greening و 98/3 درصد از روندهای Browning در سطوح 1% معنیدار هستند. همچنین روندهای Greening معنیدار در سطوح 1 تا 5% و 5 تا 10% به ترتیب در 19/11 و 22/6 درصد از منطقه و روندهای Browning معنیدار در سطوح 1 تا 5% و 5 تا 10% به ترتیب در 20/2 و 61/1 درصد از منطقه رخداده است. همبستگی پیرسون بین EVI و پارامترهای اقلیمی نشان داد که EVI همبستگی مثبت و قوی با دما (بیش از 6/0) و همبستگی ضعیف با بارش (بین 11/0 تا 181/0) دارد. نتیجه گیری: در کل، مطالعه حاضر Greening را برای جنگلهای هیرکانی در بازه زمانی 18 ساله، تایید و دما را به عنوان عامل اصلی اقلیمی آن معرفی میکند. | ||
| مراجع | ||
|
عباسنژاد آلچین، احمد؛ درویش صفت، علی اصغر؛ و بذرافشان، جواد. (1397). مقایسۀ قابلیت دادههای ماهواره لندست 8 و مدل SEBAL در برآورد تبخیر و تعرق جنگلهای خزری با مدل ترکیبی پنمن مانتیث. نشریه جنگل ایران، 3: 389-402. https://www.ijf-isaforestry.ir/article_79979.html
عباسنژاد آلچین، احمد؛ درویش صفت، علی اصغر. (1402). بررسی روند تغییرات سرسبزی پوشش گیاهی ( Greening و Browning ) با استفاده از سری زمانی MODIS-NDVI در استان مازندران. نشریه علوم و فنون چوب و جنگل، 30(1)، 125-140. https://doi.org/10.22069/jwfst.2023.20755.1991
عباسنژاد آلچین، احمد؛ درویش صفت، علی اصغر؛ و بذرافشان، جواد. (1399). تهیه و ارزیابی نقشههای تبخیر و تعرق براساس دادههای ماهوارۀ لندست 8 و مدل SEBAL در جنگلهای هیرکانی (مطالعۀ موردی: جنگلهای پلسفید و کیاسر). محصولات جنگلی و چوب، 73(3), 259-270. https://doi.org/10.22059/jfwp.2020.284419.1007
کیاپاشا، خدیجه؛ درویش صفت، علی اصغر؛ ضرغام، نصرا اله؛ عطارد، پدرام؛ نادی، مهدی؛ و شپمن، مایکل؛ (1396). روند تغییرات سبزشدگی در جنگلهای هیرکانی با استفاده از سری زمانی NOAA-NDVI در دورۀ 2012-1981. نشریه جنگل و فرآوردههای جنگلی. دورۀ 70 (3) 409-420. https://doi.org/10.22059/jfwp.2017.206833.748
مسیح پور مهرنوش، درویش صفت، علی اصغر؛ رحمانی رامین، (1398)، تحلیل روند بلندمدت تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از سری زمانی MODIS-NDVI (مطالعه موردی: استان کردستان) نشریه جنگل و فرآوردههای جنگلی. دورۀ 72 (3) 193-204. https://doi.org/10.22059/jfwp.2019.277944.995 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 427 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 75 |
||