| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,469 |
| تعداد مقالات | 17,958 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,288,312 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,747,938 |
بررسی مقایسهای و تحلیل عناصر داستان در غزل_ روایتهای عطّار و مولانا | ||
| زبان و ادب فارسی (نشریه سابق دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز) | ||
| مقاله 6، دوره 78، شماره 251، تیر 1404، صفحه 117-145 اصل مقاله (1.92 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/perlit.2025.66687.3784 | ||
| نویسندگان | ||
| سولماز غفاری* 1؛ علیرضا مظفری2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه. ارومیه. ایران. | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه. ارومیه. ایران | ||
| چکیده | ||
| شعر فارسی، بهویژه در قالب غزل که همواره برای بیان مضامین عاشقانه و اجتماعی به کار میرفت، بعد از قرن ششم و رواج ادبیات عرفانی در بیشتر موارد، مضامین رایج عرفانی را نیز دربر گرفت. شعر فارسی از آغاز تا دوران اوج خود، تحولات زیادی را پشت سر گذاشتهاست. یکی از تحولات مهم آن، بهرهگیری از عنصر روایت است که این نوع از غزل را «غزل-روایت» مینامیم. عطار نیشابوری و مولانا جلالالدین که از برجستهترین چهرههای این جریان ادبی هستند، در غزلهای روایتمحور خود، به شرح و تفسیر معانی عمیق عرفانی با کمک خلق تصاویر نمادین پرداختهاند. به همین منظور، پژوهش حاضر که با روش توصیفیتحلیلی به انجام رسیده، بر آن است تا به بررسی تطبیقی و تحلیل عناصر داستان در غزل-روایتهای این دو شاعر بزرگ بپردازد. در همین راستا، 22 غزل-روایت از عطار و 23 غزل-روایت از مولانا بهصورت جامع مورد واکاوی قرار گرفتهاست. مبنای انتخاب این غزل-روایتها، روایی بودن کل غزل از آغاز تا پایان بوده، تا ضمن بررسی شباهتها، تفاوتهای بهکارگیری عناصر داستانی در غزلهای منتخب نشان داده شوند. همچنین عناصر داستانی همچون شخصیتپردازی، پیرنگ، کشمکش، نمادها، زمان و مکان، زاویۀ دید و پایانبندی در آنها، و نیز نحوۀ بهکارگیری این عناصر، در روایتپردازیها بررسی شدهاست. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که عطار، بهعنوان پیشرو در روایتپردازی غزل، بستری مناسب برای گسترش و عمقبخشیِ غزلهای مولانا فراهم کردهاست. مولانا نیز با بهرهگیری خلاقانه از این عناصر، موفق به بازآفرینی مضامین عرفانی شدهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عطار؛ مولانا؛ غزل- روایت؛ عناصر داستان | ||
| مراجع | ||
|
اخوت، احمد، (۱۳۷۱)، دستورزبان داستان، اصفهان: انتشارات فردا. اسکولز، رابرت، (۱۴۰۱)، عناصر داستان، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: نشر مرکز. انوشه، حسن، (۱۳۸۱)، دانشنامه ادب فارسی، تهران: نشر مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی دانشنامه. براهنی، رضا، (۱۳۸۴)، قصهنویسی، تهران: انتشارات اشرفی. بهشتی، الهه، (۱۳۷۶)، عوامل داستان، تهران: انتشارات برگ. پارسینژاد، کامران، (۱۳۹۷)، ادبیات داستانی: ساختار، مبانی، نحلهها، تهران: انتشارات انجمن قلم ایرانیان امروز. پاینده، حسین، (۱۳۸۸)، نقد ادبی و دموکراسی، تهران: انتشارات نیلوفر. پرین، لارنس، (۱۴۰۳)، تأملی دیگر در باب داستان، مترجم محسن سلیمانی، تهران: انتشارات سوره مهر. پک، جان، (۱۳۶۶)، شیوه تحلیل رمان، ترجمه احمد صدارتی، تهران: نشر مرکز. پورنامداریان، تقی، (۱۳۷۴)، دیدار با سیمرغ، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. پورنامداریان، تقی، (1383)، رمز و داستانهای رمزی در ادب فارسی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. پین، مایکل، (1383)، فرهنگ اندیشه انتقادی، مترجم پیام یزدانجو، تهران: نشر مرکز. دقیقیان، شیریندخت، (1371)، منشأ شخصیت در ادبیات داستانی، اراک: انتشارات نویسنده. رضایی، عربعلی، (1382)، واژگان توصیفی ادبیات، تهران: انتشارات فرهنگ معاصر. شمیسا، سیروس، (۱۳۶۹)، سیر غزل در شعر فارسی، تهران: انتشارات فردوس. صبور، داریوش، (۱۳۷۰)، آفاق غزل فارسی، تهران: انتشارات گفتار صفا، ذبیحالله، (۱۴۰۱)، تاریخ ادبیات ایران، جلد اول، تهران: انتشارات فردوس. عبادیان، محمود، (۱۳۸۹)، تکوین غزل و نقش سعدی، تهران: اختران. عطار نیشابوری، فریدالدین، (١٣٩٢)، دیوان عطار، به تصحیح محمدتقی تفضلی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. فروزانفر، بدیعالزمان، (۱۳۵۳)، شرح احوال و نقد و تحلیل آثار شیخ فریدالدین محمد عطار نیشابوری، تهران: انتشارات کتابفروشی دهخدا. گراوند، علی، (۱۳۸۸)، بوطیقای قصه در غزلیات شمس، تهران: انتشارات معین. گراوند، علی، حمیدی، سید جعفر، (1387)، «قصهپردازی مولانا در غزل»، نشریه پژوهشنامه علوم انسانی، شماره 58، صص90-73. طاهری، رضا، (1390)، تحلیل و تفسیر غزلهای روایی (غزل- داستان) عطار نیشابوری، پایاننامه کارشناسی ارشد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. محمدپور، کاوان، (۱۴۰۲)، بوطیقای روایت، روایتشناسی رمان کردی، کردستان: انتشارات دانشگاه کردستان. مکاریک، ایرناریما، (۱۳۸۳)، دانشنامه نظریههای ادبی معاصر، ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: انتشارات آگه. مولوی، جلالالدین، (۱۳۸۷)، غزلیات شمس تبریزی، به تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: انتشارات سخن. میرصادقی، جمال، (۱۳۸۸)، عناصر داستان، تهران: نشر سخن. وحدانیفر، امید، محمّدرضا صرفی و محمّدصادق بصیری (۱۳۹۵)، «تحلیل ساختاری غزل-روایتهای سعدی»، نشریۀ ادب و زبان، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال ۱۹، شمارۀ ۳۹، صص ۳۱۸-۲۹۵. وبستر، راجر، (۱۳۸۲)، پیشدرآمدی بر مطالعه نظریه ادبی، ترجمه الهه دهنوی، تهران: انتشارات سپیده سحری. یونسی، ابراهیم، (۱۳۶۵)، هنر داستاننویسی، تهران: انتشارات سهروردی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 417 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 309 |
||