آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,489 |
| تعداد مقالات | 18,175 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,778,799 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,252,005 |
معرّفیِ دستنویسِ نویافتۀ هزار حکایت صوفیان و مؤلّفِ آن | ||
| زبان و ادب فارسی (نشریه سابق دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز) | ||
| مقاله 2، دوره 78، شماره 251، تیر 1404، صفحه 28-51 اصل مقاله (1.68 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/perlit.2025.63928.3726 | ||
| نویسنده | ||
| محمود ندیمی هرندی* | ||
| استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| کتاب هزار حکایت صوفیان براساسِ سه نسخۀ خطّی تصحیح و در سال ۱۳۸۹ منتشر شد. نسخۀ خطّی چهارم آن نیز در سال ۱۴۰۱ در مقالهای معرّفی گردید. امّا تاکنون نام مؤلّف آن در پردۀ ابهام بودهاست. در گفتار حاضر با شناسایی دستنویس دیگری از این کتاب، بعضی ابهامات مرتبط با این متن روشن میشود. نسخۀ نویافتۀ هزار حکایت صوفیان در کتابخانۀ ملّی ملک با شمارۀ ۱۰۴۴ محفوظ است که به خط نستعلیق است و احتمالاً در سدۀ یازدهم هجری کتابت شدهاست. بنابر این دستنویس، مؤلّف کتاب هزار حکایت صوفیان اسمعیل بن ابیمنصور بن اسمعیل طوسی است که حداقل تا ۵۲۶ق زنده بودهاست. کتاب هزار حکایت صوفیان بهاحتمال قوی در نیمۀ نخست قرن ششم در حدود سالهای ۵۲۵ تا ۵۳۵ق تألیف شدهاست. همچنین بر این نکته تأکید میشود که نسخههای خطّی متأخّر ممکن است از روی نسخههای کهن و معتبری کتابت شده باشند و اطلاعاتی استثنائی در خود داشته باشند و ابهامها یا افتادگیهای نسخههای کهن را جبران و تکمیل کنند و ازاینرو استفاده از آنها در تصحیح متون کارآمد و لازم است. در پایان، با توجّه به پیدا شدن دو نسخۀ خطّی دیگر از کتاب هزار حکایت صوفیان که هرکدام ویژگیها و امتیازات خاصی دارند خصوصاً آنکه افتادگیها و خطاهای متن چاپی را برطرف میکنند و نیز با روشن شدن نام مؤلّف آن، یادآوری میگردد که وقت آن فرارسیدهاست که این متن کهن ارزشمند بار دیگر تصحیح و چاپ و منتشر شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکایات صوفیّه؛ هزار حکایت صوفیان؛ اسمعیل بن ابی منصور طوسی؛ نسخه شناسی | ||
| مراجع | ||
|
ابنابیالفوارس الرَّازی، محمّد بن أبیمسلم، (۱۳۷۹)، «أربَعونَ حَدیثاً فی فَضائِل أمیرالمؤمنین علیهالسَّلام»، تحقیق: رضا قبادلو (محمّدى)، میراث حدیث شیعه، دفتر پنجم، ص ۶۳-۱۶۳.
ابنجوزی، ابوالفرج عبدالرَّحمن، (۱۴۱۵ق/ ۱۹۹۵م)، تاریخُالمنتظَم فی تاریخ الأمَم و المُلوک، تحقیق محمّد عبدالقادر عطا و مصطفی عبدالقادر عطا، تصحیح نعیم زَرزور، بیروت: دار الکتب العلمیة، الطَّبعة الثّانیة.
افشار، ایرج، (۱۳۷۵)، «هزار حکایت صالحان و صوفیان»، مجلّۀ معارف، سال سیزدهم، شمارۀ ۳، آذر-اسفند ۱۳۷۵، ص ۶۲-۷۴.
افشار، ایرج، (۱۳۸۲)، «گزارش» [مقدّمۀ بر]: هزار حکایت صوفیان و ...، نسخۀ مورّخ ۸۸۳ق و به چندین خط، گنجینۀ نسخهبرگردان متون فارسی، نسخهبرگردانان ایرج افشار، محمود امیدسالار، تهران: انتشارات طلایه.
بایرام، میکائیل، (۱۳۶۹)، «یکی از قدیمترین منابع ادبیات تصوّفی ایران»، مجلّۀ معارف، سال هفتم، شمارۀ ۲، مرداد- آبان ۱۳۶۹، ص ۱۳۸-۱۴۳.
پند پیران [نام اصلی احتمالاً: حکایاتالصّالحین]، (۱۳۵۷)، نویسندۀ ناشناس [احتمالاً: عثمان بن عمر الکهف]، به تصحیح جلال متینی، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
پورجوادی، نصرالله، (۱۳۸۹)، «نسخهبرگردان هزار حکایت صوفیان و ...»، نامۀ بهارستان، سال یازدهم، دفتر شانزدهم، ۱۳۸۹، ص ۲۸۷-۲۸۸.
حکایات الصّالحین، (۱۲۸۲ق)، نویسندۀ ناشناس [احتمالاً: عثمان بن عمر الکهف]، به فرمایش تاجران اهل اللّه احمد جامی و عبدالعزیز و فقیراللّه و به اهتمام سیّد فصلشاه، لاهور: مطبع افصل. ۱۰۸ص [چاپ سنگی].
خاتمیپور، حامد، (۱۳۸۹)، مقدّمه بر: هزار حکایت صوفیان، تهران: انتشارات سخن.
خاتمیپور، حامد، (۱۳۹۹- انتشار: بهار ۱۴۰۱)، «نسخهای نویافته از هزار حکایت صوفیان»، مجلّۀ گزارش میراث، دورۀ سوم، سال پنجم، پاییز و زمستان، شمارۀ سوم و چهارم، پیاپی ۹۲-۹۳، ص ۴۱-۵۰.
درایتی، مصطفی، (1389)، فهرستوارۀ دستنوشتهای ایران (دنا)، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
الرّافعی القزوینی، عبدالکریم بن محمّد، (۱۴۰۸ق/ ۱۹۸۷م)، التَّدوین فی ذکر أهل العلم بقزوین [مصحّح نام کتاب را برخلاف تصریح مؤلّف در ج1 ص3 تغییر داده به: التَّدوین فی أخبار قزوین]، ضَبَطَ نَصَّهُ وَ حَقَّقَ مَتنَهُ عزیزالله العطاردی، بیروت: دار الکتب العلمیۀ.
زکریّاء قزوینی، (زکریّاء بن محمّد بن محمود)، (1998م)، آثارالبلاد و اخبارالعباد، بیروت: دار صادر.
سمرقندی، ابوحفص عمر بن حسن، رونقالمجالس، دستنویس محفوط در کتابخانۀ جامعۀ الرّیاض به شمارۀ 218 ر.س، مکتوب احتمالاً در قرن دوازدهم هجری، ریاض، عربستان.
شفیعیکدکنی، محمّدرضا (1377). «سفینهای از شعرهای عرفانی قرن چهارم و پنجم»، جشننامۀ استاد ذبیحاللّه صفا، به کوشش سیّد محمّد ترابی، تهران: نشر شهاب، ص ۳۴۰-۳۶۰.
شفیعیکدکنی، محمّدرضا (۱۳۸۱): «نکتههای نویافته دربارۀ خاقانی»، نشریۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، دورۀ ۴۵، شمارۀ پیاپی ۱۸۵، بهمن، ص ۱-۶.
صادقی، علیاشرف (۱۴۰۳): «پسوندهای تحبیبی فارسی در دورۀ اسلامی (۶)»، نامۀ فرهنگستان، دورۀ ۲۳، شمارۀ ۲، شمارۀ پیاپی ۹۰، خرداد و تیر، ص ۱۱-۳۶.
طوسی، اسمعیل بن ابیمنصور بن اسمعیل، (۱۳۸۹)، هزار حکایت صوفیان، مقدّمه، تصحیح و تعلیقات حامد خاتمیپور، تهران: انتشارات سخن.
طوسی، اسمعیل بن ابیمنصور بن اسمعیل، هزار حکایت صوفیان، دستنویس محفوظ در کتابخانۀ ملی ملک به شمارۀ ۱۰۴۴، [ذیل عنوان جامعالحکایات]، مکتوب احتمالاً در قرن یازدهم هجری، تهران، ایران.
قزوینی رازی، نصیرالدّین ابوالرّشید عبدالجلیل، (۱۳۵۸)، نقض (بعضُ مثالب النَّواصب فی نقضِ بعضِ فضائح الرَّوافض)، به تصحیح میر جلالالدّین محدّث، تهران: انتشارات انجمن آثار ملّی.
مستوفی، حمدالله، (۱۳۹۸)، نزهةالقلوب، به اهتمام و تصحیح گای لیسترانج، تهران: انتشارات اساطیر [چاپ افست از لیدن: انتشارات بریل، 1331ق/ 1913م].
معارف، مجید، (۱۳۸۷)، «حدیث، گونههای تألیفات حدیثی»، دانشنامۀ جهان اسلام، تهران: بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ج ۱۲، ص ۷۵۰-۷۵۶.
-منتجبالدّین ابوالحسن علی بن عبیدالله بن بابویه الرّازی (۱۴۰۶ق/ ۱۹۸۶م)، فهرستُ أسماءِ علماءِالشّیعۀ و مُصَنِّفیهِم، تحقیق عبدالعزیز الطَّباطبائی، بیروت: دار الأضواء، الطَّبعة الثَّانیة.
والازاده، ابوالفضل، (۱۳۸۵)، «جزء، اصطلاح حدیثی»، دانشنامۀ جهان اسلام، تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، ج ۱۰، ص ۲۳۱-232.
و نیز:
http:// malekmuseum.org/ artifact/ 1393.04.01044%2F000/ %D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86++%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA+%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9+ %D8%A7%D9%84%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA
https:// ketabonline.com/ ar/ books/ 54830/ read?part=1&page=20&index=406854 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 486 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 327 |
||