آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,469 |
| تعداد مقالات | 17,958 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,287,742 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,747,653 |
نقد رویکردهای پژوهشگران علوم بلاغی دربارۀ ملمّع و طرح انگارهای دیگر | ||
| زبان و ادب فارسی (نشریه سابق دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز) | ||
| مقاله 8، دوره 78، شماره 251، تیر 1404، صفحه 168-184 اصل مقاله (1.29 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/perlit.2025.66040.3776 | ||
| نویسنده | ||
| سیداحمد پارسا* | ||
| استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ملمّع گونهای از شعر است که براساس دو یا چندزبانگی بنیان نهاده شدهاست. اندیشمندان علوم بلاغی با رویکردهای مختلفی به بررسی ملمّع پرداختهاند. پژوهش حاضر کوشیدهاست با تحلیل و نقد این رویکردها، انگارۀ نوینی از ملمّع ارائه دهد و به این پرسش پاسخ دهد که ملمّع چرا و چگونه به وجود آمدهاست؟ شناخت بهتر ملمّع، چگونگی شکلگیری آن و چرایی استفاده از زبانهای مختلف در بهکارگیری این شگرد ادبی، در دورههای مختلف از اهداف این پژوهش است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است. دادهها به شیوۀ کتابخانهای و سندکاوی، گردآوری و به روش تحلیل محتوا، تجزیهوتحلیل شدهاست. نتایج نشان میدهد ملمّع، خلاف نظر پژوهشگران علوم بلاغی، شگرد یا تفننی ادبی نیست بلکه برآیند تقابل گفتمانهای فرادست و فرودست، و حاشیه و مرکز است که با توجّه به تناسب زبانهای بهکاررفته در آن، از منظر گفتمان قدرت، قابلتحلیل است. این فرادستی در ملمّعهای فارسی با زبان عربی یا زبانهای اروپایی، از روند سیاسی و علمی قابلبررسی است. اما در ملمّعهای پدیدآمده از زبانهای محلی ایران با زبان فارسی، درواقع تقابل دو گفتمان حاشیه و مرکز، زبان رسمی و غیررسمی است که ضمن مشروعیتبخشی به زبان شاعر، گونهای عکسالعمل دربارۀ دیگریسازی نیز هستند. از طرف دیگر از منظر گفتمان روانشناختی میتوان ملمع را نوعی فخر پنهان و نمایش اقتدار گوینده و خواننده به شمارآوردکه در متن مقاله بهتفصیل بررسی شدهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بدیع؛ شگردهای ادبی؛ ملمّع؛ تحلیل گفتمان انتقادی؛ فخر پنهان | ||
| مراجع | ||
|
آقا سردار، نجفقلی میرزا (1333). درّه نجفی. با تصحیح و تعلیقات حسین آهی و با دو مقدّمه از امیری فیروزکوهی و دکتر مهدی حمیدی، تهران: فروغی.
بهزادی اندوهجردی، حسین (1375). بدیع «فنون و آرایشهای ادبی». تهران: انتشارات دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی.
پارسا، سید احمد (1388). تأثیرپذیری شاعران ایران و عراق از حافظ شیرازی. تهران: فرهنگستان هنر.
تاجالحلاوی، علی بن محمد (1341). دقائقالشعر. به تصحیح وحواشی سید محمدکاظم امام. تهران: دانشگاه تهران.
تقوی، سید نصرالله (1362). هنجار گفتار. چاپ دوم، اصفهان: فرهنگسرای اصفهان.
حافظ شیرازی، شمس الدین محمّد (1362)، غزلیات، چاپ دوم، به تصیح و توضیح پرویز ناتل خانلری، تهران: خوارزمی.
دانشپژوه، منوچهر (1382): «ملمّعات و مثلثات یا اشعار دوزبانه و سهزبانه»، متنپژوهی ادبی، شماره 17، ص32-48.
دهخدا، علیاکبر (1377). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.
رادویانی، محمد بن عمر (1362). ترجمانالبلاغه. به تصحیح و اهتمام پروفسور احمد آتش و انتقاد استاد ملکالشعرای بهار، تهران: انتشارات اساطیر.
رازی، شمسالدین محمد بن قیس (1373). المعجم فی معاییر اشعارالعجم. به کوشش سیروس شمیسا، تهران: انتشارات فردوس.
راستگو، سید محمد (1382). هنر سخنآرایی (فن بدیع). تهران: سمت.
رامی تبریزی، شرفالدین حسن بن محمد (1341).حقائقالحدائق. به تصحیح و حواشی سید محمدکاظم امام. تهران: دانشگاه تهران.
رجایی، محمدخلیل (1376). معالمالبلاغه. چاپ چهارم، شیراز: دانشگاه شیراز.
رستگار فسایی، منصور (1380). انواع شعر فارسی، چاپ دوم، شیراز: نوید.
رسولی، حجت و ارازی، نجمالدین (1395). «ملمّع و سیر تحوّل آن از آغاز تا پایان قرن دهم هجری»، دوفصلنامه علمی تاریخ ادبیات، دوره 9، شماره2، 3/79، ص47-68.
سادات ناصری، سید حسن (1363). فنون و صنایع ادبی. تهران: دفتر تحقیقات و برنامهریزی درسی.
سجادی، ضیاءالدین (1362): «ملمّع»، آینده، سال نهم، شماره 5، ص336-346.
شمیسا، سیروس (1374). نگاهی تازه به بدیع. تهران: انتشارات فردوس و دیدگاه.
صفا، ذبیحالله (1369). تاریخ ادبیات در ایران، چاپ دهم، تهران: انتشارات فردوس.
فخری اصفهانی، شمسالدین محمد بن فخرالدین سعید (1389). معیار جمالی و مفتاح ابواسحاقی. تحقیق و تصحیح دکتر یحیی کاردگر. تهران: کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
فشارکی، محمد (1379). نقد بدیع. تهران: سمت.
قانع، محمّد (1388). دیوان قانع. گردآوری شکرالله دوهاروت، سنندج: مردوخ.
قهرمانی، مقبل ( 1391) «فن الملمّع: حلقه الوصل بین الشعرین الفارسی و العربی»، مجله الدراسات الادبیه، شماره 6، ص 77-100.
طلوعی، عبدالله (1371). تحقیق و بررسی در اشعار ملمّع. رساله دکتری به راهنمایی جلیل تجلیل، دانشگاه تهران.
کزازی، میر جلالالدین (1374). بدیع 3 (زیباییشناسی سخن). تهران: نشر مرکز، چاپ دوم.
محبتی، مهدی (1380). بدیع نو، هنر ساخت و آرایش سخن. تهران: انتشارات سخن.
محمدی آسیابادی، علی (1388): «زیباییشناسی رمزگردانی»، فنون ادبی، سال اول، شماره1، ص81-96.
مرتضایی، سید جواد (1394). بدیع از بلاغت. تهران: زوّار.
مؤیّد شیرازی، جعفر (1362). شناختی تازه از سعدی، شیراز: نوید.
منوچهری دامغانی، احمد بن قوس (1363). دیوان منوچهری دامغانی، چاپ پنجم، به کوشش محمد دیرسیاقی. تهران: زوّار.
موسی، احمد (1388):«الملمّعات فی شعر الفارسی»، مجله الدراسات الادبیه، پیاپی 68،67 و 69، ص373-400.
نورایی، الیاس و دیگران (1397): «نقد و بررسی ملمّعهای کردی- پارسی از جهت ساختار و پیوند معنایی». پژوهشنامه ادبیات کردی. سال چهارم، شماره 5، بهار و تابستان، صص 1-32.
نیلیپور، رضا و لطفاللّه یارمحمدی (1382)، فرهنگ موضوعی-توصیفی علوم انسانی، ج اول: (گفتمانشناسی، جامعهشناسی زبان، روانشناسی و عصبشناسی زبان). تهران: فرزانه مهر.
وحیدیان کامیار، تقی (1388)، چاپ چهارم، بدیع از دیدگاههای زیباییشناسی. تهران: سمت.
وطواط، رشیدالدین (1362). حدائقالسحر فی دقائقالشعر. به تصحیح و اهتمام عباس اقبال آشتیانی. تهران: سنایی و طهوری.
هدایت، رضاقلی خان (1356). مدارجالبلاغه در علم بدیع. شیراز: کتابفروشی معرفت شیراز.
همایی، جلالالدین (1370). فنون و صناعات ادبی، چاپ هفتم، تهران: نشر هما. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 335 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 321 |
||