آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,513 |
| تعداد مقالات | 18,459 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,170,495 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,215,707 |
بررسی مصرف متظاهرانه با تأکید بر نظریه طبقه تنآسا در فضاهای شهری | ||
| فضای شهری و حیات اجتماعی | ||
| مقاله 3، دوره 4، شماره 14، آبان 1404، صفحه 67-48 اصل مقاله (1.57 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jprd.2025.65853.1180 | ||
| نویسندگان | ||
| مرتضی رضازاده1؛ احمد زنگانه* 2؛ تاج الدین کرمی3؛ محمد سلیمانی4؛ عامر نیک پور5 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 3استادیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 4استاد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| 5دانشیار، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| چکیده | ||
| در جوامع مدرن، رفتارهای مصرفی و سبکهای زندگی تجملی در فضاهای شهری به شکلگیری الگوهای مصرف نمایشی و ناهنجار دامن زده و منجر به ظهور مناطق اعیاننشین و قطبیشدن فضایی شهرها شدهاند. هدف این مقاله بررسی و تحلیل پدیده مصرف متظاهرانه (نمایشی) در فضاهای شهری با استفاده از چارچوب نظریه «طبقه تن آسا» تورستن وبلن است. روش پژوهش تفسیری – قیاسی و نوع پژوهش کاربردی از نوع تحقیق و توسعه است. روش جمعآوری داده و اطلاعات بر مبنای تحلیل محتوای اسناد علمی، رسانهها، شبکههای اجتماعی و تبلیغات برای شناسایی الگوهای مصرف متظاهرانه و بازنمایی آنها در جامعه است. روش تجزیه و تحلیل داده و اطلاعات به صورت تحلیل محتوا است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که مصرف متظاهرانه در شهرها، نابرابریهای شهری را تشدید میکند. در فضاهای شهری، مراکز خرید لوکس، رستورانهای گرانقیمت و مناطق تجاری خاص به صورت رشد قارچگونه بهعنوان نمادهای ثروت و منزلت پدیدار شده است. این فضاها اغلب بهعنوان مکانهای اختصاصی برای قشر مرفه تبلیغ میشوند و دسترسی به آنها برای عموم مردم محدود است. یافتههای دیگر پژوهش نشان میدهد که مصرف متظاهرانه منجر به افزایش قیمت زمین و مسکن، تقویت صنایع لوکس، کاهش دسترسی به منابع، تورم و فشار مالی بر اقتصاد شهری و جذب سرمایهگذاری و گردشگری لوکس را به دنبال داشته است. به طوری که مصرف متظاهرانه در رسانهها و شبکههای اجتماعی با تأکید بر نمایش کالاهای لوکس، سبکهای زندگی اشرافی و تجملات بهطور گستردهای بازنمایی میشود. | ||
تازه های تحقیق | ||
نظریه طبقه تنآسا تورستین وبلن، اگرچه در قرن نوزدهم مطرح شد، اما همچنان در تحلیل رفتارهای مصرفی در جوامع مدرن بهویژه در بسترهای شهری کاربرد دارد. این مقاله نشان داد که مصرف متظاهرانه در شهرها به ایجاد فضاهایی اختصاصی برای طبقات مرفه منجر میشود و نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی را در ساختار شهری تشدید میکند. توسعه فضاهای شهری با محوریت طبقه تنآسا نهتنها منجر به تغییرات کالبدی در شهرها میشود، بلکه پیامدهای عمیق اجتماعی و فرهنگی نیز به دنبال دارد؛ لذا مصرف متظاهرانه بازتابی از فرایندهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مدرنیته و سرمایهداری است که در آن افراد و گروهها از فضاهای شهری برای نمایش قدرت و جایگاه اجتماعی خود استفاده میکنند. این فرایند میتواند به تحولات چشمگیری در نحوه ساخت و مدیریت فضاهای شهری منجر شود و تأثیرات عمیقی بر فرهنگ شهری و تعاملات اجتماعی بگذارد. همچنین مصرف متظاهرانه در شهرها تأثیرات گستردهای دارد که به تشدید نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی منجر میشود. این نوع مصرف نهتنها به رشد برخی از بخشهای اقتصادی مانند صنایع لوکس کمک میکند، بلکه منجر به قطببندی اجتماعی، افزایش هزینههای زندگی و کاهش دسترسی به خدمات عمومی میشود. از منظر زیستمحیطی نیز، مصرف متظاهرانه به اتلاف منابع و افزایش آلودگی در شهرها دامن میزند. پیادهسازی نظریه وبلن در معماری شهری نشان میدهد که چگونه فضاهای شهری میتوانند به ابزارهایی برای نمایش ثروت و جایگاه اجتماعی تبدیل شوند. از ساختمانهای نمادین و برجهای بلند گرفته تا مراکز خرید لوکس و محلههای مسکونی گرانقیمت، این نوع معماری نهتنها برای رفع نیازهای زندگی روزمره طراحی نمیشود، بلکه هدف اصلی آن نمایش قدرت، ثروت و جایگاه اجتماعی افراد و گروههاست. در این چارچوب، معماری و طراحی شهری به ابزاری تبدیل میشوند که از طریق آن طبقات مرفه میتوانند خود را به دیگران نشان دهند و بر شکاف طبقاتی و نابرابریهای اجتماعی تأکید کنند. این پدیده به نقدهای مختلفی از منظر اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی منجر شده است. یکی از انتقادات اصلی، ایجاد شکاف طبقاتی و تأکید بر نابرابریهای اجتماعی است. از طرفی، مصرف متظاهرانه منجر به بهرهبرداری بیشازحد از منابع طبیعی و ایجاد شهرهای پرزرق و برق با بار زیستمحیطی بالا میشود. در نهایت، این پدیده باعث میشود که شهر بهعنوان فضایی برای تعامل و زندگی مشترک، به ابزاری برای نمایش و رقابت اجتماعی تبدیل شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طبقه تنآسا؛ مصرف متظاهرانه؛ محلههای مرفهنشین؛ جداییطلبی فضایی؛ رقابت اجتماعی | ||
| اصل مقاله | ||
|
در جوامع مدرن، رفتارهای مصرفی و سبکهای زندگی تجملی در فضاهای شهری به شکلگیری الگوهای مصرف نمایشی و ناهنجار دامن زده و منجر به ظهور مناطق اعیاننشین و قطبیشدن فضایی شهرها شدهاند. هدف این مقاله بررسی و تحلیل پدیده مصرف متظاهرانه (نمایشی) در فضاهای شهری با استفاده از چارچوب نظریه «طبقه تنآسا» تورستن وبلن است. روش پژوهش تفسیری – قیاسی و نوع پژوهش کاربردی از نوع تحقیق و توسعه است. روش جمعآوری داده و اطلاعات بر مبنای تحلیل محتوای اسناد علمی، رسانهها، شبکههای اجتماعی و تبلیغات برای شناسایی الگوهای مصرف متظاهرانه و بازنمایی آنها در جامعه است. روش تجزیهوتحلیل داده و اطلاعات بهصورت تحلیل محتوا است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که مصرف متظاهرانه در شهرها، نابرابریهای شهری را تشدید میکند. در فضاهای شهری، مراکز خرید لوکس، رستورانهای گرانقیمت و مناطق تجاری خاص بهصورت رشد قارچگونه بهعنوان نمادهای ثروت و منزلت پدیدار شده است. این فضاها اغلب بهعنوان مکانهای اختصاصی برای قشر مرفه تبلیغ میشوند و دسترسی به آنها برای عموم مردم محدود است. یافتههای دیگر پژوهش نشان میدهد که مصرف متظاهرانه منجر به افزایش قیمت زمین و مسکن، تقویت صنایع لوکس، کاهش دسترسی به منابع، تورم و فشار مالی بر اقتصاد شهری و جذب سرمایهگذاری و گردشگری لوکس را به دنبال داشته است. بهطوریکه مصرف متظاهرانه در رسانهها و شبکههای اجتماعی با تأکید بر نمایش کالاهای لوکس، سبکهای زندگی اشرافی و تجملات بهطور گستردهای بازنمایی میشود. الگوهای غالب شامل تأکید بر برندهای معروف، سفرهای لوکس و رویدادهای خاص است. این بازنماییها اغلب باعث تقلید و اشتیاق به مصرف نمایشی در جامعه میشود و نابرابریهای اجتماعی و فشار برای مصرف را تشدید میکند. در بعد زیستمحیطی نیز مشخص شد که مصرفی نمایشی منجر به اتلاف منابع و انرژی و همچنین افزایش تولید زباله و آلودگی را به دنبال داشته است. | ||
| مراجع | ||
|
Uitermark, J., Hochstenbach, C., & Groot, J. (2024). Neoliberalization and urban redevelopment: The impact of public policy on multiple dimensions of spatial inequality. Urban Geography, 45(4), 541-564. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02723638.2023.2203583 Paris, M. (2020). Luxury as a Driver for New Urban Identities in Milan: Geographies, Spatial Practices, and Open Questions. Mediated Identities in the Futures of Place: Emerging Practices and Spatial Cultures, 211-231. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-06237-8_12 Armitage, J., Roberts, J. (2019). The Third Realm of Luxury, Bloomsbury Publishing, London https://www.torrossa.com/en/resources/an/5215454#page=76 Riegel, V. (2020). The spaces of luxury in global cities: The consumption and appropriation of São Paulo’s upscale malls by the elite and the poor. HAU: Journal of Ethnographic Theory, 10(1), 120-129. https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/708669 Bourdieu, P. (2011). The forms of capital.(1986). Cultural theory: An anthology, Published March 12, 2010 by Routledge. https://home.iitk.ac.in/~amman/soc748/bourdieu_forms_of_capital.pdf Bourdieu, P. (2018). Distinction a social critique of the judgement of taste. In Inequality. Routledge. https://monoskop.org/images/e/e0/Pierre_Bourdieu_Distinction_A_Social_Critique_of_the_Judgement_of_Taste_1984.pdf Daviran, Ismail. (2024). The functional effect of the use of city center spaces on social capital (case study: the central fabric of Zanjan city). Urban Space and Social Life, 3(9), 79-62. doi: 10.22034/jprd.2024.62569.1106 https://journals.tabrizu.ac.ir/article_18509.html Frie, K. G., & Janssen, C. (2009). Social inequality, lifestyles and health–a non-linear canonical correlation analysis based on the approach of Pierre Bourdieu. International journal of public health, 54, 213-221. doi:10.1007/s00038-009-8017-5 Galbraith, J. K., (1966). The Wealthy Society, translated by Seyyed Hossein Shajareh, published by Tehran University Press. (In persion) https://kamyabook.ir/product/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%85%D8%AA%D9%85%D9%88%D9%84/ Gospodini, A. (2002). European cities in competition and the new'uses' of urban design. Journal of urban design, 7(1), 59-73. doi.org/10.1080/13574800220129231 Karimi, R.; Asghari Zamani, A. (2022). Analysis of the Physical-Social Arrangement of Power in Urban Areas (Case Study: Five Areas of Urmia City), Journal of Planning and Spatial Planning, 27 (2): 1-27). (In persion) 20.1001.1.16059689.1402.0.0.9.5 Mashhadi Ahmad, M., (2013). Study of the foundations of institutional consumption theory: A look at Veblen’s ideas. Bi-Quarterly of Economic Studies and Policies, 0(23), 157-186. (In persion) doi: 10.22096/esp.2013.26158 Mathur, N. (2014). Modernity, consumer culture and construction of urban youth identity in India: A disembedding perspective. Consumer culture, modernity and identity, 89-121. doi.org/10.4135/9789351507932 Miles, M. (2007). Cities and cultures. Routledge. https://www.routledge.com/Cities-and-Cultures/Miles/p/book/9780415354431?srsltid=AfmBOooHwZgCwsRqEF2ysd4FVQ-_xU6FKOkLjkPtznLCKk3_c1gUki7b Samaninejhad, M., Khodakaramian Ghilan, N., Babaiifard, A., (2022). The role of consumer cities in the lives of citizens with an ethnographic approach (Case study: Kermanshah city), Modern Architectural Research, 2(4) (6th Consecutive Issue): 7-22. DOR: 20.1001.1.28209818.1401.2.4.2.3 https://rimag.ir/en/Article/41648 Veblen, Thorstein. (2023). The Theory of the Leisure Class, translated by Farhang Ershad, Ney Publishing, Tehran. (In persion) https://nashreney.com/product/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%AA%D9%86-%D8%A2%D8%B3%D8%A7/ Wang, Y., Sun, S. and Song, Y. (2010), "Motivation for luxury consumption: Evidence from a metropolitan city in China", Belk, R.W. (Ed.) Research in Consumer Behavior (Research in Consumer Behavior, Vol. 12), Emerald Group Publishing Limited, Leeds, pp. 161-181. https://doi.org/10.1108/S0885-2111(2010)0000012009 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 530 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 58 |
||