آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,513 |
| تعداد مقالات | 18,461 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,219,170 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,243,390 |
بررسی عوامل مؤثر در هویت فضاهای شهری: نمونه موردی پلهای گردشگری تاریخی و معاصر | ||
| فضای شهری و حیات اجتماعی | ||
| دوره 4، شماره 15، بهمن 1404، صفحه 63-39 اصل مقاله (2.05 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jprd.2025.62935.1115 | ||
| نویسندگان | ||
| پارمیس ناصری1؛ علی زینالی عظیم* 2؛ اسدالله شفیع زاده3؛ سولماز بابازاده اسکوئی4 | ||
| 1دانشجوی دکترای معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. | ||
| 2پژوهشگر فوق دکتری طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. | ||
| 4استادیار گروه معماری، واحد اسکو، دانشگاه آزاد اسلامی، اسکو، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پلها در فضاهای شهری معاصر و تاریخی جزئی از فضاهای گردشگری در شهر محسوب میشدند. با توجه به پیدایش موضوع هویت و اهمیت افراطی به مسائل عینی و عملکردی در دوره مدرن، حرکتی متضاد صورت گرفت که نظریهپردازان را بیشتر به سمتوسوی عوامل انسانی و معنایی معطوف کرد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مؤثر در هویت فضاهای شهری نمونه موردی پلهای گردشگری تاریخی و معاصر می-باشد. این تحقیق با روش ترکیبی و با رویکرد کیفی در کمی «لانه به لانه»، ابتدا به جمعآوری اطلاعات کتابخانهای با تکنیک اسنادی در ارتباط با موضوع پرداخته است، سپس از تکنیک مصاحبه برای تدقیق مؤلفههای بهدستآمده در مبانی نظری بهره برده است. مؤلفههای استخراجشده از پرسشنامه، با طیف لیکرت صورت گرفته و بین کاربران پلها توزیع شده است. نتایج با نرمافزار«EViews» مورد تحلیل قرار گرفته و از آمارههای مختلف در تحلیل نتایج استفاده شده است. از نتایج رگرسیونی، میانگین ضریب تعیین پلهای معاصر و تاریخی اینگونه استنباط میشود که همواره در برهههای تاریخی از مؤلفههای مشخصی برای ایجاد هویت در پلها بهعنوان یک فضای شهری بهره میگرفتند، نکته حائز اهمیت در پلهای تاریخی این امر است که با توجه به کالبد و تزئینات پلها، فاکتور خانواده نقش پر رنگی در ایجاد احساس تعلق مکانی داشته است در حالی که در پلهای معاصر به علت همجواری عملکردهای گوناگون، تفریحی، تجاری و گردشگری ضرایب مؤلفههای هویت در حوزههای اجتماعی و فضایی بیشتر است. | ||
تازه های تحقیق | ||
کیفیت فضاهای شهری به دلیل بیهویتی و هویت زدایی رو به افول گذاشته است،که در مقایسه ی بناهایی با عملکرد یکسان در طول تاریخ به طور کامل مشهود است. یکی از این مجموعه بناها، شامل پلهای شهری می شود که علاوه بر کارکرد جابهجایی، وظیفه ی ارتباط دهی و خاصیت تعامل اجتماعی نیز دارند. این پل ها توانستهاند، بهعنوان عنصری نمادین در شهرها به صورت یکی از فضاهای خاطرهانگیز برای مردم تداعی شوند، در گذشته بیشتر پلها بر روی رودخانهها بنا می شد. در حالیکه در دنیای معاصر پل به عنوان نقطه ی تلاقی میان دو سوی خیابانهای شهری مورد استفاده قرار می گیرد. در این پژوهش پلهای تاریخی که دارای کارکرد اجتماعی بوده، بهعنوان نمونه ای هدفمند با پلهای معاصر موفق مورد بررسی هویتی قرار گرفته است. فرآیندی که تاکنون در میان هیچ دو پل دیگری انجام نشده است. همچنین هیچگاه شاخصها با روشهای کیفی در حیطه ی مطالعاتی تدقیق سازی نشده و سپس راستی آزمایی نگردیده است. به طور معمول در این گروه از تحقیقات ابتدا پل ها مورد تحلیلهای استنباطی به وسیله ی قیاس قرار میگیرند و سپس بهوسیله ی تکنیکهای کیفی استخراج مقوله و مضمون انجام میگردد. این پژوهش از هر دو تکنیک در فرآیند تحقیق بهره برده است. نتایج پژوهش بیانگر این حقیقت است که مهمترین عوامل برای طراحی پلها و القای هویت مانند: (مؤلفههای خاطرهانگیزی، امنیت و تعاملات اجتماعی) می باشد که علاوه بر این که با پدیدار گشتن این مؤلفهها میتوان باعث درک و القای هویت گردید و برای دیگر مؤلفههای محیطی جهت ارتقاء آنها میتوان از آن بهره برد. از همبستگی بهدستآمده از نتایج رگرسیونی، میانگین ضریب تعیینهای پلهای تاریخی و معاصر این استنباط میشود که همواره هویت در برهههای تاریخی از مؤلفههای مشخصی برای ایجاد هویت در پلها بهعنوان یک فضای شهری بهره گرفته است، | ||
| کلیدواژهها | ||
| هویت؛ پلهای تاریخی؛ فضاهای شهری؛ کاربران فضا | ||
| اصل مقاله | ||
|
پلها در فضاهای شهری معاصر و تاریخی جزئی از فضاهای گردشگری در شهر محسوب میشدند. با توجه به پیدایش موضوع هویت و اهمیت افراطی به مسائل عینی و عملکردی در دوره مدرن، حرکتی متضاد صورت گرفت که نظریهپردازان را بیشتر به سمتوسوی عوامل انسانی و معنایی معطوف کرد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مؤثر در هویت فضاهای شهری نمونه موردی پلهای گردشگری تاریخی و معاصر می باشد. این تحقیق با روش ترکیبی و با رویکرد کیفی در کمی «لانه به لانه»، ابتدا به جمعآوری اطلاعات کتابخانهای با تکنیک اسنادی در ارتباط با موضوع پرداخته است، سپس از تکنیک مصاحبه برای تدقیق مؤلفههای بهدستآمده در مبانی نظری بهره برده است. مؤلفههای استخراجشده از پرسشنامه، با طیف لیکرت صورت گرفته و بین کاربران پل ها توزیع شده است. نتایج با نرمافزار«EViews» مورد تحلیل قرار گرفته و از آمارههای مختلف در تحلیل نتایج استفاده شده است. از نتایج رگرسیونی، میانگین ضریب تعیین پلهای معاصر و تاریخی اینگونه استنباط میشود که همواره در برهههای تاریخی از مؤلفههای مشخصی برای ایجاد هویت در پلها بهعنوان یک فضای شهری بهره میگرفتند، نکته حائز اهمیت در پلهای تاریخی این امر است که با توجه به کالبد و تزئینات پلها، فاکتور خانواده نقش پر رنگی در ایجاد احساس تعلق مکانی داشته است در حالی که در پلهای معاصر به علت همجواری عملکردهای گوناگون، تفریحی، تجاری و گردشگری ضرایب مؤلفههای هویت در حوزههای اجتماعی و فضایی بیشتر است. | ||
| مراجع | ||
|
برزگر، اسماء؛ نوراللهی، مجتبی، آرایش، محمد باقر (1402). ارائه مدل مفهومی با تاکید بر مولفههای اثربخش در هویت نماهای شهری بر اساس روش فراترکیب. هویت شهر، 17(1)، 87-102.
بصیری، مصطفی؛ زینالی عظیم، علی؛ آذر، علی (1400). تحلیل عوامل و مؤلفههای حس تعلق به مکان در محلات قدیمی شهر تبریز (نمونه موردی محله اهراب تبریز). دانش شهرسازی، 5(3)، 107-125.
پناهی، فاطمه؛ شهریاری، شهرزاد؛ دانش پور، علیرضا (1401). بررسی عوامل مؤثر بر تداعی مفهوم هویت در معماری و شهرسازی شیراز. فصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری، 13(48)، 1-16.
حسن پور لمر، سعید؛ اکبری نامدار، شبنم؛ طوفان، سحر (1401). گونهشناسی و عوامل تأثیرگذار بر شکلگیری معماری پلهای تاریخی استان گیلان (با نگاهی بر پلهای ادوار تاریخی صفویه و قاجاریه). نشریه علمی مرمت و معماری ایران. ۱۲ (۳۰) :۱-۲
خراسانی زاده، فرنوش؛ صابری، حمید؛ مومنی، مهدی؛ موسوی، میر نجف (1399). تبیین ساختاری عوامل موثر بر سرزندگی در فضاهای عمومی شهری اصفهان از دیدگاه شهروندان و گردشگران. جغرافیا و برنامهریزی، 24(72)، 151-181
خلیلی احمد، دهقانی مصطفی. (1399)، سنجش و تحلیل فضایی هویت شهری در مقیاس نواحی شهر جدید هشتگرد. پژوهشهای معماری اسلامی، ۸ (۳): ۶۹-۸۸.
زینالی عظیم، علی؛ کرمی، اسلام (1402). ارزیابی یکپارچه دلبستگی و تعلق ساکنان شهر از مولفههای عملکردی زیستپذیری شهری و روابط اجتماعی همسایگان (مطالعه موردی: منطقه 8 تبریز). پژوهشهای دانش زمین، 14(3)، 130-148.
زینالی عظیم، علی (1401). تحلیل دلبستگی مکانی در شهر تبریز با بهکارگیری مقیاس شهرهای هوشمند در دوراین بیمار کووید 19. پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، 10(3)، 65-80.
سبحانی، نوبخت؛ بیرانوندزاده، مریم؛ شاهینی فر، مصطفی؛ معیری، دنیا (1398). اولویت بندی فضاهای شهری اثرگذار در هویت شهری با استفاده از مدلهای چند معیاره (مطالعه موردی: شهر بروجرد). فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای)، 9(35)، 495-507.
شاهچراغی، آزاده؛ بندر آباد، علیرضا (1395). محاط در محیط (کاربرد روانشناسی محیطی در معماری و شهرسازی)، چاپ دوم، تهران: سازمان جهاد دانشگاهی تهران.
قشقایی، رضا؛ موحد، خسرو؛ محمدزاده، حجت ا... (1395). ارزیابی حس تعلق به مکان با تأکید بر عوامل کالبدی و محیطی در سواحل شهری (مطالعۀ موردی: ساحل بوشهر). پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، 4(2)، 261-282.
کاویای راد، مراد؛ شاکری، هادی؛ جعفری، تیمور؛ قاسمی، علی اصغر (1402). تاثیر هویتهای مکانی بر جهت دهی به الگوی فضایی رای (نمونه پژوهی: حوزه انتخابیه اسفراین). آمایش سیاسی فضا. ۵ (۴) :۴۱۱-۴۳۵
کرمی، اسلام؛ بصیری، مصطفی؛ زینالی عظیم، علی (1400). تحلیل دلبستگی به مکان و متغیرهای وابسته به آن در مکانهای سوم شهری (نمونۀ موردی: پارک ائلگلی تبریز). پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، 9(3)، 735-759.
کوین لینچ، (1395). سیمای شهر(چاپ دوازدهم). ترجمه منوچهر مزینی، تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
مرزی، روژین؛ رضایی، محمود؛ حقانی، طوفان (1402). تبیین رابطه پیچیدگی بصری منظر شهری و هویت کالبدی آن (مورد پژوهش: هسته تاریخی شهر کرمانشاه). توسعه پایدار محیط جغرافیایی، 5(9)، 54-71.
مصیب زاده، علی؛ خیاط سلیقه دار، شراره (1401). کاربست تکنیک چیدمان فضایی جهت بازآفرینی و هویتبخشی کالبدی محلات شهری (نمونه موردی: محله عسگرخان شهر ارومیه). فضای شهری و حیات اجتماعی، 1(3)، 89-105
معتقد، محمد؛ سجادزاده، حسن (1400). نقش کیفیت محیطی بر دلبستگی به مکان در فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: میدان مرکزی شهر همدان). پژوهشهای جغرافیای انسانی، 53(2)، 599-616. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,661 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 187 |
||