دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,497
تعداد مقالات18,255
تعداد مشاهده مقاله59,199,528
تعداد دریافت فایل اصل مقاله20,646,368
نوئی, ابراهیم, حسینی نیافر, فاطمه. (1404). درمانِ شناختیِ «هراس از مرگ و اندوه مواجهه با آن» (با تأکید بر دیدگاه ابوعلی مسکویه). سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(1), 67-84. doi: 10.22034/nrr.2025.65269.1416
ابراهیم نوئی; فاطمه حسینی نیافر. "درمانِ شناختیِ «هراس از مرگ و اندوه مواجهه با آن» (با تأکید بر دیدگاه ابوعلی مسکویه)". سامانه مدیریت نشریات علمی, 5, 1, 1404, 67-84. doi: 10.22034/nrr.2025.65269.1416
نوئی, ابراهیم, حسینی نیافر, فاطمه. (1404). 'درمانِ شناختیِ «هراس از مرگ و اندوه مواجهه با آن» (با تأکید بر دیدگاه ابوعلی مسکویه)', سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(1), pp. 67-84. doi: 10.22034/nrr.2025.65269.1416
نوئی, ابراهیم, حسینی نیافر, فاطمه. درمانِ شناختیِ «هراس از مرگ و اندوه مواجهه با آن» (با تأکید بر دیدگاه ابوعلی مسکویه). سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 5(1): 67-84. doi: 10.22034/nrr.2025.65269.1416

درمانِ شناختیِ «هراس از مرگ و اندوه مواجهه با آن» (با تأکید بر دیدگاه ابوعلی مسکویه)

دین پژوهی و کارآمدی
دوره 5، شماره 1 - شماره پیاپی 15، فروردین 1404، صفحه 67-84    اصل مقاله (1.45 M)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2025.65269.1416
نویسندگان
ابراهیم نوئی* 1؛ فاطمه حسینی نیافر2
1گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2گروه حکمت و کلام دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی ، تهران، ایران.
چکیده
دیدگاه متفاوت انسانها درباره­ی مرگ مبنای مواجهه­ی آنها با این مسئله و سازنده­ی جهان­بینی فرد در زندگی اوست. مرگ در کنار اموری مانند تنهایی، پوچی و فقدان آزادی از رنجهای بشر شمرده می شود. تحقیق حاضر از این جهت که می تواند بشر را از گرفتاری به این رنج رهایی بخشد، دارای اهمیت است. به طور کلی مواجهه‏های انسان نسبت به مسئله‏ی مرگ از نظر مسکویه، به سه دسته تقسیم می‏گردد: ترس، حزن و شوق. ترس و خوف نوعی عرض نفسانی­ است نسبت به امری که انتظار می‏رود در آینده رخ دهد ولی هنوز رخ نداده است. حزن نیز نوعی عرض نفسانی است که به دنبال از دست دادن امری مطلوب در گذشته، رخ می‏دهد. از نظر مسکویه درست­ترین مواجهه با مسئله­ی مرگ، مواجهه از سنخ شوق است که در این مقاله – با روشی توصیفی و تحلیلی- بدان خواهیم پرداخت. مسکویه به طور کلی ریشه­ی ترس از مرگ را، جهل نسبت به حقیقت انسان و مرگ دانسته است. در بیان علل حزن نسبت به مرگ نیز دو عامل الف) ترک اولاد و اموال و ب) بی­اطلاعی از سرانجام اموال و اولاد را برشمرده است که ریشه­ی این دو دسته حزن نسبت به مرگ در واقع جهل نسبت به عالم ناپایدار و غیرثابت دنیا و بعد مادی وجود انسان است. در مقابل مسکویه بیان می‏دارد که دو دسته از انسان­ها نسبت به مرگ اشتیاق دارند: الف) کسانی که به حقیقت انسان و عالم دیگر آگاهی و بصیرت یافته باشند و ب) کسانی که در زندگی دنیوی خویش گرفتار رنج­های دشواری گردیده باشند، این دو دسته مرگ را بر زندگی در این عالم ترجیح داده و نسبت به مرگ شوق پیدا می‏کنند و امورات زندگی خود را بر مبنای همین مواجهه نسبت به مرگ، سامان می‏دهند.
کلیدواژه‌ها
مرگ؛ ترس؛ اندوه؛ درمانِ شناختی؛ ابوعلی مسکویه
مراجع
  • قرآن کریم.
  1. آمدی تمیمی، (بی‏تا)، غرر الحکم ودُرَر الکلم، تصحیح سید مهدی رجائی، تهران، دارالکتب الإسلامی.
  2. ابن حزم، (2007م)، رسائل ابن حزم، تحقیق الدکتور احسان عباس، بیروت، الموسسة العربیة للدراسات والنشر.
  3. ابن رشد، (1982م)، تلخیص کتاب البرهان، قاهره، الهیئة المصریة.
  4. ابن سینا، (1989م)، الحدود، در: المصطلح الفلسفی عند العرب، قاهره، الهیئة المصریة، چاپ دوم.
  5. ............، (1404ق) (الف)، الشفاء، الطبیعیات، النفس، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
  6. ............، (1404ق) (ب)، الشفاء، القیاس، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
  7. اخوان الصفا، (1412ق)، رسائل اخوان الصفا و خلّان الوفاء، بیروت، الدار الإسلامیة.
  8. اونامونو، میگل، (1380ش)، درد جاودانگی، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، تهران، نشر ناهید.
  9. شمس الدین شهرزوری، (1383ش)، رسائل الشجرة الإلهیة، تهران، موسسه حکمت و فلسفه.
  10. رشیدالدین میبدی، (1371ش)، کشف الاسرار، تهران، انتشارات امیر کبیر.
  11. ژیان، فاطمه – رفعت، محسن، (1403ش)، تحلیل و بررسی احادیث مرگ خواهی معصومان، فصلنامه دین پژوهی وکارآمدی، دوره4، شماره4، ص 35 –
  12. شیرازی، قطب الدّین، (1383ش)، شرح حکمة الإشراق، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
  13. صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1981م)، الحکمة المتعالیة، بیروت، دار احیاء الکتاب.
  14. صدوق، محمد بن علی، (1361ش)، معانی الأخبار، قم، جامعه مدرسین.
  15. ...............................، (1362ش)، الخصال، قم، جامعه مدرسین.
  16. طباطبایی، محمدحسین، (1417ق)، المیزان، قم، جامعه مدرسین، چاپ پنجم.
  17. طهرانی، آقا بزرگ، (1408ق)، الذریعة الی تصانیف الشیعه، قم، اسماعیلیان.
  18. فارابی، ابونصر، (1408ق)، المنطقیات، تهران، مکتبة آیة الله المرعشی.
  19. فخر رازی، (1420ق)، التفسیر الکبیر، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، چاپ سوم.
  20. ................، (1406ق)، کتاب النفس و الروح و شرح قواهما، تهران، الابحاث الاسلامیة.
  21. قطب الدین شیرازی، (1383ش)، شرح حکمة الإشراق، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
  22. غزالی، (بی‏تا)، احیاء علوم الدین، بیروت، دارالکتب العربی.
  23. کندی، (بی تا)، رسائل الکندی الفلسفیة، قاهره، دارالفکر، چاپ دوم.
  24. ..........، (1983م)، رسالة فی الحیلة لدفع الأحزان، در: رسائل فلسفیة، قاهره، بی‏نا.
  25. متقی هندی، علی بن حسام الدین، (1401ق)، کنز العمال، بیروت، موسسة الرسالة.
  26. مجلسی، محمدباقر، (1404ق)، بحار الانوار، بیروت، موسسة الوفاء.
  27. مسکویه، (1427ق)، تهذیب الأخلاق، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  28. ............، (1400ش)، رساله دفع الغم من الموت، در: الرسائل و المکاتیب، تهران، میراث مکتوب.
  29. مسکویه، (2017م)، الهوامل و الشوامل، موسسة الهنداوی.
  30. مهدوی، یحیی، (1333ش)، فهرست نسخه های مصنفات ابن سینا، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
  31. نراقی، مولی محمد مهدی، (بی‏تا)، جامع السعادات، بیروت، انتشارات الأعلمی.
  32. نصیرالدین طوسی، (1413ق)، اخلاق ناصری، تهران، انتشارات علمیه اسلامیه.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 290
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 307


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب