دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,456
تعداد مقالات17,804
تعداد مشاهده مقاله58,071,141
تعداد دریافت فایل اصل مقاله19,603,009
قاسمی, بهزاد. (1404). خوانشی از نوسازی فرهنگی ایران و افغانستان در دوره رضاشاه و امان الله خان. سامانه مدیریت نشریات علمی, 2(1), 105-120. doi: 10.22034/ihc.2025.19485
بهزاد قاسمی. "خوانشی از نوسازی فرهنگی ایران و افغانستان در دوره رضاشاه و امان الله خان". سامانه مدیریت نشریات علمی, 2, 1, 1404, 105-120. doi: 10.22034/ihc.2025.19485
قاسمی, بهزاد. (1404). 'خوانشی از نوسازی فرهنگی ایران و افغانستان در دوره رضاشاه و امان الله خان', سامانه مدیریت نشریات علمی, 2(1), pp. 105-120. doi: 10.22034/ihc.2025.19485
قاسمی, بهزاد. خوانشی از نوسازی فرهنگی ایران و افغانستان در دوره رضاشاه و امان الله خان. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 2(1): 105-120. doi: 10.22034/ihc.2025.19485

خوانشی از نوسازی فرهنگی ایران و افغانستان در دوره رضاشاه و امان الله خان

تاریخ فرهنگ ایران
دوره 2، شماره 1، فروردین 1404، صفحه 105-120    اصل مقاله (1.54 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی Released under (CC BY-NC 4.0) license I Open Access I
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/ihc.2025.19485
نویسنده
بهزاد قاسمی*
دکتر بهزاد قاسمی، دانشیار تاریخ انقلاب اسلامی، دانشکده مطالعات بین الملل، دانشگاه جامع امام حسین(ع)؛ تهران، ایران
چکیده
هدف مقاله‏ی حاضر روایت و تحلیل فرایند نوسازی فرهنگی در ایران و افغانستانِ معاصر است. نوسازی فرهنگی از این جهت دارای اهمیت و در خور تحقیق است که، دو کشور ایران و افغانستان در قرن بیستم، تحت تاثیر تحولات داخلی و بین‏المللی پس از جنگ جهانی اول دستخوش تغییرات اساسی و تحولات جدید در عرصه مدرنیسم و فرهنگ شدند. ایران شرایط دشوار پسا مشروطه را سپری می‏کرد، افغانستان از یک سو تازه استقلال یافته و از جنگ‏های داخلی رهایی یافته بود. مسئله اصلی پژوهش خوانش و تحلیل مبانی و مکانیسم نوسازی فرهنگی توسط رضاشاه و امان الله است. مقاله‏ی حاضر کوشیده به این پرسش پاسخ دهد که فرایند نوسازیِ فرهنگی در ایران و افغانستان چگونه بوده و چه نتایجی را دربر داشت؟ یافته‏های مقاله با استفاده از روش تحلیل تاریخی و مبتنی بر اسناد، منابع و شواهد تاریخی، نشان می‏دهد؛ نوسازیِ فرهنگی توسط رضاشاه و امان الله خان تغییراتی در عناصر سنتی ایجاد کرده و سبک غربی را پیگیری کردند. هر دو، در جهت تحقق هدف و برنامه خود در راستای نوسازیِ فرهنگی، از ابزارهای مختلف و جدید بهره جسته، تا برنامه نوسازی فرهنگی، اجرایی و عملی شود. بر اساس مقایسه ی صورت گرفته نتایج نشان میدهد؛ نوسازی متاثر از فرهنگ و تمدن غربی بود، همخوان با بستر فرهنگی و اجتماعی دو جامعه نبود. علیرغم اقتباس برخی از موارد و عناصر اجرایی نو سازی فرهنگی در دو کشور نتایج متفاوتی در برداشته که مصادیق آن در متن مطالعه و تبیین شده است. 
کلیدواژه‌ها
ایران؛ افغانستان؛ رضا شاه؛ امان الله خان؛ نوسازی؛ فرهنگ غربی
مراجع
 

  1. احمدی، بابک (1381). ساختار و هرمنوتیک. چاپ دوم. تهران: گام نو.
  2. احمدی، بابک(1388). ساختار و تأویل متن، تهران: گام نو.
  3. اخوت، احمد (1372). دستور زبان داستان، اصفهان: فردا.
  4. اسکولز، رابرت(1383)، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: آگه.
  5. ایرانی، ناصر (1380). هنر رمان. تهران: آبانگاه.
  6. ایگلتون، تری (1380). پیش‌درآمدی بر نظریۀ ادبی، ترجمه عباس مخبر، تهران: مرکز.
  7. برتنس، هانس (1384). مبانی نظریۀ ادبی. ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی. تهران: نشر ماهی.
  8. بورنوف، رولان؛ اوئله، رائول (1378). جهان رمان. ترجمه نازیلا خلخالی. تهران: مرکز.
  9. پراپ، ولادیمیر (1386). ریخت‌شناسی قصه‌های پریان. ترجمه فریدون بدره‌ای. چاپ دوم. تهران: توس.
  10. طوسی، خواجه نظام‌الملک (1347). سیاست‌نامه. تصحیح جعفر شعار، تهران: امیرکبیر؛ فرانکلین.
  11. طوسی، خواجه نظام‌الملک (1380). سیاست‌نامه. تصحیح عباس اقبال، چ چهارم. تهران: اساطیر.
  12. تولن، مایکل (1386). روایت‌شناسی: درآمدی زبان‌شناختی-انتقادی، ترجم، فاطمه علوی و فاطمه نعمتی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی.
  13. دهقانی، ناهید (1390)، «بررسی تحلیلی ساختار روایت در کشف‌المحجوب هجویری بر اساس الگوی نشانه‌شناسی روایی گرماس»، متن‌پژوهی ادبی، ش48، صص 32-9.
  14. روحانی، مسعود و شوبکلایی، علی‌اکبر (1391). «تحلیل داستان شیخ صنعان منطق‌الطیر عطار بر اساس نظریۀ کنشی گرماس»، گوهر گویا، ش6، س2، صص 86-112.
  15. سلدن، رامان (1384)، راهنمای نظریه ادبی معاصر، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو.
  16. کریمی، پرستو و فتحی، امیر. (1391). «تحلیل ساختاری داستان کیومرث بر اساس الگوهای تودوروف، برمون و گرماس»، مطالعات داستانی، سال اول، ش1، صص 95-83.
  17. گرین، کیت و لبیهان، جیل (1383)، درسنامۀ نظریه و نقد ادبی، ترجمه گروه مترجمان، تهران: روزنگار.
  18. مستور، مصطفی (1384). مبانی داستان کوتاه. تهران: مرکز.
  19. مشهدی، محمدامیر؛ ثواب، فاطمه (1393)، «تحلیل ساختار روایتی داستان بهرام و گل‌اندام بر پایة نظریۀ گرماس»، متن‌پژوهی ادبی، دوره 18، ش61، صص 105-83.
  20. مکاریک، ایرنا ریما (1384)، دانش‌نامه نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمه مهران مهاجری و محمد نبوی، تهران: آگه.
  21. نبی‌لو، علیرضا (1389). «روایت‌شناسی داستان بوم و زاغ در کلیله و دمنه»، ادب‌پژوهی، دوره4، ش 14، صص 27-7.
  22. ___________(1393). «بررسی ساختار روایی داستان کودکان بر مبنای نظریه گرماس»، کاوشنامۀ زبان و ادبیات فراسی دانشگاه یزد، دورۀ 14، ش26، صص 173-147.
  23. هرمن، دیوید (1393). عناصر بنیادین در نظریه‌های روایت، ترجمه حسین صافی، تهران: نشر نی.
  24. یونسی، ابراهیم (1384). هنر داستان‌نویسی، تهران: نگاه.
آوانگاری منابع

  1. Abrahamian, E. (1999). Iran beyn-e do enqelab [Iran between two revolutions]. Tehran: Ney.
  2. Ehtesham al-Saltaneh, M. (1989). Khaterat-e Ehtesham al-Saltaneh [Memoirs of Ehtesham al-Saltaneh] (M. M. Mousavi, Ed.). Tehran: Zavar.
  3. Akhundzadeh, M. F. (1997). Alfabayi jadid va maktubat [A new alphabet and writings] (H. Mohammadzadeh, Ed.). Tabriz: Ehya.
  4. Adamiyat, F. (1979). Andisheh-ha-ye Mirza Aqa Khan Kermani [The ideas of Mirza Aqa Khan Kermani]. Tehran: Payam.
  5. Markaz-e Asnad-e Vezarat-e Ettela‘at. (1999). Asnad-e taghir-e lebas va kashf-e hejab [Documents on dress reform and unveiling]. Tehran: Vezarat-e Ettela‘at
  6. Asef, M. H. (2005). Mabani-ye ideolojik-e hokumat dar dowran-e Pahlavi [Ideological foundations of government in the Pahlavi era]. Tehran: Markaz.
  7. Akbari, M. A. (2005). Tabarshenasi-ye hoviat-e jadid-e Irani [Genealogy of modern Iranian identity]. Tehran: Elmi va Farhangi.
  8. Amirahmadi, M. (2002). Rahbaran-e fekr-e mashruteh [Intellectual leaders of the Constitutional Revolution]. Tehran: Dorsa.
  9. Andishmand, M. A. (2012). Ma‘aref-e asr dar Afghanistan [Contemporary knowledge in Afghanistan]. Retrieved from jameghor.com
  10. Ansari, F. (2007). Feshorde-ye tarikh-e Afghanistan [A concise history of Afghanistan]. Kabul: Strategic Studies.
  11. Ahang, M. K. (1970). Sayr-e journalisam dar Afghanistan [The course of journalism in Afghanistan]. Kabul: Anjoman-e Tarikh va Adab.
  12. Bamdad, B. (1968). Zan-e Irani az enqelab-e mashruteh ta enqelab-e sefid (Vol. 2) [Iranian women from the Constitutional Revolution to the White Revolution]. Tehran.
  13. Bigdelo, R. (2001). Bastangara’i dar tarikh-e mo‘aser-e Iran [Archaism in contemporary Iranian history]. Tehran: Markaz.
  14. Bigdeli, A. (2011). Ravabet-e Iran va Alman [Iran–Germany relations]. Zamaneh, (60), 31–41.
  15. Habibi, A. H. (1970). Tarikh-e mokhtasar-e Afghanistan [A brief history of Afghanistan]. Kabul: Anjoman-e Tarikh va Adab.
  16. Habibi, A. H. (1984). Jonbesh-e mashrutiyat dar Afghanistan [The constitutional movement in Afghanistan]. Kabul: Tarikh-e Adab.
  17. Hojjati, A. (1999). Obur az ‘ahd-e Pahlavi dar gir-o-dar-e farhang [Passing the Pahlavi era amid cultural struggles]. Tehran: Mohsen.
  18. Hekmat, A. (n.d.). Az ‘ayyari ta emarat [From chivalry to emirate]. Peshawar: Fazl.
  19. Khojasteh-Farzad, S. (2007). Amanollah Khan va andisheh-ye nosazi-ye Afghanistan [Amanullah Khan and modernization thought in Afghanistan] (Master’s thesis). University of Tehran.
  20. Daryab, A. (2000). Afghanistan dar qarn-e bistom [Afghanistan in the twentieth century]. Kabul: Danesh.
  21. Dowlatabadi, B. A. (2003). Shenasnameh-ye Afghanistan [Identity of Afghanistan]. Tehran: Erfan.
  22. Dowlatabadi, Y. (1982). Hayat-e Yahya (Vol. 4) [Life of Yahya]. Tehran: Ferdowsi.
  23. Duverger, M. (1997). Jame‘eh-shenasi-ye siyasi [Political sociology] (A. Ghazi, Trans.). Tehran: University of Tehran Press.
  24. Rahmanian, D. (2015). Iran beyn-e do kudeta [Iran between two coups]. Tehran: SAMT.
  25. Rahin, A. R. (2008). Tarikh-e matbu‘at-e Afghanistan [History of the Afghan press]. Kabul: Afghan Coordination Council.
  26. Zohairi, A. R. (2000). Asr-e Pahlavi be revayat-e asnad [The Pahlavi era according to documents]. Qom: Daftar-e Nashr-e Ma‘aref.
  27. Sasanpour, S., & Dorosti, A. (2011). ناکامی اصلاحات امان‌الله‌خان… Motale‘at-e Tarikh-e Eslam, 3(8), 104–120.
  28. Salimi, E. (2019). Eslahat-e farhangi-ye Afghanistan dar dowran-e Amanollah Khan [Cultural reforms in Afghanistan during Amanullah Khan’s rule] (Master’s thesis). University of Islamic Denominations.
  29. Sullivan, W., & Parsons, A. (1994). Khaterat-e do safir [Memoirs of two ambassadors] (M. Tolouei, Trans.). Tehran: Elm.
  30. Sha‘bani, R., & Zargarinejad, G. H. (1992). Vaqe‘eh-ye kashf-e hejab [The unveiling incident]. Tehran: Cultural Documents Organization of the Islamic Revolution.
  31. Sadeghi, F. (2008). Jensiyat, nationalism va tajaddod dar Iran-e Pahlavi-ye avval [Gender, nationalism, and modernity in early Pahlavi Iran]. Tehran: Ghasideh Sara.
  32. Seddigh, I. (1962). Tarikh-e farhang-e Iran [History of Iranian culture]. Tehran: University of Tehran Press
  33. Safa’i, E. (1975). Reza Shah Kabir va tahavvolat-e farhangi-ye Iran [Reza Shah the Great and Iran’s cultural transformations]. Tehran: Ministry of Culture.
  34. Sefatgol, M. (2008). Goruh-e amoozeshi-ye tarikh-e Daneshgah-e Tehran. Tehran: University of Tehran.
  35. Salah, M. (2005). Kashf-e hejab: zamineh-ha va vakonesh-ha [Unveiling: contexts and reactions]. Tehran: Political Studies Center.
  36. Salah, M., & Yarahmadi, M. (2015). Cultural unification policy… Pazhuhesh-ha-ye Tarikhi-ye Iran va Eslam, (17), 107–126.
  37. Agheli, B. (1992). Khaterat-e yek nokhost-vazir [Memoirs of a prime minister]. Tehran: Elmi.
  38. Alam, M. R., et al. (2014). Modernization program in Reza Shah’s era. Tahqiqat-e Tarikh-e Ejtema‘i, 4(1), 61–86.
  39. Ali-Babaei, Y., & Sa‘adat, A. A. (2014). Elites and failures of modernization in Afghanistan. Ma‘refat-e Farhangi va Ejtema‘i, 6(21), 125–145.
  40. Ali-Khafavi, M. Y. (2002). Padshahan-e akhir-e Afghanistan [Recent kings of Afghanistan]. Tehran: Erfan.
  41. Ghubar, M. G. (2011). Afghanistan dar masir-e tarikh [Afghanistan in the course of history]. Tehran: Erfan.
  42. Fatemi-Nejad, M. (2018). Zanan-e Afghan zir-e chador-e eslahat [Afghan women under the veil of reforms]. CGIE.
  43. Farrokh, M. (1935). Tarikh-e siyasi-ye Afghanistan [Political history of Afghanistan]. Tehran: Majles.
  44. Farrokh, M. (1968). Khaterat-e siyasi-ye Farrokh [Political memoirs]. Tehran: Amir Kabir.
  45. Farhang, M. M. S. (1992). Afghanistan dar panj qarn-e akhir [Afghanistan in the last five centuries]. Qom: Vafa’i.
  46. Foroughi, M. A. (1975). Maqalat-e Foroughi [Essays of Foroughi]. Tehran: Tous.
  47. Foroughi, M. A. (n.d.). Payam-e man be farhangestan [My message to the Academy]. Tehran: Payam.
  48. Feyzavat, E. (1996). Dowlat dar asr-e Pahlavi [The state in the Pahlavi era]. Tehran: Chapakhsh.
  49. Ministry of Justice of Afghanistan. (2007). Qanun-e Asasi-ye Afghanistan [Constitution of Afghanistan]. Kabul.
  50. Katouzian, M. A. (2001). Dowlat va jame‘eh dar Iran [State and society in Iran] (H. Afshar, Trans.). Tehran: Markaz.
  51. Kazemi, A. A. (1997). Bohran-e nowgara’i va farhang-e siyasi dar Iran-e mo‘aser [Crisis of modernization and political culture in contemporary Iran]. Tehran: Qomes.
  52. Cronin, S. (2004). Artesh va hokumat-e Pahlavi [The army and the Pahlavi state]. Tehran: Khojasteh.
  53. Kasravi, A. (1967). Tarikh va dars-hayash [History and its lessons]. n.p.
  54. Clifford, M. L. (1989). Sarzamin va mardom-e Afghanistan [Land and people of Afghanistan]. Tehran: Elmi va Farhangi.
  55. Gregorian, V. (2009). Zohur-e Afghanistan-e novin [The emergence of modern Afghanistan]. Tehran: Erfan.
  56. Lenczowski, G. (1973). Gharb va Shuravi dar Iran [The West and the Soviet Union in Iran]. Tehran: Ebn Sina.
  57. Magnus, R. H. (2001). Afghanistan: Ruhani, Marx, mojahid [Afghanistan: Spirit, Marx, mujahid]. Tehran: IPIS
  58. Mayel Heravi, N. (1983). Tarikh va zaban-e Afghanistan [History and language of Afghanistan]. Tehran: Mahmoud Afshar Endowment.
  59. Mokhtari Esfahani, R. (2015). Pahlavi-ye avval az kudeta ta soqut [The first Pahlavi: From coup to collapse]. Tehran: Parseh.
  60. Moradi, S. (2011). Amir Habibollah va Shah Amanollah. Khorasan Zamin.
  61. Mola’i Tavani, A. (2013). Kasravi and reflections on Reza Shah. Tarikh-e Farhangi, 5(17), 109–133.
  62. Malikoff, A. S. (1979). Esteقرار-e diktaturi-ye Reza Khan dar Iran [Establishment of Reza Khan’s dictatorship in Iran]. Tehran: Ketab-haye Jibi.
  63. Nafisi, S. (1966). Tarikh-e Iran-e mo‘aser az kudeta-ye 1299 ta shahrivar 1320 [Contemporary history of Iran]. Tehran: Foroughi.
  64. Hedayat, M. S. (1984). Khaterat va khatarat [Memoirs and dangers]. Tehran: Zavar.
  65. Harrison, D. (1999). No-takamol-gara’i va nazariyeh-ye nosazi [Neo-evolutionism and modernization theory]. Arghanoon, (1).
 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 261
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 218


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب