| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,562 |
| تعداد مقالات | 19,103 |
| تعداد مشاهده مقاله | 65,951,507 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 24,022,586 |
ارزیابی نقش توان ژئودایورسیتی در توسعه ژئوتوریسمی مناطق(مطالعه موردی: استان کرمانشاه) | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 94، 1404، صفحه 186-171 اصل مقاله (2.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2025.64168.3316 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا زنگنه تبار* 1؛ معصومه رجبی2؛ شهرام روستایی3 | ||
| 1دانشجوی دکترای دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| 2دانشیار دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| 3استاد دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: توان ژئودایورسیتی تعیینکننده توان ژئوتوریسمی مناطق است و مناطقی که دارای توان ژئوتوریسمی بالایی هستند، پتانسیل زیادی بهمنظور اهداف توسعه گردشگری دارند. با توجه به اینکه استان کرمانشاه از نظر عوامل طبیعی دارای تنوع زیادی است، در این پژوهش به ارزیابی توان ژئودایورسیتی و ژئوتوریسمی این استان پرداخته شده است. روش پژوهش: در این تحقیق از مدل رقومی ارتفاعی 30 متر SRTM، نقشههای زمینشناسی 1:100000 و لایه رقومی اطلاعاتی و همچنین اطلاعات بدست آمده از پرسشتامه و مصاحبه بهعنوان مهمترین دادههای تحقیق استفاده شده است. مهمترین ابزارهای تحقیق، ArcGIS و گوگل ارث بوده است. این تحقیق در 3 مرحله انجام شده است که در مرحله اول با استفاده از روش دیاس و همکاران به ارزیابی توان ژئودایورسیتی استان کرمانشاه پرداخته شده است. در مرحله دوم و سوم، ابتدا 120 ژئوسایت شناسایی و سپس از میان آنها، 40 ژئوسایت مستعد انتخاب و سپس با استفاده از روشهای کوبالیکوا و کامنسکو به ارزیابی آنها پرداخته شده است. نتایج: نتایج ارزیابی با استفاده از روشهای کوبالیکوا و کامنسکو نشان داده است که در بین ژئوسایتهای استان کرمانشاه، ژئوسایت چشمه بل با کسب 7/87 درصد از مجموع امتیازات، با ارزشترین ژئوسایت استان کرمانشاه است و بعد از این ژئوسایت نیز ژئوسایتهای غاری قوری قلعه با 3/83 امتیاز، سراب طاق بستان با 8/82 امتیاز، دیواره بیستون و تنگه چهارزبر با 4/81 امتیاز، سد داریان و سراب روانسر با 3/81 امتیاز، دارای بالاترین امتیاز هستند. نتیجهگیری: نتایج این تحقیق نشان داده است که استان کرمانشاه و خصوصا مناطق شمالی آن از نظر ژئودایورسیتی دارای توان بالایی است و همین مسئله سبب شده است تا این استان دارای ژئوسایتهای مستعد و متنوع زیادی باشد. | ||
تازه های تحقیق | ||
استان کرمانشاه از نظر وضعیت زمینشناسی، هیدروژئومورفولوژی و اقلیمی دارای تنوع زیادی است و به همین دلیل دارای توان ژئودایورسیتی بالایی است. با توجه به اینکه توان ژئودایورسیتی تعیینکننده توان ژئوتوریسمی مناطق است، در این پژوهش ابتدا توان ژئودایورسیتی استان کرمانشاه ارزیابی شده است که بر اساس نتایج حاصله، بخش زیادی از استان کرمانشاه به دلیل تنوع واحدهای لیتولوژی، اختلاف ارتفاع، تنوع هیدرولوژی، تنوع خاکشناسی و تنوع واحدهای ژئومورفولوژی، دارای توان ژئودایورسیتی بالایی هستند. توان ژئودایورسیتی بالای استان کرمانشاه سبب شده است تا این استان دارای ژئوسایتهای متعددی باشد بهطوریکه در این پژوهش 120 ژئوسایت شناسایی شده است. ارزیابی ژئوسایتهای شناسایی شده با استفاده از روشهای کوبالیکوا و کامنسکو نشان داده است که تعداد زیادی از این ژئوسایتها دارای پتانسیل بالایی جهت اهداف توسعه ژئوتوریسم هستند. بر اساس نتایج روش کوبالیکوا، در بین ژئوسایتهای استان کرمانشاه، ژئوسایتهای چشمه بل، سراب روانسر، غار قوری قلعه، سراب طاق بستان و سد داریان به ترتیب با 75/11، 25/11، 11، 75/10 و 75/10 دارای بالاترین ارزش هستند. نتایج بدست آمده از روش کامنسکو نشان داده است که در بین ژئوسایتهای استان کرمانشاه، ژئوسایتهای چشمه بل، سراب طاق بستان، غار قوری قلعه، تنگه چهار زبر و دیواره بیستون به ترتیب با 85، 83، 82، 82 و 82 امتیاز، دارای بالاترین ارزش هستند. همچنین مجموع نتایج حاصله از دو روش کوبالیکوا و کامنسکو نشان داده است که ژئوسایت چشمه بل با کسب 7/87 درصد از مجموع امتیازات، با ارزشترین ژئوسایت استان کرمانشاه است و بعد از این ژئوسایت نیز ژئوسایتهای غاری قوری قلعه با 3/83 امتیاز، سراب طاق بستان با 8/82 امتیاز، دیواره بیستون و تنگه چهارزبر با 4/81 امتیاز، سد داریان و سراب روانسر با 3/81 امتیاز، دارای بالاترین امتیاز هستند. با توجه به نتایج حاصله، ژئوسایتهای کارستیک استان کرمانشاه همانند ژئوسایتهای کارستیک کشور صربستان (تومیک و بوزیک، 2014) و شهرستان کامیاران (ابراهیمی و همکاران، 1400) دارای پتانسیل ژئوتوریسمی بالایی هستند. مجموع نتایج این تحقیق نشان داده است که تحت تاثیر توان ژئودایورسیتی بالای استان کرمانشاه، این استان دارای ژئوسایتهای متنوع و مستعدی است که پتانسیل بالایی جهت اهداف توسعه ژئوتوریسم دارند، بنابراین لازم است تا برنامهریزیهای جامع و بلندمدتی جهت دستیابی به اهداف توسعه ژئوتوریسم در این استان صورت گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ژئودایورسیتی؛ ژئوتوریسم؛ توسعه گردشگری؛ استان کرمانشاه | ||
| اصل مقاله | ||
|
هدف: توان ژئودایورسیتی تعیینکننده توان ژئوتوریسمی مناطق است و مناطقی که دارای توان ژئوتوریسمی بالایی هستند، پتانسیل زیادی بهمنظور اهداف توسعه گردشگری دارند. با توجه به اینکه استان کرمانشاه از نظر عوامل طبیعی دارای تنوع زیادی است، در این پژوهش به ارزیابی توان ژئودایورسیتی و ژئوتوریسمی این استان پرداخته شده است. استان کرمانشاه در بین عرض جغرافیایی '41 °33 تا '۱۷ °35 شمالی و طول جغرافیایی '24 °۴5 تا '06 °۴8 شرقی قرار دارد. روش پژوهش: در این تحقیق از مدل رقومی ارتفاعی 30 متر SRTM، نقشههای زمینشناسی 1:100000 و لایه رقومی اطلاعاتی و همچنین اطلاعات بدست آمده از پرسشتامه و مصاحبه بهعنوان مهمترین دادههای تحقیق استفاده شده است. مهمترین ابزارهای تحقیق، ArcGIS و گوگل ارث بوده است. این تحقیق در 3 مرحله انجام شده است که در مرحله اول با استفاده از روش دیاس و همکاران به ارزیابی توان ژئودایورسیتی استان کرمانشاه پرداخته شده است. در مرحله دوم و سوم، ابتدا 120 ژئوسایت شناسایی و سپس از میان آنها، 40 ژئوسایت مستعد انتخاب و سپس با استفاده از روشهای کوبالیکوا و کامنسکو به ارزیابی آنها پرداخته شده است. نتایج: نتایج ارزیابی با استفاده از روشهای کوبالیکوا و کامنسکو نشان داده است که در بین ژئوسایتهای استان کرمانشاه، ژئوسایت چشمه بل با کسب 7/87 درصد از مجموع امتیازات، با ارزشترین ژئوسایت استان کرمانشاه است و بعد از این ژئوسایت نیز ژئوسایتهای غاری قوری قلعه با 3/83 امتیاز، سراب طاق بستان با 8/82 امتیاز، دیواره بیستون و تنگه چهارزبر با 4/81 امتیاز، سد داریان و سراب روانسر با 3/81 امتیاز، دارای بالاترین امتیاز هستند. نتیجهگیری: نتایج این تحقیق نشان داده است که استان کرمانشاه و خصوصا مناطق شمالی آن از نظر ژئودایورسیتی دارای توان بالایی | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمپور، حبیب؛ نعمتی، ولی و نظافتتکله، بهروز (1401). بررسی توانمندیهای ژئوتوریستی استان اردبیل با استفاده از مدل کوبالیکوا و مدل فیولت )مطالعه موردی: نیر، نمین، سرعین(. جغرافیا و روابط انسانی، 5 (3)، 161-144. https://doi.org/10.22034/gahr.2023.382450.1798
ابراهیمی، عطرین؛ مختاری، داود و روستایی، شهرام (1400). ارزیابی نقش منابع کارستیک توسعه یافته در توانمندیهای ژئوتوریسمی شهرستان کامیاران. پژوهشهای ژئومورفولوژی کمّی، 10 (3)، 18-1. https://doi.org/10.22034/gmpj.2021.284818.1273
امری کاظمی، علیرضا (1395). ارزیابی توانهای منطقه کاشان و مرنجاب برای ایجاد ژئوپارک ملی و توسعه ژئوتوریسم. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده جغرافیا.
حجازی، اسدالله؛ رضائیمقدم، محمدحسین و قاسمیزادگنبد، زهرا. (1401). ارزیابی قابلیتهای اکوتوریسمی با استفاده از روش FUZZY-ANP (مطالعه موردی: دهستان مرگَوَر شهرستان ارومیه). جغرافیا و برنامهریزی، 26(80)، 116-99. https://doi.org/10.22034/gp.2021.44708.2791
حسنزاده، یاسر؛ درخشان، عباس و عبدالهپور، محمد (1401)، ارزیابی ژئودایورسیتی شهر میناب جهت توسعه ژئوتوریسم، نهمین همایش انجمن ایرانی ژئومورفولوژی، تهران. https://civilica.com/doc/1687632
رجبی، معصومه؛ رهنمون، حبیب و اباذر، کلثوم (1396). تعیین راهبردها و سیاستهای توسعه ژئوتوریسم در شهرستان مشکین شهر. فضای گردشگری، 6 (23)، 16-1. https://sanad.iau.ir/journal/gjts/Article/539299?jid=539299
رستمیفتحآبادی، محمّد و گنجائیان، حمید (1401). ژئوتوریسم، با تاکید بر توان ژئوتوریسم ایران. انتشارات انتخاب. https://www.gisoom.com/book/11827340
رنجبری، معصومه؛ گلیمختاری، لیلا و شایانیگانه، علیاکبر (1399). ارزیابی کمی پتانسیلهای ژئوتوریسم ساحلی دشت میناب. مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی، 1 (2)، 74-53. https://doi.org/10.22124/gscaj.2021.17346.1054
زنگنهاسدی، محمدعلی؛ امیراحمدی، ابوالقاسم و شایانیگانه، علیاکبر (1397). ارزیابی ژئومورفوسایتهای ژئوپارک پیشنهادی غرب خراسان رضوی به روش بریلها بهمنظور حفاظت از میراث زمینشناختی. جغرافیا و برنامهریزی، 22(63)، 137-117. https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_7508.html
شایانیگانه، علیاکبر؛ زنگنهاسدی، محمدعلی و امیراحمدی، ابوالقاسم (1402). ارزیابی ژئومورفوسایتها و ژئوکانزرویشنِ ژئوپارک پیشنهادی غرب خراسان رضوی با استفاده از مدل بومی شایان یگانه و همکاران و مقایسۀ این مدل با مدلهای جهانی کومانسکو، فاسولاس، بریلها. برنامهریزی فضایی، 13(1)، 20-1. https://doi.org/10.22108/sppl.2023.136500.1694
شفیعی، نجمه؛ نصیری، ابوذر؛ نوروزی، سمیرا و شاهپسندی، مهسا (1401). بررسی نقش ژئودایورسیتی در توسعه گردشگری شهرستان فیروزآباد. فضای گردشگری، 11(43)، 129-117. https://journals.iau.ir/article_695627.html
صفاری، امیر؛ گنجائیان، حمید؛ فریدونیکردستان، مژده و حیدری، زهرا (1398). بررسی توانمندیهای ژئوتوریسمی با استفاده از روشهای ارزیابی و پهنهبندی (مطالعه موردی: شهرستانهای دیواندره و سقز). آمایش جغرافیایی فضا، 9 (31)، 156-141. https://doi.org/10.30488/gps.2019.90115
گلی مختاری، لیلا و بیرامعلی، فرشته (1397). محاسبه و تحلیل تنوع زمینی (ژئودایورسیتی) (مطالعه موردی: شهرستان اشتهارد). پژوهشهای جغرافیای طبیعی، 50(2)، 307-322. https://doi.org/10.22059/jphgr.2018.226075.1006996
مختاری، داود (1400). گونهشناسی ژئوتوریستها با هدف مدیریت بهینه گردشگری در ژئوسایتها. جغرافیا و برنامهریزی، 22(75)، 244-223. https://doi.org/10.22034/gp.2021.10851
مقصودی، مهران؛ گنجائیان، حمید؛ صفدری، المیرا و عبدالملکی، میلاد (1398). شناسایی و ارزیابی پیش ژئوسایتهای استان زنجان و ارزیابی تاثیر آن بر توسعه گردشگری پایدار. مطالعات مدیریت گردشگری، 14 (48)، 178-149. https://doi.org/10.22054/tms.2020.28234.1804
مقصودی، مهران؛ گنجائیان، حمید؛ گروسی، لیلا و مرادی، انور (1397). ارزیابی و پهنهبندی ژئوسایتهای گردشگری در شرق استان کردستان مطالعه موردی: شهرستانهای قروه و بیجار. سپهر، 27(107)، 148-133. https://doi.org/10.22131/sepehr.2018.33566
Amore, A., Falk, M., & Adie, B. A. (2020). One visitor too many: Assessing the degree of overtourism in established European urban destinations. International Journal of Tourism Cities, 6 (1), 117–137. http://dx.doi.org/10.1108/IJTC-09-2019-0152 Amri Kazemi, A. (2016). Evaluating the potential of Kashan and Maranjab regions for creating a national geopark and developing geotourism. Master's thesis, University of Tehran, Faculty of Geography. (In Persian) Bernini, C., Cerqua, A., & Pellegrini, G. (2020). Endogenous amenities. Tourists’ happiness and competitiveness. Regional Studies, 54(9), 1214–1225. http://dx.doi.org/10.1080/00343404.2020.1712350 Bidias, L.A.A., Ilouga, D.C.I., Moundi, A., & Nsangou, A. (2020). Inventory and Assessment of the Mbepit Massif Geomorphosites (Cameroon Volcanic Line): Assets for the Development of Local Geotourism. Geoheritage, 12 (49). http://dx.doi.org/10.1007/s12371-020-00471-6 Comanescu, L., Nedelea, A., & Dobre, R. (2011). Evaluation of geomorphosites in Vistea Valley (Fagaras Mountains-Carpathians, Romania). International Journal of the Physical Sciences, 6 (5), 1161 -1168. https://academicjournals.org/journal/IJPS/article-full-text-pdf/8E6D8DA27573 Comanescu. L., Nedelea, A., & Dob R., 2012. The Evaluation of Geomorphosits from the Ponoare protected area. Geography, 1. http://dx.doi.org/10.5775/fg.2067-4635.2012.037.i Comanescu. L., Nedelea, A., & Dobre. R. (2012). The Evaluation of Geomorphosits from the Ponoare protected area. Journal of Geography, 11 (1), 54-61. http://dx.doi.org/10.5775/fg.2067-4635.2012.037.i Dias, M., Domingos, J., Costa, S., Nascimento, M., Silva, M., Granjeiro, L., & Miranda, R. (2021). Geodiversity Index Map of Rio Grande do Norte State, Northeast Brazil: Cartography and Quantitative Assessment. Geoheritage, 13 (10), 2-15. http://dx.doi.org/10.1007/s12371-021-00532-4 Ebrahimi, A., Mokhtari, D., & Roostaei, S. (2021). Assess the role of developed karst resources in capabilities Geotourism of Kamyaran city. Quantitative geomorphology research, 10 (3), 1-18. https://doi.org/10.22034/gmpj.2021.284818.1273 (In Persian) Ebrahimpour, H., Nemati, V., & Nezafat taklhe, B. (2022). Investigating the geotourism capabilities of Ardabil. Journal of Geography and Human Relations, 5 (3), 144-161. https://doi.org/10.22034/gahr.2023.382450.1798 (In Persian) Ganjaeian, H., Yamani, M., Goorabi, M., Maghsudi, M. (2024). Evaluating the Impacts of Earthquake in Ezgele, Kermanshah (Iran) (Occurred on 2017/11/12). Current Research in Environmental Science and Ecology Letters, 1(1), 1-10. http://dx.doi.org/10.33140/CRESEL.01.01.06 Giovagnoli, M.C. (2023). The Italian Geosite Inventory: Past, Present, and Future. Geoheritage, 15 (69). https://ouci.dntb.gov.ua/en/works/4yOGV539/ Goli Mokhtari, L., & Bayramali, F., 2018. Calculation and analysis of land diversity (geodiversity) (case study: Eshtehard city). Physical Geography Research, 50(2), 307-322. https://doi.org/10.22059/jphgr.2018.226075.1006996 (In Persian) Hassanzadeh, Y., Derakhshan, A., & Abdollahpour, M., 2022. Geodiversity assessment of Minab city for geotourism development, 9th conference of Iranian Geomorphology Society, Tehran. https://civilica.com/doc/1687632 (In Persian) Hejazi, A., Rezaei-Moghaddam, M.H., & Ghasemi-Zadgonbod, Z., 2022. Assessment of ecotourism potential using FUZZY-ANP method (case study: Margavar village, Urmia city). Geography and Planning, 26(80), 116-99. https://doi.org/10.22034/gp.2021.44708.2791 (In Persian) Kubalikova, L. (2013). Geomorphosite assessment for geotourism purposes. Czech Journal of Tourism, 2(2), 80-104. http://dx.doi.org/10.2478/cjot-2013-0005 Kubalíkova, L., & Kirchner, K., 2016. Geosite and Geomorphosite Assessment as a Tool for Geoconservation and Geotourism Purposes: a Case Study from Vizovická vrchovina Highland (Eastern Part of the Czech Republic). Geoheritage, 8, 5–14. http://dx.doi.org/10.1007/s12371-015-0143-2 Maghsoudi, M., Ganjaeian, H., Garosi, L., Moradi, A. (2018). Evaluating and zoning East Kurdistan Geosites -Case Study: Qorveh and Bijar Countries. Sepehr, 27 (107), 148-133. https://doi.org/10.22131/sepehr.2018.33566 (In Persian) Maghsoudi, M., Ganjaeian, H., Safdari, E., & Abdolmaleki, M. (2019). Identification and evaluation of pre-geosites of Zanjan province and assessment of its impact on sustainable tourism development. Tourism Management Studies, 14 (48), 149-178. https://doi.org/10.22054/tms.2020.28234.1804 (In Persian) Mehdioui, S., El Hadi, H., Tahiri, A., El Haibi, H., Tahiri, M., Zoraa, N., & Hamoud, A. (2022). The Geoheritage of Northwestern Central Morocco Area: Inventory and Quantitative Assessment of Geosites for Geoconservation, Geotourism, Geopark Purpose and the Support of Sustainable Development. Geoheritage, 14 (86). http://dx.doi.org/10.1007/s12371-022-00712-w Mokhtari. D., 2021. Typology of geotourists with the aim of optimal tourism management in geosites. Geography and Planning, 22(75), 244-223. https://doi.org/10.22034/gp.2021.10851 (In Persian) Rajabi, M., Rahnemoon, H., & Abazar, K. (2017). Determining strategies and policies for the development of geotourism in Meshkinshahr County. Tourism Space, 6 (23), 1-16. https://sanad.iau.ir/journal/gjts/Article/539299?jid=539299 (In Persian) Ranjbari, M., Goli-Mukhtari, L., & ShayanYeganeh, A. (2019). Quantitative assessment of coastal geotourism potentials of Minab Plain. Geographical Studies of Coastal Areas, 1 (2), 53-74. https://doi.org/10.22124/gscaj.2021.17346.1054 (In Persian) Rostami Fathabadi, M., & Ganjaeian, H. (2022). Geotourism, with emphasis on the potential of Iranian geotourism. Entekhab Publications. P 144. https://www.gisoom.com/book/11827340 (In Persian) Saffari, A., Ganjaeian, H., Fereidoni-Kordestani, M., & Heidari, Z. (2019). Investigating geotourism capabilities using evaluation and zoning methods (case study: Divandarreh and Saqqez counties). Geographical Spatial Planning, 9 (31), 141-156. https://doi.org/10.30488/gps.2019.90115 (In Persian) Scammacca, O., Betard, F., Montagne, D., & Rivéra, L., 2024. From Geodiversity to Geofunctionality: Quantifying Geodiversity‑Based Ecosystem Services for Landscape Planning in French Guiana. Geoheritage, 16 (1). http://dx.doi.org/10.1007/s12371-023-00910-0 Shafiei, N., Nasiri, A., Norouzi, S., & Shahpasandi, M., 2022. Investigating the role of geodiversity in the development of tourism in Firouzabad city. Tourism Space, 11(43), 129-117. https://journals.iau.ir/article_695627.html (In Persian) Shayan Yeganeh, A., Zanganeh Asadi, M., & Amir Ahmadi, A. (2023). Evaluation of geomorphosites and geoconservation of the proposed West Khorasan Razavi Geopark using the native model of Shayan Yeganeh et al. and comparing this model with the global models. Spatial Planning, 13(1), 20-1. https://doi.org/10.22108/sppl.2023.136500.1694 (In Persian) Suzuki, D.A., & Takagi, H. (2018). Evaluation of Geosite for Sustainable Planning and Management in Geotourism. Geoheritage, 10, 123-135. http://dx.doi.org/10.1007/s12371-017-0225-4 Tomic, N., & Bozic, S. (2014). A modified geosite assessment model (M-GAM) and its application on the Lazar Canyon area (Serbia). Int J Environ Res, 8(4), 1041–1052. https://ijer.ut.ac.ir/article_798_88309b4e0844f85278f5dd4c6259f1a1. Zanganeh-Asadi, M.A., Amir-Ahmadi, A., & Shayan-Yeganeh, A. 2018. Evaluation of geomorphosites of the proposed geopark of West Khorasan Razavi using the Braille method in order to protect geological heritage. Geography and Planning, 22(63), 137-117. https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_7508.html (In Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 763 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 302 |
||