آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,513 |
| تعداد مقالات | 18,455 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,158,582 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,208,871 |
تبیین چارچوب مفهومی عدالت فضایی با تاکید بر جایگاه و ظرفیتهای گردشگری پایدار در شهر تهران | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 93، 1404، صفحه 353-333 اصل مقاله (1.31 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2024.60720.3239 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا مطهر1؛ سید عبدالهادی دانشپور* 2؛ محمدصالح شکوهی بیدهندی3 | ||
| 1پژوهشگر دکتری گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علموصنعت ایران، تهران، ایران. | ||
| 3استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علموصنعت ایران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| حل بسیاری از مسائل شهر که در نتیجه منجر به تحقق عدالت فضایی میگردد بر عهده نظام برنامهریزی شهری است. برخی از تصمیمات برنامهریزان برای ارتقاء این مهم موفقیت آمیز نبوده است. بهنظر میرسد یکی از مهمترین مشکلات حال حاضر در برنامهریزی شهر تهران ضعف سازوکارها و الگوهای ارائه شده برای تعدیل نابرابریهای فضایی موجود است. هدف پژوهش حاضر تبیین چارچوب مفهومی عدالت فضایی با تاکید بر جایگاه گردشگری پایدار شهر تهران است. این پژوهش با بهرهگیری از پارادایم تفسیری و انتقادی، بهمنظور دستیابی به هدف خود از منطقهای استقرایی، قیاسی و استفهامی بهره میبرد؛ پژوهش بنیادی و از نوع کیفی میباشد. راهبرد گردآوری اطلاعات، کتابخانهای و میدانی بوده و روش آن استدلال منطقی و تحلیلی میباشد. مفاهیم و میعارهای عدالت فضایی با تاکید بر گردشگری پایدار در قالب چارچوب مفهومی تبیین شده و با بهرهگیری از تکنیک دلفی دو مرحلهای، اجماع خبرگان درخصوص تایید روایی چارچوب مفهومی انجام شده است. نتایج نشان میدهد برخی از معیارهای مستخرج از این دو مفهوم با یکدیگر قرابت معنایی دارند که این معیارها، در یک دسته قرار گرفته و درنهایت به عنوان مضامین عدالت فضایی در گردشگری شهری مدنظر قرار گرفت. پس از تبیین چارچوب مفهومی، برای هر یک از این معیارها که عبارتند از شرایط محیطزیستی، مراکز خدماتی، دسترسی و جابجایی، منفعت عمومی، امکانات و تسهیلات، میزان سرمایهگذاری، تنوع، آزادی، مشارکت و امنیت، تعریف خودمختار پژوهشگر براساس مقتضیات اسلامی و شرایط بومی شهر تهران بیان شد. توسعه صنعت گردشگری شهری، راهبردی موثر برای کاهش عدم توازن سرمایههای شهری و بهمنظور نیل به عدالت فضایی، ضرورتی اساسی بهشمار میرود. بهمنظور استفاده موثر از ظرفیتهای صنعت گردشگری برای نیل به اهداف برنامهریزی شهر تهران از جمله توسعه متوازن مناطق شهری و ارتقاء عدالت فضایی، موضوعاتی از جمله تنظیم روابط فضایی، نحوهی آرایش فضایی خدمات و کنترل پیامدهای رشد این صنعت ضرورت پیدا میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پایداری؛ عدالت فضایی؛ گردشگری شهری پایدار؛ چارچوب مفهومی؛ تهران | ||
| اصل مقاله | ||
|
هدف: در مفاد قانون اساسی و سیاستهای کلان کشور بر ترویج عدالت در کلیه جنبههای زندگی تاکید شده است. حل بسیاری از مسائل شهر که در نتیجه منجر به تحقق و شکلگیری عدالت فضایی میشود بر عهده نظام برنامهریزی شهری (طرحهای توسعه شهری) است. این درحالیست که برخی از تصمیمات برنامهریزان برای ارتقاء این مهم در برنامههای شهری موفقیت آمیز نبوده است. بهنظر میرسد یکی از مهمترین مشکلات حال حاضر در برنامهریزی شهر تهران ضعف سازوکارها و الگوهای ارائه شده برای تعدیل نابرابریهای فضایی موجود و ارتقاء عدالت فضایی است. ازاینرو هدف پژوهش حاضر تبیین چارچوب مفهومی عدالت فضایی با تاکید بر جایگاه و ظرفیتهای گردشگری پایدار شهر تهران است. روش پژوهش: این پژوهش با بهرهگیری از پارادایم تفسیری و انتقادی، بهمنظور دستیابی به هدف خود از منطقهای استقرایی، قیاسی و استفهامی بهره میبرد؛ پژوهش بنیادی و از نوع کیفی است. راهبرد گردآوری اطلاعات، کتابخانهای و میدانی بوده و روش آن استدلال منطقی و تحلیلی است. مفاهیم و میعارهای عدالت فضایی با تاکید بر گردشگری پایدار در قالب چارچوب مفهومی تبیین شده و با بهرهگیری از تکنیک دلفی دو مرحلهای، اجماع خبرگان درخصوص تایید روایی چارچوب مفهومی انجام شده است. نتایج: نتایج نشان میدهد برخی از معیارهای مستخرج از این دو مفهوم با یکدیگر قرابت معنایی دارند که این معیارها، در یک دسته قرار گرفته و درنهایت به عنوان مضامین عدالت فضایی در گردشگری شهری مدنظر قرار گرفت. همچنین پس از تبیین چارچوب مفهومی، برای هر یک از این معیارها که عبارتند از شرایط محیطزیستی (ظرفیت محیطی)، مراکز خدماتی، دسترسی و جابجایی، منفعت عمومی، امکانات و تسهیلات، میزان سرمایهگذاری، تنوع، آزادی، مشارکت و امنیت، تعریف خودمختار پژوهشگر براساس مقتضیات اسلامی و شرایط بومی شهر تهران بیان شد. نتیجهگیری: توسعه صنعت گردشگری شهری، راهبردی موثر برای کاهش عدم توازن سرمایههای شهری و بهمنظور نیل به عدالت فضایی، ضرورتی اساسی بهشمار میرود. بهمنظور استفاده موثر از ظرفیتهای صنعت گردشگری برای نیل به اهداف برنامهریزی شهر تهران از جمله توسعه متوازن مناطق شهری و ارتقاء عدالت فضایی، موضوعاتی از جمله تنظیم روابط فضایی، نحوهی آرایش فضایی خدمات و کنترل پیامدهای رشد این صنعت ضرورت پیدا میکند. تبیین چارچوب مفهومی عدالت فضایی با استفاده از الگوهای موثر و کاربردی از جمله گردشگری پایدار به منظور ارتقاء عدالت فضایی شهر تهران، تاثیر بسزا و نقش موثری در تحقق این مهم ایفاد کند | ||
| مراجع | ||
|
اکبری سرشوری، مرجان (1399). تدوین اولویتهای استراتژیک گردشگری شهری در کلانشهر مشهد. رساله دکتری، واحد بینالملل دانشگاه فردوسی مشهد، گروه جغرافیا.
الوندیپور، نینا؛ داداشپور، رستم (1397). فراروش پژوهشهای مرتبط با عدالت فضایی در مقیاس شهری در ایران در بازهی زمانی 1383-1394. نشریه پژوهشهای بومشناسی شهری، 2 (9)، 74-63. https://www.doi.org/10.30473/grup.2018.4456
بهناممرشدی، حسن؛ احمدی، داریوش؛ فرجیسبکبار، حسنعلی؛ رضوانی، محمدرضا (1395). پهنهبندی فضایی کانونهای گردشگری بهمنظور تعیین مناطق بهینه خدمات گردشگری در استان فارس، فصلنامه برنامهریزی منطقهای، شماره 21، دوره 6، صص 30-17. https://sid.ir/paper/230551/fa
تقوایی، علیاکبر؛ بمانیان، محمدرضا؛ پورجعفر، محمدرضا؛ بهرامپور، مهدی (1394)، میزانسنجی عدالت فضایی در چارچوب نظریه شهر عدالتمحور؛ مورد پژوهی: مناطق 22 گانه شهرداری تهران. نشریه مدیریت شهری، 38، 423-391. https://sid.ir/paper/92135/fa
تقوایی، مسعود؛ غفاری، سید رامین (1389). برنامهریزی فضایی در توسعه گردشگری (مطالعه موردی: استان چهار محال و بختیاری، محور بازفت)، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 25، شماره 96، صص 100-79. magiran.com/p867215
جوان، فرهاد؛ سیفیزاده، محمد؛ حجتشمامی، سیروس (1399). تحلیلی بر توزیع جغرافیایی خدمات و امکانات گردشگری مبتنی بر عدالت فضایی (مورد مطالعه: کلانشهر رشت). هشتمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری پایدار ایران، تهران. https://civilica.com/doc/1125395
حضرتی، محمدحسین؛ احمدزاده، حسن؛ پناهی، علی (1402). ارزیابی فضایی اثرات توسعه گردشگری بر کیفیت زندگی شهروندان در کلانشهر تبریز، فصلنامه گردشگری شهری، دوره 10، شماره 2، صص 35-19.
https://doi.org/10.22059/JUT.2023.355454.1113
حقوردیزاده، ابوالفضل؛ زارعی، قاسم؛ عسگرنژاد نوری، باقر؛ رحیمی کلور، حسین (1402). الگوی توسعه گردشگری هوشمند شهری مبتنی بر اکوسیستم بازاریابی مطالعه موردی: شهر تبریز، فصلنامه گردشگری شهری، دوره 10، شماره 3، صص 146-127. https://doi.org/10.22059/JUT.2023.365511.1157
داداشپور، هاشم؛ رستمی، فرامرز؛ علیزاده، بهرام (1394). گفتمان عدالت فضایی در شهر: مفاهیم و انگارههای نظری در حوزهی عدالت فضایی شهر. چاپ اول، تهران، انتشارات آذرخش. https://www.gisoom.com/book/11189349
سعیدی رضوانی، هادی؛ نوریان، فرشاد (1393). شهرسازی عدالت محور، رهیافتی پیشرو در برنامهریزی شهری. فصلنامه مطالعات شهری، دوره 3 (3)، 58-47. https://urbstudies.uok.ac.ir/article_10947.html
شیخی، محمد؛ شجاعی، مسلم (1391). تحلیل خوشهایی تکنیکی برای پیادهسازی عدالت فضایی در برنامهریزی گردشگری (مورد مطالعه؛ استان مازندران)، فصلنامه برنامهریزی توسعه گردشگری، شماره 3، دوره 1، صص 65-46. http://noo.rs/s2uH1
عزیزی، محمدمهدی؛ شکوهیبیدهندی، محمدصالح (1394). تحلیل سیر تحول تاریخی مفهوم عدالتاجتماعی در برنامههای توسعه شهری ایران (1340-1390). پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، نشریه تحقیقات تاریخ اجتماعی، 2 (5)، 149-125. http://socialhistory.ihcs.ac.ir/article_1954.html
علوی، سیدعلی؛ بهنانمرشدی، حسن؛ عشورنژاد، علی (1396). تحلیل تعادل فضایی بخش خدمات و جاذبههای گردشگری (نمونۀ موردی: استان فارس)، فصلنامه جغرافیا و توسعه فضای شهری، شماره 2، دوره 4، صص 80-63. https://doi.org/10.22067/gusd.v4i2.60203
قربانی، ساره؛ صالحی، اسماعیلی؛ فریادی، شهرزاد؛ جعفری، حمیدرضا (1398). ارزیابی عدالت محیطزیست شهری مبتنی بر توزیع فضایی خدمات اکوسیستم گردشگری (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)، فصلنامه شهر پایدار، شماره 2، دوره 2، صص 52-35. https://doi.org/10.22034/jsc.2019.187461.1020
مطهر، رضا؛ دانشپور، سید عبدالهادی؛ شکوهی بیدهندی، محمدصالح (1402). اولویتبندی معیارهای گردشگری اسلامی به منظور ارتقاء عدالت شهری در تهران. فصلنامه الهیات شهر، 1 (2): 182-127. https://doi.org/10.22081/jtc.2024.68619.1034
مطهر، رضا؛ شکوهی بیدهندی، محمدصالح (1400). رتبهبندی شهرستانهای استان سیستان و بلوچستان براساس ظرفیت گردشگری فرهنگی و میراثی با استفاده از روش آراس (ARAS). فصلنامه گردشگری و توسعه، دوره 10، شماره 4، صص 198-175. https://doi.org/2021.268687.2242jtd:10.22034
مطهر، رضا؛ شکوهی بیدهندی، محمدصالح؛ دانشپور، سید عبدالهادی (1403). ارائه مدل مفهومی گردشگری شهری پایدار مبتنی بر اثرات فضایی آن در تهران. فصلنامه گردشگری و توسعه. https://doi.org/10.22034/jtd.2024.443703.2893
موسوی، میرنجف؛ مجنونی توتاخانه، احمد؛ آفتاب، علی؛ مفرحبناب، مجتبی (1398). تحلیل شاخص عدالت فضایی در روستاهای گردشگرپذیر (مطالعة موردی: استان آذربایجان شرقی)، فصلنامه پژوهشهای جغرافیای انسانی (پژوهشهای جغرافیایی)، شماره 3، دوره 51، صص 569-551. https://sid.ir/paper/139081/fa
نامدار اردکانی، محمدجعفر؛ شکور، علی؛ خرمبخت، احمد علی (1401). شهر و عدالت فضایی؛ تحلیلی بر پراکنش شاخصهای توسعه پایدار در عدالت فضایی شهر: مطالعه موردی مناطق شهر شیراز. فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، 11 (43): 160-142. https://sid.ir/paper/1034824/fa
وارثی، حمیدرضا؛ وزین، نرگس؛ عظیمی، مریم (1402). تاثیر عوامل هویت شهر بر توسعه گردشگری مطالعاتی موردی: شهر شیراز، فصلنامه گردشگری شهری، دوره 10، شماره 3، صص 31-15. https://doi.org/10.22059/jut.2023.350827.1080 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 786 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 201 |
||