| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,511 |
| تعداد مقالات | 18,445 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,073,819 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,157,516 |
ارزیابی ژئودایورسیتی و حفاظت از زمین حوضه آبریز تالاب بین المللی ارژن با استفاده از نرم افزار GIS و Fragstase | ||
| نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی | ||
| دوره 4، شماره 11، مرداد 1403، صفحه 125-105 اصل مقاله (1.74 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2024.63144.1096 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد علی زنگنه اسدی1؛ نجمه شفیعی* 2؛ رحمان زندی3 | ||
| 1استاد گروه آب و هواشناسی و ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری | ||
| 2فارغ التحصیل دکترای دانشگاه حکیم سبزواری | ||
| 3دانشیار دانشگاه اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| ژئودایورسیتی، تنوع جغرافیایی انواع مواد، اشکال و فرایندهای زمینی است که سیاره زمین را تشکیل میدهند. از این رو، گسترش مطالعات مرتبط با ژئودایورسیتی به خصوص در ایران که از غنای زمین شناختی و ژئومورفولوژیکی فراوانی برخوردار است، میتواند دریچهای جدید را در زمینه شناخت پتانسیلهای طبیعی مناطق مختلف کشور بگشاید. در واقع یکی از اهداف مؤثر و بالقوه در گردشگری، تنوع زمینشناختی یا ژئودایورسیتی و مهمتر از آن تنوع ژئومورفولوژیک است که به عنوان پایههای اصلی گردشگری در ایران میتواند محسوب شود. پولیه بین المللی دشت ارژن که در 60 کیلومتری جنوب غربی شیراز در زون زاگرس چین خورده قرار دارد. به دلیل دارابودن اشکال متنوع کارستی ازقبیل چشمه، دولین، لاپیه، پونور، هامس، آبشار، تنگ و دره از نظر توریستی بکر و حائز اهمیت است. روش تحقیق در این پژوهش تحلیلی و کاربردی می باشد از شاخصهای ژئودایورسیتی در محیط نرم افزار ARCMAP، Fragstats انجام گرفت و نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که در بخش جنوبی پولیه ارژن شاخص GDI برابر 04/11 می باشد که به واسطه شرایط توپوگرافی کوهستانی و ارتفاع بیشتر، بارش فراوان تر و دمای کمتر و ازطرف دیگر وجود سازند آهک آسماری اشکال زیاد و متنوعی از کارست در این بخش توسعه یافته است و همچنین میزان شاخص های SIEI، SHEI، SHDI، SIDI، MSIDI، MSIEI به ترتیب برابر است با 56/1، 87/0، 77/0، 92/0، 47/1 و 82/0 می باشد.سبب گسترش و تنوع ژئودایورسیتی در منطقه شده است | ||
تازه های تحقیق | ||
نتایج حاصل از روش GDI نشان داد که تراکم گسل، تنوع بسیار بالای سازندهای زمین شناسی، در بخش جنوبی نسبت به مناطق شمالی حوضه؛ سبب گردیده است که میزان ضریب ln حدود 04/11 باشد درحالی که در بخش شمالی حوضه شاخص GDI به 4/7 کاهش یافته است و تنوع اشکال ژئودایورسیتی کم شده است.میزان شاخص های SIEI، SHEI، SHDI، SIDI، MSIDI، MSIEI به ترتیب در بخش جنوبی برابر است با 56/1، 87/0، 77/0، 92/0، 47/1 و 82/0 می باشد.و نشان می دهد که جنوب تالاب ارژن میزان تنوع بیشتر از شمال می باشد.دشت بین الملی ارژن به علت قرارگیری در مسیر جاده اصلی، در محور استانهای فارس، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد امکان دسترسی ساکنان شهرهای پرجمعیت این استانها را در فاصله زمانی مناسب فراهم میآورد. حوضه آبخیز وسیع و منطقه جنگلی پرباران بالادست این پولیه، موجب فراوانی آب شیرین و گوارای مناطق اطراف شده است، به طوری که در طول سال(بویژه در فصل بهار) از روی اغلب دیوارههای صخرهای تنگ، آبشارهای زیبا سرازیر می شوند. این منطقه پرآب، از زمانهای قدیم محل ییلاقی طوایفی از عشایر فارس بوده که به باغداری و دامداری اشتغال داشتند. درختان گردوی تنومند در باغ های این منطقه عمری طولانی دارند. بعضی از این درختان تا شعاع 10 تا 15 متری از ورود نور آفتاب به زیر درختان جلوگیری میکنند. راه ارتباطی آسفالته آن است. بنابراین قابلیت کاربریهای گردشگری را نیز دارد. از آنجایی که زمینشناسان در طول سالهای متمادی در پی شناخت بیشتر زمین و دسترسی به اطلاعات و رفع ابهامات آن بوده اند، از ژئودایورسیتی غافل بوده و وقت چندانی برای بررسی گوناگونی زمین نداشته اند با این حال میتوان گفت که با بررسی جهان از منظر گوناگونی زمین شناختی می توان به شناخت و درک بهتری از منابع طبیعی زمین رسید. به رغم اهمیت تنوع زمین شناختی در ابعاد مختلف، این پدیده متاثر از فعالیتهای انسانی درمعرض تهدید است. بنابراین نیاز به حفاظت از گوناگونی زمین شناختی احساس می شود و این مهم خود برای توسعه ژئوتوریسم ضروری است. اهداف و شیوههای حفاظتی باید عناصر مختلف تنوع زمین شناختی را در نظر داشته باشد و متناسب با نوع ژئوسایت برنامهریزی مناسب انجام شود. مدیریت در ژئوتوریسم و فعالیتهای تفریحی مرتبط و هم چنین ژئوپارکها نیز که وابسته به نوع گوناگونی زمین شناختی است در حوضه پولیه ارژن از اهمیت زیادی برخوردار و مستلزم برنامه ریزی شایسته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ژئودایورسیتی؛ پولیه ارژن؛ شاخص سیمپسون؛ ضریب شانون؛ شاخص GDI | ||
| اصل مقاله | ||
|
ژئودایورسیتی، تنوع جغرافیایی انواع مواد، اشکال و فرایندهای زمینی است که سیاره زمین را تشکیل میدهند. از این رو، گسترش مطالعات مرتبط با ژئودایورسیتی به خصوص در ایران که از غنای زمین شناختی و ژئومورفولوژیکی فراوانی برخوردار است، میتواند دریچهای جدید را در زمینه شناخت پتانسیلهای طبیعی مناطق مختلف کشور بگشاید. در واقع یکی از اهداف مؤثر و بالقوه در گردشگری، تنوع زمینشناختی یا ژئودایورسیتی و مهمتر از آن تنوع ژئومورفولوژیک است که به عنوان پایههای اصلی گردشگری در ایران میتواند محسوب شود. تالاب بین المللی دشت ارژن که در 60 کیلومتری جنوب غربی شیراز در زون زاگرس چین خورده قرار دارد. به دلیل دارابودن اشکال متنوع کارستی ازقبیل چشمه، دولین، لاپیه، پونور، هامس، آبشار، تنگ و دره از نظر توریستی بکر و حائز اهمیت است. روش تحقیق در این پژوهش تحلیلی و کاربردی می باشد از شاخصهای ژئودایورسیتی در محیط نرم افزار ARCMAP، Fragstats انجام گرفت و نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که در بخش جنوبی پولیه ارژن شاخص GDI برابر 04/11 می باشد که به واسطه شرایط توپوگرافی کوهستانی و ارتفاع بیشتر، بارش فراوان تر و دمای کمتر و ازطرف دیگر وجود سازند آهک آسماری اشکال زیاد و متنوعی از کارست در این بخش توسعه یافته است و همچنین میزان شاخص های SIEI، SHEI، SHDI، SIDI، MSIDI، MSIEI به ترتیب برابر است با 56/1، 87/0، 77/0، 92/0، 47/1 و 82/0 می باشد.سبب گسترش و تنوع ژئودایورسیتی در منطقه شده است. | ||
| مراجع | ||
|
Benito-Calvo, A., Perez-Gonzalez, A., Magri, O., Meza, P.(2009). Assessing regional Geodiversity: the Iberian Peninsula. Earth Surface Processes and Landforms, 34, 433-1445. https://doi.org/10.1002/esp.1840. Betard, F., Peulvast, J. P. (2019). Geodiversity Hotspots: Concept, Method and Cartographic Application for Geoconservation Purposes at a Regional Scale. Environmental Management, 63, 822-834. https://doi.org/10.1007/s00267-019-01168-5. -Carrión-Mero P, JDueñas-Tovar M Jaya-Montalvo E Berrezueta N Jiménez-Orellana ,(2022), Geodiversity assessment to regional scale: Ecuador as a case study, Environmental Science & Policy, 136, 167-186. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2022.06.009. Daniel. S. Santos & Emmanuel Reynard2 & Kátia L. Mansur1 & José C. S. Seoane.(2019). The Specificities of Geomorphosites and Their Influence on Assessment Procedures: a Methodological Comparison. Geoheritage. http://dx.doi.org/10.1007/s12371-019-00411-z. Fernández, A., Fernández, T., Pereira, D.I. et al. (2020). Assessment of Geodiversity in the Southern Part of the Central Iberian Zone (Jaén Province): Usefulness for Delimiting and Managing Natural Protected Areas. Geoheritage 12, 20 http://dx.doi.org/10.1007/s12371-020-00447-6. Gajek G., Zgłobicki, W., Kołodyńska-Gawrysiak, R. (2019). Geoeducational value of quarries located within the, Małopolska Vistula River Gap (E Poland). Geoheritage. http://dx.doi.org/10.1007/s12371-019-00395-w. Gray, M. (2008).Geodiversity: a new paradigm for valuing and conserving geoheritage. Ser Geosci Can, 35(2):51-59 https://journals.lib.unb.ca/index.php/GC/article/view/11084 Ghahrodi Tali, M, Ali Nouri Kh, Farjadi Nia S. (2022) The use of geodiversity in environmental management, a case study of the Karaj Dam upstream basin, quantitative geomorphological research. 10(4), 1-17. 10.22034/GMPJ.2021.291188.1283. [In Pershin] - Goli Mokhtari, L, Amir Ahmadi, A, Zandi, R, Ganjinia, M (2023), Analysis of land diversity (geodiversity) in the Binalud Mountains, Sabzevar Dry Regions Journal 14(52), 24-41. 10.22034/JARGS.2023.373938.0. [In Pershin] Goli Mokhtari, L., Gardhan, S., Shafiei, N. (2017). Comparative analysis of geodiversity (geological diversity) in the northwestern basins of Fars province. Quantitative geomorphology research, 7(3), 151-163. https://ensani.ir/fa/article/402825. [In Pershin] Goli Mokhtari, L., Biram Ali, Fereshte. (2018). Calculation and analysis of terrestrial diversity (geodiversity) case study of Eshtehard city. Natural Geography Research ‚58 (2) ‚307-322. https://ensani.ir/fa/article/389760. [In Pershin] Koh, Y.; Oh, K., Youn, S. Kim, H. (2014). Geodiversity and geotourism utilization of islands: Gwanmae Island of South Korea, Journal of Marine and Island Cultures, 3(2):106 -112. 10.1016/j.ijgeop.2019.07.001/. - Maqsoudi, M., Moghimi, E., Yamani, M., Rezaei, N., Moradi, A. (2018). Investigating the geomorphodiversity of Damavand volcano and its surroundings based on the GMI index. Quantitative Geomorphology Research, 8 (1) 52-69. https://sid.ir/paper/382369/fa. [In Pershin] Nasiri, A., Shafiei, N. & Zandi, R.(2022) Evaluation of Geodiversity Across Noorabad Basin (Fars Province, Iran). Geoheritage 14, 119. 10.1007/s12371-022-00754-0. -Pereira, DI., Pereira P., Brilha, J., Santos, L. (2013). Geodiversity assessment of Paraná State (Brazil): an innovative approach. Environ Manag 52: 541–552. http://ndl.ethernet.edu.et/bitstream/123456789/69192/1/2014_Book_EngineeringGeologyForSocietyAn.pdf . -Reynard, E. (2008).Scientific research and tourist promotion of geomorphological heritage. Geogr. Fis. Dinam. Quat., 31, 225-230. https://bibliographie.uni-tuebingen.de/xmlui/bitstream/handle/10900/49555/pdf/ 1. Ruban, D. (2010). Quantification of geodiversity and its loss, proceeding of the Geologists Association, 121(3): 326 -333. https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1755-1315/1170/1/012029/meta. -Scammacca, O., Bétard, F., Aertgeerts, G., (2022). Geodiversity Assessment of French Guiana: Challenges and Implications for Sustainable Land Planning. Geoheritage 14.83. https://doi.org/10.1007/s12371-022-00716-6. Shayan Yeganeh, A, Zanganeh Asadi, M. A, Amir Ahmadi, A. (2016). A new approach in the evaluation of geomorphosites and geosites in Iran. Journal of Tourism Management Studies, 11(34) 41-64. https://doi.org/10.22054/tms.2016.5729 [ In Pershin]. Salehipour A Milani H. Sadouq Rafiei R, (2022) Geodiversity assessment of watersheds overlooking Salt Lake and Sultan Pond, Quantitative Geomorphology Research, 10(2), 105-84. 10.22034/gmpj.2021.289193.1277 [ In Pershin]. Sistani Badoui M, Fatuhi S, Nagaresh H, Ramsht M H, Raushit, M, (2021): Investigating the difference of geodiversity and geomorphodiversity in the coastal area of the Oman Sea and Makran zone from Jask Cape to Gwatar Gulf, Geography and Development 19(63), 66- 39. 10.22111/J10.22111.2021.6169.[ In Pershin]. Serrano, E., Ruiz-Flaño, P. (2009). Geomorphosites and geodiversity. In: Reynard E, Coratza P, Regolini-Bissig G (eds) Geomorphosites. Velag Dr. Friedrich Pfeil, München, pp 49–61. https://www.researchgate.net/publication/266021187_Geomorphosites_and_geodiversity Turner, J. A. (2019). Geodiversity: The Natural Support System of Ecosystems. Landscape Planning with Ecosystem Services, 253-265. Weiss, A.(2001). Topographic Position and Landforms Analysis. ESRI User Conference, San Diego, CA. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 324 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 402 |
||