| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,495 |
| تعداد مقالات | 18,250 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,112,762 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,564,996 |
ارزیابی و پهنه بندی خطر سیلاب در شهرستان کرمانشاه | ||
| نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی | ||
| دوره 3، شماره 9 - شماره پیاپی 8، دی 1402، صفحه 131-105 اصل مقاله (1.49 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2024.60665.1064 | ||
| نویسندگان | ||
| ابوالفضل قنبری* 1؛ سهراب امیریان2؛ یوسف امیریان3 | ||
| 1استاد دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| 2دانشیار گروه جغرافیا. دانشکده علوم اجتماعی. دانشگاه پیام نور. تهران، ایران | ||
| 3دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف تهیه نقشه پهنه بندی خطر سیلاب شهرستان کرمانشاه انجام شده است. با توجه به اینکه در خطر سیلاب پارامتر های زیادی موثر هستند، بنابراین در این پژوهش هفت پارامتر ارتفاع، شیب و جهت شیب، پوشش گیاهی، کاربری اراضی، تراکم شبکه آبراهه یا زهکشی، بارش و فاصله از آبراهه انتخاب و نقشه مربوط به هر یک تهیه گردید. در مرحله بعد نقشه های تهیه شده با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی AHP فازی وزن دهی شده و در نهایت همپوشانی لایه ها با استفاده از عملگر فازی گاما در نرم افزار ArcMap انجام شد و نقشه های مربوط به پهنه بندی خطر سیلاب در شهرستان کرمانشاه بدست آمد. نواحی خطر وقوع سیلاب در شهرستان کرمانشاه با درجه های خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم به ترتیب بر حسب درصد برابر 3/6، 1/9، 4/10، 7/16 و 6/28 محاسبه گردید و پهنه بندی آن بدست آمد. مساحت نواحی دارای خطر سیلاب در شهر کرمانشاه با درجه های خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم به ترتیب بر حسب درصد برابر 3/19، 4/26، 5/2، 3/17 و 5/34 می باشد. با این پهنه بندی برنامه ریزی جهت پیشگیری سیلاب مناطق با خطر بالا در شهرستان کرمانشاه میسر و نیز انجام زیرساخت های عمرانی در بافت شهری هم با توجه به این اطلاعات جهت کنترل سیلاب بهتر انجام می پذیرد | ||
تازه های تحقیق | ||
وقوع سیل در زمان های مختلف خسارت های زیادی را بر ساکنان زمین وارد کرده است. برای جلوگیری از صدمات و خسارات سیلاب در آینده، نیازمند برنامه ریزی و پژوهش می باشیم .هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل تاثیر گذار در خطر سیل با استفاده از روش FAHP می باشد .با اعمال وزن ها، مناطق خطر پذیر سیلاب با درجات مختلف) خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم( پهنه بندی شدند. در بین معیارهای ارائه شده در مقالات مختلف از هفت معیار با بیشترین تاثیر در وقوع سیلاب شناسایی و با همین هفت معیار ارزیابی ها انجام شد. در میان هفت معیار تاثیر گذار در وقوع سیلاب، حداکثر بارش دارای بیشترین تاثیر و بعد از آن شیب و جهت شیب دارای اهمیت دوم و عامل ارتفاع و فاصله از آبراهه در جایگاه سوم اهمیت و در نهایت شاخص پوشش گیاهی دارای کمترین تاثیر در بروز سیلاب در رتبه هفتم قرار دارد. در مرحله دوم نقشه های بدست آمده را با بدست آوردن لایه فازی آنها قابل قیاس و اندازه گیری نموده و همه آن نقشه ها فازی شده با روش تلفیق فازی از روش گاما با شاخص 9/0 به یک نقشه واحد تبدیل شده و پهنه بندی خطر سیلاب بدست آمده است. با استفاده از این نقشه مناطق پرخطر و کم خطر شهرستان کرمانشاه شناسایی شده است .این تحقیق در مقایسه با پژوهش های مشابه با توجه به معیارهای در نظرگرفته شده از دقت نسبی بیشتر برخوردار است. با بازدید میدانی انجام شده از سیلاب سال 1398 در مناطق پر خطر شناسایی شده در پهنه بندی تاییدی بر راست آزمایی پهنه بندی بدست آمده است .بر اساس این نقشه و پهنه بندی بدست آمده نتیجه گرفته می شود که 3/6 از مساحت شهرستان کرمانشاه دارای خطر پذیری وقوع سیل با درجه خیلی زیاد ،1/9 درصد دارای خطرپذیری با درجه زیاد ،4/10 درصد با درجه متوسط ،7/16 درصد با درجه کم و 6/28 درصد با درجه خیلی کم قابل تشخیص است. همچنین میزان خطر پذیری وقوع سیلاب در بافت مسکونی شهر کرمانشاه به ترتیب دارای 3/19 درصد از مساحت شهر کرمانشاه با درجه خطرپذیری خیلی زیاد ،4/26 درصد مساحت با درجه زیاد ،5/2 درصد مساحت با درجه متوسط ،3/17 درصد مساحت با درجه کم و 5/34 درصد مساحت با درجه خیلی کم می باشد. بنابراین با توجه به مناطق مشخص شده و میزان خطرپذیری سیلاب در سطح شهر و شهرستان، انتظار میرود که جهت مهار سیلاب و پیشگیری از خسارات های کلان، طراحی و اجرای پروژه های عمرانی متناسب و سازه های مهندسی کارامد انجام گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پهنه بندی سیل؛ تراکم شبکه آبراهه؛ تحلیل سلسه مراتبی؛ عملگر فازی؛ سنجش از دور | ||
| اصل مقاله | ||
|
در زمین همیشه مخاطرات طبیعی باعث بروز صدمات و خسارات بسیار زیاد و جبران ناپذیر به محیط طبیعی و پدیده های انسان ساخت می شوند. سیلاب ها از جمله مخاطراتی هستند که همیشه احتمال پیشامد آنها وجود داشته و دارد . امروزه با پیدایش تراکم جمعیت در شهر و روستاها سیلاب ها ابعاد گسترده و فاجعه باری به خود گرفته است. این پژوهش با هدف تهیه نقشه پهنه بندی خطر سیلاب شهرستان کرمانشاه انجام شده است. با توجه به اینکه در خطر سیلاب پارامتر های زیادی موثر هستند، بنابراین در این پژوهش هفت پارامتر ارتفاع، شیب و جهت شیب، پوشش گیاهی ،کاربری اراضی، تراکم شبکه آبراهه یا زهکشی، بارش و فاصله از آبراهه انتخاب و نقشه مربوط به هر یک تهیه گردید. در مرحله بعد نقشه های تهیه شده با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی AHP فازی وزن دهی شده و در نهایت همپوشانی لایه ها با استفاده از عملگر فازی گاما در نرم افزار ArcMap انجام شد و نقشه های مربوط به پهنه بندی خطر سیلاب در شهرستان کرمانشاه بدست آمد. نواحی خطر وقوع سیلاب در شهرستان کرمانشاه با درجه های خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم به ترتیب بر حسب درصد برابر 3/6، 1/9، 4/10، 7/16 و 6/28 محاسبه گردید و پهنه بندی آن بدست آمد .مساحت نواحی دارای خطر سیلاب در شهر کرمانشاه با درجه های خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم به ترتیب بر حسب درصد برابر 3/19، 4/26، 5/2، 3/17 و 5/34 می باشد. با این پهنه بندی برنامه ریزی جهت پیشگیری سیلاب مناطق با خطر بالا در شهرستان کرمانشاه میسر و نیز انجام زیرساخت های عمرانی در بافت شهری هم با توجه به این اطلاعات جهت کنترل سیلاب بهتر انجام می پذیرد. | ||
| مراجع | ||
|
Cheraghi Ghalehsari, A., Habibnejad Roshan, M., & Roshun, S. H. (2020). Flood Susceptibility Mapping Using a Support Vector Machine Models (SVM) and Geographic Information System (GIS). Journal of Natural Environmental Hazards, 9(25), 61-80. doi: 10.22111/jneh.2020.31018.1547[In Persian]. Dezhagah, M., (2016), Zonation Flood in the Masouleh Rudkhan Basin by CN Model, Dissertation Master of Science, University of Mohaghegh Ardabili. [In Persian]. Hassas, h., (2017), A simple expert model for flood zoning, Faculty of Agriculture and Natural Resources, university of ardestan. [In Persian]. Karam, A., Darakhshan, F., (2012), Flood Zoning, Flood Estimation and Evaluation of the Efficiency of Surface WaterDrainage Channels in Urban Basins (Case Study: Waterfall Basin in Kermanshah), Quarterly Journal Natural Geography, 5(16), pp. 37 – 54. [In Persian]. Mahdavi, m., (2002), Applied Hydrology, Tenth Edition. Tehran University Press, Tehran. 439p. [In Persian]. Mahmoudzadeh, H., Bakoi, M. (2018). Flood zoning using fuzzy analysis (case study: Sari city). Journal of Natural Environmental Hazards, 7(18), 51-68. doi: 10.22111/jneh.2018.19885.1238. [In Persian]. Malekian, A., Oftadegan Khuzani, A., Ashunejad, G., (2012), Flood Hazard in Watershed Scale using Fuzzy Logic (Case Study: Akhtar Abad Watershed), Physical Geography Research Quarterly, 44(4), pp. 131 – 152. [In Persian]. Mir Mosavi, H, Esmaeili, H, (2021), Zoning of Flood-prone Areas Using Geographic Information System (GIS) and Remote Sensing (RS), (Case Study: Darab City), Journal of Natural Environmental Hazards, 10(44), pp 21-46. [In Persian]. Mododi Arkhodi, M., Boroumand, R., & Akbari, E. (2021). Spatial zoning and analysis of flood risk Sample villages of Qaen city). Journal of Natural Environmental Hazards, 10(29), 53-68. doi: 10.22111/jneh.2020.32990.1614[In Persian]. Najafi, E., & Karimi Kerdabadi, M. (2020). Flood Risk Evaluation and Zoning using with AHPFuzzy Combined Model with Emphasis on Urban Safety (Case Study: Region 1 of Tehran Municipality). Journal of Geography and Environmental Hazards, 9(2), 43-60. doi: 10.22067/geo.v9i2.86110[In Persian]. Rafii, Y., Salehi, E., Farzad Behtash, M., Aghababai, M., (2013), Urban Flood Hazard Zonation Using Gis and Fuzzy-AHP Analysis (Case Study: Tehran City), Journal Of Environmental Studies, 39(3), pp. 179 – 188. [In Persian]. Ranjbar, M., Roghani, P., (2009), Landslide Hazard Zonation in Ardal City Using Aierarchical Analysis Method (AHP), Quarterly Journal Of Geography and Urban Planning of the Zagros Landscape, 1(2), pp. 21 – 30. [In Persian]. Shojaiian, A., Maleki., S., Omidipour., M (2014), Organizing Urban Training Centers Placement Using Boolean Logic and Fuzzy Multi-criteria Decision Making, Scientific Quarterly Journal Management System, 2(4), pp. 137-166. [In Persian] Zahedi, M., & Bayati Khatibi., (2009), Hydrology, First Edition, Samt Press, Tehran. 200p. [In Persian]. Ahern, M., Kovats, R. S., Wilkinson, P., Few, R., & Matthies, F. (2005). Global health impacts of floods: epidemiologic evidence. Epidemiologic reviews, 27(1), 36-46. Bronstert, A. (2003). Floods and climate change: interactions and impacts. Risk Analysis: An International Journal, 23(3), 545-557. Celik, M., Er, I. D., & Ozok, A. F. (2009). Application of fuzzy extended AHP methodology on shipping registry selection: The case of Turkish maritime industry. Expert Systems with Applications, 36(1), 190-198. Chang, D.-Y. (1996). Applications of the extent analysis method on fuzzy AHP. European journal of operational research, 95(3), 649-655. Christensen, J. H., & Christensen, O. B. (2003). Climate modelling: severe summertime flooding in Europe. Nature, 421(6925), 805. Das, S. (2019). Geospatial mapping of flood susceptibility and hydro-geomorphic response to the floods in Ulhas basin, India. Remote Sensing Applications: Society and Environment, 14, 6074. Dano Umar, L., Matori, A. N., Hashim, A. M., Chandio, I. A., Sabri, S., Balogun, A. L., & Abba, H. A. (2011). Geographic information system and remote sensing applications in flood hazards management: A review. Research Journal of Applied Sciences, Engineering and Technology, 3(9), 933-947. Eslaminezhad, S., Eftekhari, M., & Akbari, M. (2020). GIS-Based Flood Risk Zoning Based On Data-Driven Models. Journal of Hydraulic Structures, 6(4), 75-98. doi: 10.22055/jhs.2021.36629.1163. Kumar, S., Jaswal, A., Pandey, A., & Sharma, N. (2017). Literature review of dam break studies and inundation mapping using hydraulic models and GIS. International Research Journal of Engineering and Technology, 4(5), 55-61. Lian, J., Xu, H., Xu, K., & Ma, C. (2017). Optimal management of the flooding risk caused by the joint occurrence of extreme rainfall and high tide level in a coastal city. Natural Hazards, )1(98, 183-.002 Mahmoud, S. H., & Gan, T. Y. (2018). Multi-criteria approach to develop flood susceptibility maps in arid regions of Middle East. Journal of cleaner production, 196, 216-.922 Mather, P. M., & Koch, M. (2011). Computer processing of remotely-sensed images: an introduction: John Wiley & Sons. McCoy, R. M. (2005). Field methods in remote sensing: Guilford Press. Mir Mosavi, S. H., & Esmaeili, H. (2021). Zoning of Flood-prone Areas Using Geographic Information System (GIS) and Remote Sensing (RS), (Case Study: Darab City). Journal of Natural Environmental Hazards, 10(27), 21-46. doi: 10.22111/jneh.2020.32986.1613
Nyarko, B. K. (2002). Application of a rational model in GIS for flood risk assessment in Accra, Ghana. Journal of Spatial Hydrology, 2(1). Papadopoulou-Vrynioti, K., Alexakis, D., Bathrellos, G. D., Skilodimou, H. D., Vryniotis, D., & Vassiliades, E. (2014). Environmental research and evaluation of agricultural soil of the Arta plain, western Hellas. Journal of Geochemical Exploration, 136, 84-92. Parsian, S.; Amani, M.; Moghimi, A.; Ghorbanian, A.; Mahdavi, S. (2021). Flood Hazard Mapping Using Fuzzy Logic, Analytical Hierarchy Process, and Multi-Source Geospatial Datasets. Remote Sens. 2021, 13, 4761. https://doi.org/ 10.3390/rs13234761. Patra, J.P., Kumar, R., Mani, P., (2015). Combined fluvial and pluvial flood inundation modeling for a project site, Procedia Technology, 24: 93-100. Qin, Q.M.; Tang, H.M. and Chen, H.K. (2011). Zoning of highway flood-triggering environment for highway in Fuling District, Chongqing. In 2011 International Conference on Photonics, 3D-imaging, and Visualization (pp. 820530-820530), International Society for Optics and Photonics. https://doi:10.1117/12.905936. Sinha, R., Bapalu, G., Singh, L., & Rath, B. (2008). Flood risk analysis in the Kosi river basin, north Bihar using multiparametric approach of analytical hierarchy process (AHP). Journal of the Indian Society of Remote Sensing, 36(4), 335-349. Soltani, Mohammad Ali. (1374). Historical geography and detailed history of Kermanshahan, vol. 1, Tehran: Soha Cultural Institute, first edition. [In Persian] Tanavud, C., Yongchalermchai, C., Bennui, A., & Densreeserekul, O. (2004). Assessment of flood risk in Hat Yai municipality, Southern Thailand, using GIS. Journal of Natural Disaster Science, 26(1), 1-14. Taylor, J., man Lai, K., Davies, M., Clifton, D., Ridley, I., & Biddulph, P. (2011). Flood management: prediction of microbial contamination in large-scale floods in urban environments. Environment international, 37(5), 1019-1029. Vorogushyn, S., Lindenschmidt, K.-E., Kreibich, H., Apel, H., & Merz, B. (2012). Analysis of a detention basin impact on dike failure probabilities and flood risk for a channel-dikefloodplain system along the river Elbe, Germany. Journal of Hydrology, 436, 120-131. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2012.03.006. Youssef, A. M., & Hegab, M. A. (2019). Flood-Hazard Assessment Modeling Using Multicriteria Analysis and GIS: A Case Study:Ras Gharib Area, Egypt. In Spatial Modeling in GIS and R for Earth and Environmental Sciences (pp. 229-257): Elsevier. https://doi.org/10.1016/B9780-12-815226-3.00010-7. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 351 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 600 |
||