آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,469 |
| تعداد مقالات | 17,958 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,287,862 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,747,749 |
سنجش و ارزیابی تأثیر شاخصهای فرم شهر بر آلودگی کلانشهر اراک | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 92، 1404، صفحه 147-129 اصل مقاله (1.26 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2024.60218.3229 | ||
| نویسندگان | ||
| لیلا محمدی کاظم آبادی1؛ صدیقه لطفی* 2؛ عامر نیک پور3 | ||
| 1دانشجوی دکترای گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه مازندران،ایران | ||
| 2استاددانشگاه مازندران،ایران | ||
| 3دانشیارگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه مازندران،ایران | ||
| چکیده | ||
| امروزه آلودگی هوای کلانشهرها بحرانهای اساسی در زمینه توسعه؛ اقتصادی، اجتماعی، زیستمحیطی و کالبدی ایجاد کرده است بهطوریکه این موضوع به اولویت اول برای برنامهریزان شهری در جهت کنترل این معضل تبدیلشده است. بررسی تأثیرات فرم شهری بر کیفیت هوا هم در تحقیقات تجربی و هم نظری مورد توجه قرار گرفته است. کلانشهر اراک به دلیل وجود منابع زیاد انتشار آلودگی هوا در بیش از نیمی از روزهای سال بویژه برای گروه های آسیب پذیر ناسالم میباشد و هماکنون جزء هشت شهر آلوده کشور است. لذا هدف تحقیق حاضر سنجش و ارزیابی تأثیر شاخصهای فرم شهر بر آلودگی کلانشهر اراک است. دادهها و اطلاعات موردنیاز تحقیق با مطالعه اسناد، طرحها، مقالات و مراجعه به به سازمانهای مرتبط (شهرداری، سازمان محیطزیست و...) جمعآوریشده است. جهت تجزیهوتحلیل دادهها از نرمافزار GIS، مدل رگرسیون GWR و مدل Moran استفادهشده است. درنهایت نتیجهگیری تحقیق مؤید این مطلب است؛ که در مناطق شهری اراک که از وضعیت اسپرالی(منطقه 1و 3) برخوردار هستند، رابطه فضایی آلایندهها با فرم شهر در سطح بالایی قرار دارد. که از دلایل این موضوع؛ وجود کارخانههای صنعتی ماشینسازی، کارخانه آلومینیوم و وجود نیروگاه پتروشیمی شازند است. همچنین در مناطق فشرده شهر به لحاظ جمعیتی و ساختمانسازی(4و 5) تجمع آلایندههای SO و O3 در سطح بالایی قرار دارد. این مطالعه به بررسی فرم مناطق و آلودگی هوا در شهری پرداخت که تمرکز صنایع وضعیت محیطی را تشدید کرده است. بنابراین برنامه ریزی و سیاست های شهری باید متناسب با عملکرد شهری و ساختار صنعتی کلانشهر اراک طراحی و تدوین شود. همچنین در مناطق فشرده شهر به لحاظ جمعیتی و ساختمانسازی(4و 5) تجمع آلایندههای SO و O3 در سطح بالایی قرار دارد. این مطالعه به بررسی فرم مناطق و آلودگی هوا در شهری پرداخت که تمرکز صنایع وضعیت محیطی را تشدید کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فرم شهر؛ آلودگی هوا؛ تحلیل فضایی؛ شهراراک | ||
| اصل مقاله | ||
|
بر اساس آمار سازمان ملل خسارت ناشی از آلودگی هوا در ایران تا سال 2008 برابر 8 میلیارد دلار بوده ، که این خسارتها تا سال 2014 به 11 میلیارد دلار رسیده و تا سال 2019 به 15 میلیارد دلار رسید. همچنین کلانشهر اراک به دلیل وجود منابع زیاد انتشار آلودگی هوا در بیشتر سالها بیش از 50 درصد روزها ناسالم میباشد و هماکنون جزء 8 شهر آلوده کشور است. لذا هدف تحقیق حاضر سنجش و ارزیابی تأثیر شاخصهای فرم شهر بر آلودگی کلانشهر اراک است. دادهها و اطلاعات مورد نیاز تحقیق به دو روش کتابخانهای ( مطالعه اسناد، طرحها، مقالات و ...) و مراجعه به سازمانهای مرتبط (شهرداری، سازمان محیطزیست و...) جمعآوریشده است. جهت تجزیه و تحلیل دادهها از نرمافزار GIS، مدل رگرسیون GWR و مدل Moran استفادهشده است. نتایج تحقیق نشان داد؛ بین شاخص فرم شهر و متغیر وابسته (شاخص آلودگی هوا) ارتباط معناداری در سطح 95% برقرار است. به طوریکه مقدار R2 به دست آمده از تحلیل فضایی شاخص فرم شهر بر گاز SO2 عدد 72% را نشان میدهد و این مقدار نشان دهنده اثرگذاری فرم شهر بر تولید این آلاینده است. البته شدت اثرگذاری در مناطق 2و3 شهر اراک بیشتر است. همچنین R2 به دست آمده برای متغیر NO برابر است با 79% که این آمار نشان دهنده رابطه فضایی در سطحی بالا بین متغیر مستقل (فرم شهر) و متغیر وابسته برقرار است و در منطقه 1 شهر اراک تاثیرگذاری بالای این رابطه بیش از سایر مناطق شهر اراک است. تحلیل رابطه فضایی تاثیر فرم شهر بر تولید گاز O3 آماره R2 عدد85% را نشان داده است که این مقدار به مانند سایر متغیرها نشان از سطح بالای رابطه فضایی متغیر مستقل و O3 است. در منطقه 1،2، 3 آلایندهها دارای بیشترین میزان تجمع و رابطه با فرم شهر هستند که از دلایل این موضوع؛ وجود کارخانه های صنعتی ماشین سازی، کارخانه آلومینیوم و وجود نیروگاه پتروشیمی شازند است. در نهایت با توجه به نتایج پیشنهادات زیر ارائه میگردد؛ جلوگیری از ساخت وساز مسکونی و تجاری در مناطق جنوب غربی به دلیل وجود شرکت های تولید کننده آلایندهها، توزیع مناسب کاربریها ودر نتیجه تخلیه فشار ترافیکی. | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، علی؛ شماعی، علی؛ علی اکبری، اسماعیل؛ موحد، علی. (1397)، تحلیل فضایی بازتاب های گردشگری تجاری در شهرهای شمال غرب کشور،( مطالعه موردی شهر بانه)، 5 (3)، 160-143.
بادام فیروز، جلیل؛ رحمتی، علیرضا؛ دانشپژوه، نوشین؛ موسی زاده، رویا ؛ رضا میرزایی (1401) بررسی تأثیر صنایع موجود و در دست احداث شهر اراک بر کیفیت هوای شهر با استفاده از مدل ADMS ، مجله مطالعات محیطی، 20 (1)، 21-40.
شاکرمی، کیان(1401). تحلیل فضایی تاثیر فرم شهری بر مصرف انرژی شهر کرج. رساله دکترا رشته جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد. مشهد ایران، 1401.
شاکرمی، کیان؛ رهنما، محمدرحیم و اجزاء شکوهی محمد (1402) تحلیل فضایی تأثیر فرم شهر بر مصرف انرژی کلانشهر کرج، مجله جغرافیا و توسعه فضای شهری، 10 (1)، 44-21.
رفیعیان، مجتبی و زاهد نفیسه ( 1397) تحلیل فضایی فرسودگی محله های شهر قم با استفاده از رگرسیون وزنی جغرافیایی، پژوهش های جغرافیایی برنامه ریزی شهری ، 6 (2)، 382-361.
مصطفوی، سیدعلیرضا؛ صفی خانی، حامد؛ کریمی، علی؛ صالح فرد، سیاوش .(1399)، بررسی عددی و تجربی تاثیر احداث بزرگراه امیرکبیر (55 متری) در شهر اراک بر میزان کاهش آلودگی هوا، مجله مهندسی مکانیک مدرس، 21 (3)، 208-195.
متصدی زرندی، سعید؛ نصیری، رسول؛ مطلق، محمداسماعیل (1400)، مدل سازی روابط بین تغییرات مکانی-زمانی حجم ترافیک و غلظت آلاینده ی PM2. 5 بر پایه مدل رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) و معکوس فاصله وزنی (IDW)، مطالعه موردی: کلانشهر تهران، مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 9 (1) ، 34-21.
موسوی سروینه باغی، الهه سادات؛ رنجبر احسان (1399) به سوی طراحی شهری کم کربن مبتنی بر روش تحلیل یکپارچه منابع تولید کربن (مورد مطالعه: شهر سمنان)، مجله پژوهش های محیط زیست، 11 (21)، 156-143.
نمکی، روحالله؛ عبداله زاده طرف، اکبر؛ ستاری ساربانقلی، حسن. (1402)، بررسی تاثیر مولفههای فرم شهری بر آلودگی هوا (مطالعه موردی: شهرتبریز). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، مقاله در حال انتشار.
نیک پور، عامر؛ رضازاده ، مرتضی؛ الهقلی تبار نشلی فاطمه (1398) تحلیل نقش عوامل مؤثر بر قیمت زمین با استفاده از مدل رگرسیون وزنی جغرافیایی(GWR) (مورد شناسی: شهر بابلسر)، مجله جغرافیا آمایش شهری و منطقه ای 9 (31)، 112-93. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 679 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 142 |
||