آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,531 |
| تعداد مقالات | 18,660 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,385,269 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 22,142,380 |
تحلیلی بر سطح تابآوری سکونتگاههای روستایی جنوب شرق ایران در برابر مخاطرات طبیعی (مطالعه موردی: شهرستان سرباز) | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 92، 1404، صفحه 128-111 اصل مقاله (1000.58 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2024.59378.3208 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدهادی طیب نیا* 1؛ مریم حسین زئی2 | ||
| 1دانشیاردانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه سیستان و بلوچستان،ایران | ||
| چکیده | ||
| جوامع انسانی در طول تاریخ کماکان با مخاطرات روبرو بوده و همواره اثرات زیان باری را متحمل شده اند. مخاطرات محیطی نه تنها به لحاظ تعداد، بلکه با افزایش تنوع و میزان خسارات به ویژه در نواحی روستایی در حال وقوع اند. ارتباط نزدیک با محیط، محرومیت، عدم آگاهی و آمادگی موجب افزایش آسیب پذیر شدن نواحی روستایی می شود. با این وجود پدیده هایی اجتناب ناپذیر بوده و تنها راه مقابله با آن، مدیریت آنها است. یکی از رویکردهای رویارویی با مخاطرات و بحرانهای محیطی، تابآوری است. منطقه مورد مطالعه با قرارگیری در معرض انواع مختلف مخاطرات، در شرایط آسیب پذیری بالایی قرار دارد و سنجش میزان تاب آوری آن ضرورت دارد. این پژوهش از نوع کاربردی و هدف آن بررسی سطح تاب آوری سکونتگاه های روستایی شهرستان سربازاست. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و مبتنی بر پیمایش است. داده های موردنیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و بررسی میدانی در سطح خانوار گردآوری شده و حجم نمونه طبق فرمول کوکران از جامعة 2276خانواری، معادل 329 خانوار برآورد شد و پرسشنامه با روش نمونه گیری تصادفی ساده تکمیل شد. نتایج پژوهش نشان داد که سطح تاب آوری در بعد اجتماعی و کالبدی به ترتیب با میانگین45/3 و23/3 درحد مطلوب، در بعد اقتصادی با میانگین 01/3 در حد متوسط،ودربعدنهادی با میانگین 85/2 در حد نامطلوب قراردارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تاب آوری؛ سکونت گاهای روستایی؛ مخاطرات محیطی؛ روستاهای شهرستان سرباز | ||
| اصل مقاله | ||
|
جوامع انسانی در طول تاریخ کماکان با مخاطرات روبرو بوده و همواره اثرات زیان باری را متحمل شده اند. مخاطرات محیطی نه تنها به لحاظ تعداد، بلکه با افزایش تنوع و میزان خسارات به ویژه در نواحی روستایی در حال وقوع اند. ارتباط نزدیک با محیط، محرومیت، عدم آگاهی و آمادگی موجب افزایش آسیب پذیر شدن نواحی روستایی می شود. با این وجود پدیده هایی اجتناب ناپذیر بوده و تنها راه مقابله با آن، مدیریت آنها است. یکی از رویکردهای رویارویی با مخاطرات و بحرانهای محیطی، تابآوری است. منطقه مورد مطالعه با قرارگیری در معرض انواع مختلف مخاطرات، در شرایط آسیب پذیری بالایی قرار دارد و سنجش میزان تاب آوری آن ضرورت دارد. این پژوهش از نوع کاربردی و هدف آن بررسی سطح تاب آوری سکونتگاه های روستایی شهرستان سرباز است. روش تحقیق توصیف- تحلیلی و مبتنی بر پیمایش است. داده های مورد نیاز با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و بررسی میدانی در سطح خانوار گردآوری شده و حجم نمونه طبق فرمول کوکران از جامعة 2276 خانواری، معادل 329 خانوار برآورد شد و پرسشنامه با روش نمونه گیری تصادفی ساده تکمیل شد. نتایج پژوهش نشان داد که سطح تاب آوری در بعد اجتماعی و کالبدی به ترتیب با میانگین45/3 و 23/3 درحد مطلوب، در بعد اقتصادی با میانگین 01/3 در حد متوسط، و در بعد نهادی با میانگین 85/2 در حد نامطلوب قرار دارد. | ||
| مراجع | ||
|
اداره کل هواشناسی استان سیستان و بلوچستان، 1399.
اسمیت، کیت (1391). مخاطرات محیطی، ترجمه ابراهیم مقیمی و شاپور گودرزی نژاد. تهران، انتشارات سمت.
احمدی، حسن و دادجو، روزبه (1391). توسعه پایدار مناطق مرزی راهبرد اساسی حفظ امنیت مرزها. همایش ملی شهرهای مرزی و امنیت؛ چالش ها و رهیافت ها. زاهدان.
https://seminars.usb.ac.ir/Files/cbcs/fa-ir/Document/Final_Proceeding_22_2_91_Part01.pdf
بابایی، محبوب؛ جلالیان، حمید و افراخته، حسن (1400). تابآوری معیشت روستایی (موردپژوهی روستاهای پیرامون دریاچه ارومیه در محدوده شهرستان ارومیه). جغرافیا و برنامهریزی، 25(77)، 1-15.
بذرافشان، جواد؛ طولابی نژاد، مهرشاد و طولابی نژاد، میثم (1397). تحلیل فضایی تفاوتهای تابآوری در نواحی شهری و روستایی در برابر مخاطرات طبیعی(موردمطالعه: شهرستان پلدختر). پژوهشهای روستایی، 9(1)، 119-135.
برقی، حمید؛ هاشمی، صدیقه و جعفری، نسرین (1396). سنجش تاب آوری محیطی روستاهای در معرض خطر زلزله(مطالعة موردی: دهستان معجزات در شهرستان زنجان. پژوهش و برنامه ریزی روستایی،6(1)، 81-97.
پاشاپور، حجت اله و پوراکرمی، محمد (1396). سنجش ابعاد کالبدی تابآوری شهری در برابر مخاطرات طبیعی)زلزله( مطالعه موردی منطقه 12 شهر تهران. مطالعات برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، 12(4)، 985-1002.
https://sanad.iau.ir/Journal/jshsp/Article/1031012
پاشانژاد سیلاب، احسان؛ رفیعیان، مجتبی و پورطاهری، مهدی (1396). سنجش فضایی رابطة آسیبپذیری محیطی و ظرفیت تابآوری جامعة روستایی در استان آذربایجان شرقی. پژوهش و برنامهریزی روستایی، 6(18)، 93-107.
جلالیان، اسحاق (1400). شناسایی و طبقهبندی مولفههای تابآوری اجتماعی و اقتصادی در سکونتگاههای غیررسمی )مطالعه موردی: ناحیه 2 منطقه 7 شهرداری تهران). پژوهشهای جغرافیای انسانی. 53(3)، 118-105.
. https://jhgr.ut.ac.ir/article_73639.html
خراسانی، محمدامین؛ رضوانی، محمدرضا و مولایی قلیچی، محمد (1394). تحلیل تاثیر متغیرهای فردی بر ادراک از زیستپذیری در روستاهای پیرامون شهر. جغرافیا و توسعه ناحیهای. 13(2)، 159-181. https://jgrd.um.ac.ir/article_31442.html
حسنی، لیلا؛ زیویار، پروانه؛ و کارگر، بهمن (1402). تبیین عدالت فضایی در تاب آوری کالبدی شهر (مطالعه موردی: منطقه 6 کلان شهر کرج(. جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای(، 13(4)، پیاپی 53، 472-494.
رضایی, محمد رضا؛ رفیعیان، مجتبی، و حسینی، سیدمصطفی. (1394). سنجش و ارزیابی میزان تاب آوری کالبدی اجتماع های شهری در برابر زلزله (مطالعۀ موردی: محله های شهر تهران). پژوهشهای جغرافیای انسانی، 47(4)، 609-62.. doi: 10.22059/jhgr.2015.51228
رمضان زاده لسبوئی، مهدی؛ بدری، سید علی؛ عسگری، علی؛ سلمانی، محمد و قدیری معصوم، مجتبی (1391). تابآوری روستاهای مناطق نمونه گردشگری در حوضههای سیل خیز بر اساس روش تصمیمگیری چند شاخصه مطالعه موردی: روستاهای چشمه کیله تنکابن و سرد آبرود کلاردشت. برنامه ریزی و توسعه گردشگری، 1(3)، 78-97.
رمضان زاده لسبویی، مهدی (1387). نقش مشارکت مالی در مدیریت ریسک سیل در مناطق روستایی: حوزه آبخیز تارم، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تهران، تهران.
زنگیشه، کامران؛ استعلاجی، علیرضا و فلاح تبار، نصراله (1397). تبیین زیستپذیری روستاهای منطقه کلانشهری تهران (مورد مطالعه: شهرستان ورامین، جغرافیا، 16(58)، 214-239. https://mag.iga.ir/article_253455.html
صادقلو, طاهره، و سجاسی قیداری، حمدالله. (1393). بررسی رابطهی زیستپذیری سکونتگاههای روستایی بر تابآوری روستاییان در برابر مخاطرات طبیعی نواحی روستایی دهستان مراوهتپه و پالیزان. مدیریت بحران، 3(2)، 37-44. https://www.joem.ir/article_12750.html
کرمی، فریبا؛ بیاتی خطیبی، مریم و رستمی همای علیا، نرگس (1401). بررسی تاب آوری نواحی روستایی پیراشهری در برابر سیلاب (مطالعه موردی: برخی روستاهای دهستان میدان چای). جغرافیا و برنامه ریزی, 26(80)، 251-271.
طهماسبی، سیامک؛ بدری، سیدعلی و رضوانی، محمدرضا (1394). روند تغییرات معیشتی – زیستی در زیست بومهای عشایری با رویکرد پایداری محیط (مطالعه موردی: زیست بوم طایفه فارسیمدان، استان فارس)، جغرافیا و پایداری محیط، 5(4)، 65-86.
محمودنیا، علیرضا؛ علی زیاری، یوسف و سرور، رحیم. (1400). تبیین نقش حکمروایی خوب بر تابآوری شهری(مطالعه موردی: منطقه 55 تهران)، مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، 2(3)، 141-157. https://gsma.lu.ac.ir/article-1-184-fa.htm
ویژگیهای شهرستان سرباز، سازمان میراث فرهنگی استان سیستان و بلوچستان. (1402). https://sanad.iau.ir/Journal/jshsp/Article/1031012 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 919 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 234 |
||