| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,453 |
| تعداد مقالات | 17,783 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,006,239 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,578,952 |
شناسایی و پهنهبندی مناطق مستعد وقوع مخاطره سیلاب در شهرستان گرمی | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 91، 1404، صفحه 419-396 اصل مقاله (1.83 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2024.60493.3235 | ||
| نویسندگان | ||
| لیلا آقایاری1؛ صیاد اصغری سراسکانرود* 2؛ بتول زینالی3 | ||
| 1دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 2استاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| 3استاد اقلیمشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| چکیده | ||
| سیلاب یکی از مخربترین مخاطرات طبیعی است که سالانه موجب خسارات جانی و مالی فراوانی در سرتاسر جهان میگردد. در جهت کاهش خسارات ناشی از سیلاب و مدیریت سیلاب، ارزیابی و بررسی احتمال وقوع خطر و تهیه نقشههای مناطق احتمال خطر امری ضروری و لازم میباشد. پهنهبندی پتانسیل سیلخیزی یکی از روشهایی است که جهت کاهش خطرات ناشی از سیل میتوان اتخاذ نمود. در سالهای اخیر در شهرستان گرمی سیلهایی مخرب زیادی رخ داده است. به همین دلیل جهت مدیریت سیلاب، کاهش خسارات ناشی از آن و استفاده درست از منابع آبی، پتانسیل وقوع سیلخیزی شهرستان گرمی مورد مطالعه قرار گرفته است. شناسایی عوامل موثر در وقوع این پدیده و پهنهبندی خطر آن، یکی از روشهای اساسی و کاربردی جهت دستیابی به راهکارهای پشبینی، کنترل و پایش آن میباشد. با استفاده از مطالعات میدانی، نقشه های زمینشناسی و توپوگرافی و با مرور پژوهشها و مطالعات صورت گرفته در این زمینه و همچنین بررسی شرایط موجود در منطقه مورد مطالعه 10 عامل طبقات ارتفاعی، شیب، جهت شیب، زمینشناسی، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، فاصله از راههای ارتباطی ،کاربری اراضی ،بارش و تراکم رودخانه به عنوان عوامل موثر بر وقوع سیلاب بررسی شد. در این پژوهش نسبت به پهنه بندی مناطق مستعد با الگوریتم چند معیاره Aras درمحیط نرم افزار Edrisiاقدام گردید ارزشگذاری و استانداردسازی لایهها، با استفاده از تابع عضویت فازی و وزندهی معیارها، با بهرهگیری از روش ANP انجام گردید. در نهایت و با توجه به نتایج حاصل از پهنهبندی خطر سیلاب؛ معیارهای لیتولوژی، کاربری اراضی، شیب، فاصله از رودخانه به ترتیب با ضریب وزنی 853/0، 808/0، 674/0 و 4867/0، مهمترین عوامل دخیل در ایجاد خطر سیلاب محدوده مطالعاتی بوده و به ترتیب 70/189 و 20/388 کیلومتر مربع از محدوده دارای احتمال خطر بسیار زیاد و زیاد می باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سیلاب؛ پهنهبندی؛ ARAS؛ شهرستان گرمی | ||
| اصل مقاله | ||
|
سیلاب یکی از مخربترین مخاطرات طبیعی است که سالانه موجب خسارات جانی و مالی فراوانی در سرتاسر جهان میگردد. در جهت کاهش خسارات ناشی از سیلاب و مدیریت سیلاب، ارزیابی و بررسی احتمال وقوع خطر و تهیه نقشههای مناطق احتمال خطر امری ضروری و لازم میباشد. پهنهبندی پتانسیل سیلخیزی یکی از روشهایی است که جهت کاهش خطرات ناشی از سیل میتوان اتخاذ نمود. در سالهای اخیر در شهرستان گرمی سیلهایی مخرب زیادی رخ داده است. به همین دلیل جهت مدیریت سیلاب، کاهش خسارات ناشی از آن و استفاده درست از منابع آبی، پتانسیل وقوع سیلخیزی شهرستان گرمی مورد مطالعه قرار گرفته است. شناسایی عوامل موثر در وقوع این پدیده و پهنهبندی خطر آن، یکی از روشهای اساسی و کاربردی جهت دستیابی به راهکارهای پشبینی، کنترل و پایش آن میباشد. با استفاده از مطالعات میدانی، نقشههای زمینشناسی و توپوگرافی و با مرور پژوهشها و مطالعات صورت گرفته در این زمینه و همچنین بررسی شرایط موجود در منطقه مورد مطالعه 10 عامل طبقات ارتفاعی، شیب، جهت شیب، زمینشناسی، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، فاصله از راههای ارتباطی ،کاربری اراضی ،بارش و تراکم رودخانه به عنوان عوامل موثر بر وقوع سیلاب بررسی شد. در این پژوهش نسبت به پهنه بندی مناطق مستعد با الگوریتم چند معیاره Aras درمحیط نرم افزار Edrisiاقدام گردید ارزشگذاری و استانداردسازی لایهها، با استفاده از تابع عضویت فازی و وزندهی معیارها، با بهرهگیری از روش ANP انجام گردید. در نهایت و با توجه به نتایج حاصل از پهنهبندی خطر سیلاب؛ معیارهای لیتولوژی، کاربری اراضی، شیب، فاصله از رودخانه به ترتیب با ضریب وزنی 853/0، 808/0، 674/0 و 4867/0، مهمترین عوامل دخیل در ایجاد خطر سیلاب محدوده مطالعاتی بوده و به ترتیب 70/189 و 20/388 کیلومتر مربع از محدوده دارای احتمال خطر بسیار زیاد و زیاد می باشد. | ||
| مراجع | ||
|
Asghari Moghadam Mohammad Reza; (1999). Physical Geography of the City 2 (Hydrology and Flooding of the City), First Edition, Masei Publications, 202 pages. [In Persian] Asghari Saraskanroud Sayyad; Piroozi, Elnaz; Zeinali, Betoul; (2015). Zoning of Flood Hazard in the Aq Laghan Chay Basin with the VIKOR Model, Journal of Quantitative Geomorphology Research, Year 4, Issue 3, 231-245. [In Persian] Omidvar Kamal; (2011), Natural Hazards, First Edition, Yazd University Press, Yazd, 311 pages. [In Persian] Ozi, Ramadan; (2011). Geography of Hazards (Natural and Human Hazards), Tabriz University Press, Tabriz, 470 pages. [In Persian] Eftekhari, Amir Hossein; Salajqeh, Ali; Hosseini, Seyed Ahmad; (2011). Evaluation of flood zoning with changes in roughness coefficient, case study: Atrak River. Natural Geography, 4(12), 91-106. [In Persian] Arkhi, Saleh; Yaribeigi Hadith; Emad al-Din, Somayeh; (1400). Flood Hazard Zoning Using Geographic Information System (Case Study: Gorganrood Watershed). Quantitative Geomorphology Research, Year 10, Issue 3, 86-110. [In Persian] Tarkpour Amir; Talaei Reza; Imani Kalhesar Hoshyar; (2013). An Perspective on Landslide Occurrence in Germi County. The 8th Conference of the Iranian Geological and Environmental Society, September 8-10, Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian] Tharvuti Mohammad Reza; Rostami Akbar; Khodaday Fatemeh; (2014). Feasibility Assessment of Flood Occurrence in Leilan Chay (Maragheh) Watershed by CN Method, Quarterly Journal of Physical Geography, Volume 7, Issue 25, 13-26. [In Persian] Riahi Vahid; Mousavi Maryam. (2014). Measuring the Vulnerability of Rural Settlements to Earthquakes (Case Study: Pian Rural District in Izeh County), Village and Sustainable Development of Space, 2 (1): 1-19. [In Persian] Rajabi Masoumeh; Hejazi Mirasadollah; Roastee Shahram; Aali Negin; (2018). Vulnerability zoning of natural and geomorphological hazards of rural settlements in Saqqez County, Journal of Quantitative Geomorphology Research, Volume 7, Issue 2, Pages 183-195. [In Persian] Rezaei Moghadam Mohammad Hossein; Mokhtari Davood; Shafiei Mehr Majid; (2011). Flood risk zoning in the Chay Mianyeh city watershed using the VIKOR model, Journal of Hydrogeomorphology, Volume, 8, Issue, 28, 19-37. [In Persian] Hosseinzadeh Mohammad Mehdi; Barkhodhari Nazanin; (2011). Vulnerability zoning of coastal erosion, Natural Geographical Research, Volume 53, 23-87. [In Persian] Hosseini Khosrow; Khairkhahan Mehran; (2019). Hydrology and Plain Flood, Semnan University Press, 1-956. [In Persian] Abedini Musa; (2016). Urban Hydrogeomorphology, Negin Sabalan Press, 224 pages. [In Persian] Alizadeh Gorji Gholamreza; Roustaei Shahram; Mousavi Ramezan; (2017). Preparing a flood zoning map of the Nekarood watershed using the SCS-CN and GIS/RS models, Journal of Quantitative Geomorphology Research, Volume 6, Issue 1, 108-118. [In Persian] Alamdari Parichehr; (2011). Spatial analysis of flood risk in the Qaleh Chay Ajab-Shir watershed, Quantitative Geomorphology Research, Volume 10, Issue 1, 111-93. [In Persian] Ghazanfarpour Hossein; Hosseinikhah Hossein; Kamali Baghrahi Esmail. (2013). Analysis of seismic risk and vulnerability of human settlements in Basht County using the fuzzy Dematel model and Gis, Hazards Natural Environment, 12 (35): 21-36. [In Persian] Qanavati Ezzatollah; Karam Amir; Aghaalikhani Marzieh; (2019). Assessment and Zoning of Flood Risk in Farahzad Basin (Tehran) Using Fuzzy Model, Journal of Geography and Environmental Planning, Year 23, Serial 48, Issue 4, 121-138. [In Persian] Ghahrudi Tali Manijeh; (2009). Application of Integrated Urban Flood Model in Metropolises (Case Study: Northeast Tehran), Journal of Geography and Regional Planning, Volume 1, Pre-Issue Autumn and Winter, 167-178. [In Persian] Karam Amir; Safari Amir; (2015). The Role of Flood and River Processes in the Occurrence of Environmental Hazards in the Karaj River Basin, Journal of Spatial Analysis of Environmental Hazards, Year 2, Issue 2, pp. 53-68. [In Persian] Karami Fariba; Bayati Khatibi Maryam; Rostami Homaye Ali Narges; (1401). Study of the resilience of peri-urban rural areas against floods (case study: some villages of Maidan Chay rural district), Geography and Planning, Volume 26, Issue 80, August 1401, , 251-271[In Persian] Madadi Aqil; Piroozi Elnaz; Parast Somayeh; (1395). Zoning of flood risk in the Aq Laghan Chay watershed using the ANP model, Research project of Mohaghegh Ardabili University, 150 pages. [In Persian] Valizadeh Kamran; Khalil Jahanbakhsh Saeed; Zahedi Majid; Rezaei Banafsheh Mohammad Reza; (1391), Estimation of actual evapotranspiration and analysis of its relationship with land use in GIS environment, case study: Meshkinshahr County, Scientific and Research Quarterly Journal of Geographic Space, Year 12, Issue 37, 39-54. [In Persian] Rajabi Masoumeh; Roustaei Shahram; Barzekar Mohsen; (2020). Assessing the flood potential of sub-basins based on morphometric parameters and correlation test (Case: Zab to Mirabad basin), Geography and Planning, Volume 26, Issue 79, May 1401, 127-139.[In Persian] Yamani Mojtaba; Abbasi Musa. (2020). Geomorphic classification of the effects of catastrophic floods of the Gadar River. Geography and Planning, 24(73), 405-430. doi: 10.22034/gp.2020.10789[In Persian] Azizi, A., & Hashim, M., (2014). Change detection of runoff-urban growth relationship in urbanized watershed, 8th International symposium of the Digital Earth, Conf. Series: Earth and Environmental Science 18 012040: PP. 1-6. Binh, T., Vromant, N., Hung, N.T., Hens, L., & Boon, E.K., (2005). Land Cover Changes Between 1968 and 2003 In Cai Nuoc, Ca Mau Peninsula, Vietnam, Environment Development and Sustainability, 7(2), 519– 536. Badraq Nejad A, Sarli R, Babaii M, Basiri M (2019) Evaluating and analyzing the spatial distribution of rural inhabitants with emphasis on biological and activity risk taking using GIS and SPSS (the area under study: Aq Su rural area). J Stud Human Settlements Plan 14:735–756. Brahma, A.k., & Mitra, D.K. (2019). Fuzzy AHP and Fuzzy VIKOR Approach modelling for flood control project selection. International Journal of Applied Engineering Research, 14 (17): 3579-35889. Convertino M, Annis A, Nardi F (2019) Information-theoretic portfolio decision model for optimal flood management. Environ Model Softw 119:258–274. Das, S., (2019). Geospatial mapping of flood susceptibility and hydro-geomorphic response to the floods in Ulhas basin, India, Remote Sensing Applications: Society and Environment, 14, 60-74. Farish, S., Munawar, S., Siddiqua, A., Alam, N., & Alam, M., (2017). Flood Risk Zonation Using GIS Techniques: District Charsadda, 2010 Floods Pakistan, Environ Risk Assess Remediat, 2 (1), 29-35. Chen, L.Y., & Wang, T.C (2009). Optimizing Partners Choice in IS/IT Outsourcing Projects: The Strategicdecision of Fuzzy VIKOR, International Journal of Production Economics, 120 (1), 233-242. Green, C., Diepernk, G., EK, K., Hegger, D., Pettersson, M., Priest, S., & Tapsell, S., (2014). Flood risk management in Europe: the flood problem and interventions. Star flood. STAR-FLOOD receives funding from the EU 7th Framework programme (FP7/2007-2013) under grant agreement 308364 Taherizadeh, M., Niknam, A., Nguyen-Huy, T. et al(2023). Flash flood-risk areas zoning using integration of decision-making trial and evaluation laboratory, GIS-based analytic network process and satellite-derived information. Nat Hazards 118, 2309–2335. Tehrany MS, Pradhan B, Jebur MN (2014b) Flood susceptibility mapping using a novel ensemble weights-of-evidence and support vector machine models in GIS. J Hydrol 512:332–343. Kolawole, O.M., Olayami, A.B., & Ajayi, K.T., (2011): Managing Flood in Nigerian Cities: Risk Analysis and Adaptation Options-Ilorin City as a Case Study. Scholars Research Library, 3(1), 17-24. Mishra, S.K., Tyagi, J.V., & Singh, R., (2006). SCS-CN-based modeling of sedimentyield, Journal of Hydrology, 324 (4), 301-322. Shivaprasad Sharma, S.V., Parth Sarathi, R., Chakravarthi, V., & Srinivasa Rao, G., (2018); Flood risk assessment using multi-criteria analysis: a case study fromKopili River Basin, Assam, India, Geomatics, Natural Hazards and Risk, 9(1), 79-93. Shahiri Tabarestani E, Afzalimehr H (2021) Artificial neural network and multi-criteria decision-making models for flood simulation in GIS: Mazandaran Province, Iran. Stochastic Environ Res Risk Assessment, pp 1–19. Mekonnen, T W, Mitiku, A B, & Woldemichael, A., (2023). Flood Hazard Zoning of Upper Awash River Basin, Ethiopia, Using the Analytical Hierarchy Process (AHP) as Compared to Sensitivity Analysis, 2 Te Scientifc World Journal, 1675634, 1-15. Memon AA, Muhammad S, Rahman S, Haq M (2015) Flood monitoring and damage assessment using water indices: A case study of Pakistan flood-2012. Egyptian J Remote Sens Space Sci 18:99–106. Opricovic, S., & Tzeng, G., (2006). Extended VIKOR method in comparison with outranking methods, European Journal of Operational Research, European Journal of Operational Research, PP 514-529. Rentschler, J., Avner, P., Marconcini, M. et al(2023). Global evidence of rapid urban growth in flood zones since 1985. Nature 622, 87–92 Ronald Clement, A., (2013). An application of Geographic Information Sysem in mapping flood risk zones in a north centeral city in Nigeria. African Journal of Environmental Science and Technology, 6, 365-371. Ren H, Zou X, Zhang P (2007) An elementary study on causing-factors of Chinese mountain torrents disaster. China Water Resour 14:18–20 Zavadskas, E., & Turskis, Z. (2010); a new additive ratio assessment (ARAS) method in multicriteria decision‐making, Technological and Economic Development of Economy, 16 (2), 159-172. Wang, Z., Lai, C., Chen, X., Yang, B., Zhao, S., & Bai, X. (2015). Flood hazard risk assessment model based on random forest, Journal of Hydrology,.527, 1130-1141. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 768 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 320 |
||