آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,496 |
| تعداد مقالات | 18,255 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,127,983 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,580,001 |
اولویت بندی توسعه فیزیکی بهینه شهر صوفیان با تاکید بر عوامل ژئومورفیک | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 91، 1404، صفحه 267-244 اصل مقاله (1.84 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2024.57976.3184 | ||
| نویسندگان | ||
| معصومه رجبی* 1؛ نیر تیمورزاده2؛ مجید داداشی رستمی ثالث3 | ||
| 1عضو هیات علمی گروه ژئومورفولوژی دانشگاه تبریز | ||
| 2گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، کشور ایران | ||
| 3گروه ژئومورفولوژِی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، شهر تبریز، کشور ایران | ||
| چکیده | ||
| توسعه شهری از مسائل مهم مطرح شده در زمینه برنامه ریزی می باشد و در دنیا به معنای ارتقای بهره وری و استفاده هرچه بهتر از زمین و مکان است و تحت تاثیر عواملی از جمله عوامل طبیعی قرار دارد به طوریکه توسعه شهرها با بستر طبیعی و عوارض ژئومورفولوژی مواجه است. به دلیل ازدیاد جمعیت و نیاز به استفاده از زمین های اطراف ما لازم است تا برنامه ریزی هوشمندی در زمینه توسعه پایدار شهری با لحاظ پدیده ها و مخاطرات ژئومورفولوژیک صورت پذیرد. وجود مخاطرات ژئومورفیک و پویایی محیط طبیعی گاهی امکان ارزیابی همزمان کلیه عوامل را جهت تعیین مکان مناسب با مشکل مواجه می کند لذا استفاده از شیوه های کارآمد از اقدامات برنامه ریزی برای توسعه شهری است. هدف این پژوهش مکان یابی توسعه فیزیکی شهر صوفیان براساس عوامل ژئومورفیک با استفاده از مدل AHP - Fuzzy می باشد برای انجام این کار لایه های مورد نظر، طبقات ارتفاعی، شیب، جهت شیب، لیتولوژی، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه، شبکه زهکشی، کاربری اراضی، فاصله از جاده تهیه شد. سپس اقدام به وزن دهی در نرم افزار Expert choice گردید. معیار فاصله از گسل با ضریب (218/0)، فاصله از آبراهه (191/0)، کاربری اراضی (155/0)، فاصله از جاده (130/0)، شبکه زهکشی (102/0) شیب (075/0)، لیتولوژی (063/0)، طبقات ارتفاعی (055/0)، جهت شیب(011/0) به ترتیب مهم ترین عوامل تاثیرگذار در توسعه فیزیکی شهر صوفیان می باشند. با ترکیب نتایج حاصل از AHP - Fuzzy و GIS محدوده مورد مطالعه از نظر بهترین جهت برای توسعه فیزیکی شهرصوفیان به 5 طبقه نامناسب با مساحت90/15، نسبتا نامناسب 18/16، نسبتا مناسب 59/16، مناسب 53/16، بسیار مناسب 67/31کیلومتر مربع اولویت بندی شد، قسمت های شمالی و شرقی در پهنه های نامناسب و قسمت های مرکزی و جنوبی در پهنه های بسیار مناسب قرار دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مخاطرات ژئومورفولوژیک؛ توسعه شهری؛ گسل؛ صوفیان | ||
| اصل مقاله | ||
|
توسعه شهری از مسائل مهم مطرح شده در زمینه برنامه ریزی می باشد و در دنیا به معنای ارتقای بهره وری و استفاده هرچه بهتر از زمین و مکان است و تحت تاثیر عواملی از جمله عوامل طبیعی قرار دارد به طوریکه توسعه شهرها با بستر طبیعی و عوارض ژئومورفولوژی مواجه است. به دلیل ازدیاد جمعیت و نیاز به استفاده از زمین های اطراف ما لازم است تا برنامه ریزی هوشمندی در زمینه توسعه پایدار شهری با لحاظ پدیده ها و مخاطرات ژئومورفولوژیک صورت پذیرد. وجود مخاطرات ژئومورفیک و پویایی محیط طبیعی گاهی امکان ارزیابی همزمان کلیه عوامل را جهت تعیین مکان مناسب با مشکل مواجه می کند لذا استفاده از شیوه های کارآمد از اقدامات برنامه ریزی برای توسعه شهری است. هدف این پژوهش مکان یابی توسعه فیزیکی شهر صوفیان براساس عوامل ژئومورفیک با استفاده از مدل AHP - Fuzzy می باشد برای انجام این کار لایه های مورد نظر، طبقات ارتفاعی، شیب، جهت شیب، لیتولوژی، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه، شبکه زهکشی، کاربری اراضی، فاصله از جاده تهیه شد. سپس اقدام به وزن دهی در نرم افزار Expert choice گردید. معیار فاصله از گسل با ضریب (218/0)، فاصله از آبراهه (191/0)، کاربری اراضی (155/0)، فاصله از جاده (130/0)، شبکه زهکشی (102/0) شیب (075/0)، لیتولوژی (063/0)، طبقات ارتفاعی (055/0)، جهت شیب(011/0) به ترتیب مهم ترین عوامل تاثیرگذار در توسعه فیزیکی شهر صوفیان می باشند. با ترکیب نتایج حاصل از AHP - Fuzzy و GIS محدوده مورد مطالعه از نظر بهترین جهت برای توسعه فیزیکی شهرصوفیان به 5 طبقه نامناسب با مساحت90/15، نسبتا نامناسب 18/16، نسبتا مناسب 59/16، مناسب 53/16، بسیار مناسب 67/31کیلومتر مربع اولویت بندی شد، قسمت های شمالی و شرقی در پهنه های نامناسب و قسمت های مرکزی و جنوبی در پهنه های بسیار مناسب قرار دارند. | ||
| مراجع | ||
|
انصاری لاری،احمد، نجفی ، اسماعیل، نوربخش، سیده فاطمه.(1390) قابلیت ها و محدودیت های ژئومورفولوژیکی توسعه فیزیکی شهر ایلام،مجله آمایش محیط دوره 4، شماره 15، صص 1 – 16.
پریزادی،طاهر،میرزازاده،حجت،اضغری،رویا،کریمی،علیرضا(1401) بررسی الگوی توسعه فیزیکی شهر با رویکرد توسعه میان افزا مطالعه موردی شهر میاندوآب ، نشریه پژوهش های جغرافیا انسانی،دوره54،شماره4،صص1303-1321.
جباری، ایرج، روستایی، شهرام، ( 1385) ژئومورفولوژی مناطق شهری، انتشارات سمت.
حاتمی نژاد،حسین،قربانی،رامین،فرهادی،ابراهیم(1398) بررسی روند توسعه فیزیکی کلانشهر کرمانشاه و ارائه الگوی بهینه جهات رشد،مجله آمایش جغرافیایی فضا، سال9،دوره31.
خزایی،عادل،عباسپور،مجید،بابایی کفاکی،ساسان،تقوی، لعبت،رشیدی،یوسف(1402) بررسی و پیش بینی تغییرات کاربری اراضی کلانشهر تهران با استفاده از تکنولوژی سنجش از دور،فصلنامه علوم محیطی،دوره21،شماره2،صص 121-138.
خطیبی، جلیل، سرور،رحیم، عزت پناه، بختیار(1400) تحلیل اثر بخشی طرح های توسعه شهری در توسعه مسکن با رویکرد آینده پژوهی، نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی شماره 77 .
رجبی، معصومه، آقاجانی، کامیلا(1389) بررسی گسل ها، توان لرزه زایی و خطر زمین لرزه در مخروط افکنه های شمال شرق دریاچه ی ارومیه، فصل نامه جغرافیای طبیعی،سال سوم، شماره7، ص 1 .
رجبی، معصومه، (1371) ژئومورفولوژی و شهرها، مطالعه موردی بناب- آذربایجان شرقی، نشریه دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه تبریز.
رحیم پور،امیر، کفاش پور،آذر،جان علی زاده، مهدی، سامانیان،مصیب،(1400) طراحی مدل مفهومی رتبه بندی ابعاد و مولفه های منابع انسانی سبز، نشریه جغرافیا و توسعه فضای شهری، سال نهم، شماره2، پیاپی17،ص 136،117.
رستمی، رحیمه، خورشید دوست، علی محمد(1399) مکان یابی مناطق بهینه توسعه فیزیکی شهر با استفاده از مدل FUZZY ANP شهر مراغه، نشریه علمی جغرافیاو برنامه ریزی، سال 26،شماره 79،فصل بهار، ص 153.
روستایی شهرام و بهروز ساری صراف، (1385). پهنه بندی مخاطرات محیطی مؤثر در توسعه فیزیکی شهر تبریـز، فصل نامه علمی پژوهشی جغرافیایی سرزمین، سال دوم، شماره 10 .
سامع سردرودی،مقصود(1391) شهر صوفیان در آیینه تاریخ با محوریت مردم نگاری و فرهنگ مردم، انتشارات اختر،چاپ اول،ص208.
سرور، هوشنگ، خیری زاده آروق، منصور، لاله پور، منیژه، (1393). نقش عوامل محیطی در امکان سنجی توسعه فیزیکی بهینه شهر ملکان، مجله پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال پنجم، شماره هجدهم، 114-95.
عادلی، زهرا،خورشید دوست،علی محمد(1388) استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی برای یافتن مکان بهینه دفن زباله مطالعه موردی شهر بناب،مجله محیط شناسی،دوره35،شماره51.
عبیات،محمد،عبیات،مصطفی،عبیات،مرتضی(1400) مدل سازی روند تغییرات زمانی-مکانی کاربری اراضی و توسعه شهری اهواز مبتنی بر رویکرد آمایشی،فصلنامه آمایش سرزمین،دوره13،شماره1،صص215-245.
عزیزی، محمد مهدی (1383) نقش شهرسازی در کاهش آسیب پذیری زلزله، تجربه بم، گزارش نهایی طرح پژوهشی معاونت پژوهشی، دانشگاه تهران، تهران.
عزیم پور،مهدی، (1375) توان سنجی محیط طبیعی و توسعه فیزیکی شهر، انتشارات تربیت مدرس، تهران.
-عفیفی،محمد ابراهیم(1402) پهنه بندی مناطق مستعد توسعه شهری با تاکید بر محدودیت ها و مخاطرات ژئومورفولوژیکی مطالعه موردی شهر شیراز،مجله علمی پژوهشی مخاطرات محیط طبیعی، دوره12،شماره35.
فریدی،محمد(1374) زمین شناسی ساختمانی جنوب غرب برج قلوبیشه،همایش ملی علوم زمین، دوره42، شهرمشهد.
کرمی، فریبا (1384) بررسی ارتباط گسترش شهر تبریز و وقوع انواع لغزش ها با استفاده از تصاویرماهواره ای ( لندست ای تی ام مربوط به سال 2002)، نشریه جغرافیایی و برنامه ریزی،شماره19، ص 163.
گودرزی،مجید،ابراهیمی،اعظم(1402) ارزیابی روند توسعه فیزیکی شهر ایذه با استفاده از مدل LCM ، مجله جغرافیا و روابط انسانی،دوره6،شماره2،صص411-424.
محمودزاده، حسن، مهدوی فرد، مصطفی، مرادی عزیز، مجید، زنجانی سانی، ملیحه(1399). مدل سازی توسعه فیزیکی شهر با ترکیب قابلیت های گوگل ارث انجین (GEE) و شبکه عصبی مصنوعی(MLP)، نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی شماره74.
موسوی، میرنجف،رشیدی،ابراهیم،حصاری،اصغر،روشن رودی،سمیه(1391) مکانیابی بهینه فضای سبز شهری مطالعه موردی بناب،نشریه جغرافیا و مطالعات محیطی،دوره1،شماره3،صص 1-14.
مقیمی، ابراهیم، ( 1388) ژئومورفولوژی شهری،تهران موسسه چاپ انتشارات دانشگاه تهران نوبت 5 چاپ 1391.
نگارش، حسین، ( 1382) کاربرد ژئومورفولوژی در مکان گزینی شهرها و پیامدهای آن، مجله جغرافیا و توسعه، بهار وتابستان، ص،150،13. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 624 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 309 |
||