| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,495 |
| تعداد مقالات | 18,240 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,065,973 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,517,366 |
بررسی شاخص های سلامت کیفیت هوا و ارتباط آن با تغییرات کاربری فضای سبز(مطالعه موردی کلانشهر تبریز) | ||
| نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی | ||
| دوره 3، شماره 9 - شماره پیاپی 8، دی 1402، صفحه 37-1 اصل مقاله (1.78 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2024.60092.1060 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن محمودزاده* 1؛ رحیم حیدری2؛ ناصح ولیزاده3 | ||
| 1دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز | ||
| 2دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز ، تبریز، ایران | ||
| 3کارشناسی ارشدگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی دانشگاه تبریز، تبریز ، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر بررسی شاخص کیفیت هوا و ارتباط آن با تغییرات فضای سبز کلانشهر تبریز می باشد. داده ها، داده های آلودگی هوا سال 1383 تا 1396 و از پنج آلایندهاصلیآلودگیهواpm10) ،so2،co،o3،no2) استفاده شده است که شامل ایستگاه های(آبرسان،بهداشت،راه آهن، میدان نماز، باغشمال، حکیم نظامی) میباشد. روش تحقیق، دادهها در نرم افزار اکسل پس از میانگینگیری به داده استاندارد تبدیل شده، در نرم افزار(GIS) وارد و با استفاده از روش درون یابی( IDW) نقشه وضعیت کیفیت هوا روزهای ناسالم بدست آمده است. در نهایت با استفاده از شاخص ( NDVI) تصاویر فضای سبز سالهای 96-83 - 69 جهت ارتباط آن با وضعیت کیفیت هوا و روند کاهش یا افزایش فضای سبز در بازه زمانی ذکر شده، نقشه نهایی تعداد روزهای ناسالم کیفیت هوا تهیه شد. با توجه به نتایج بدست آمده، وضعیت شاخص سلامت کیفیت هوای کلانشهر تبریز با تغییرات فضای سبز رابطه مستقیم دارد. بیشترین حجم و تراکم آلودگی در میانه و مرکز شهر به دلیل حجم زیاد ترافیک در این مناطق و رفت و آمد روزانه به این مناطق است. در قسمت جنوب و جنوبغربی شهر، مناطق صنعتی به دلیل حجم بالای غلظت آلایندهها، آلودگی هوا بیشتر در فصول سرد است. بیشترین آلودگی مربوط به آلاینده (PM10) که یکی از مهمترین آلاینده آلوده کننده هوای شهر تبریز میباشد در این میان، فضای سبز به عنوان یک اصل اساسی در کاهش آلودگی هوای شهری و از طرف دیگر سر زنده کردن شهر میباشد و باید مورد توجه قرار گیرد. | ||
تازه های تحقیق | ||
بنابر موارد ارائه شده، پیشرفت صنایع و فناوری، توسعه شهری، افزایش و تراکم جمعیت، افزایش وسایل نقلیه موتوری، ازدیاد مصرف فرآوردههای نفتی و در بعضی موارد شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی منطقه باعث افزایش آلودگی هوا شده و شناخت شاخصهها و میزان عملکرد تأثیرگذاری این آلاینده ها ازضروریات میباشد که نتایج نامطلوب آن بر روی انسان و محیط به یکی از مهمترین چالشهای کلانشهرها تبدیل شده است. با توجه به آنچه که بررسی شد، مشخص گردید دراکثر تحقیقات انجام شده صرفا به بررسی ابعاد کیفیت بهداشتی هوا و ارزیابی غلظت آلایندهها درمحیط شهری و با استفاده از محیط (GIS) و شاخص کیفیت هوا( (AQIپرداختهاند. وجه تمایز این تحقیق با سایر تحقیقات این است که به بررسی شاخصهای سلامت کیفیت هوا AQHI) )و ارتباط آن با تغییرات کاربری فضای سبزمیباشد که در محیط (GIS) با روشهای مختلف درونیابی به ارتباط آن با شاخصNDVI) ) پرداخت شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آلودگی هوا؛ فضای سبز؛ شاخص کیفیت هوا؛ کلانشهر تبریز؛ شاخص تفاضل پوشش گیاهی | ||
| اصل مقاله | ||
|
هدف پژوهش حاضر بررسی شاخص کیفیت هوا و ارتباط آن با تغییرات فضای سبز کلانشهر تبریز می باشد. داده ها، داده های آلودگی هوا سال 1383 تا 1396 و از پنج آلاینده اصلیآلودگیهواpm10) ،so2،co،o3،no2) استفاده شده است که شامل ایستگاه های(آبرسان،بهداشت،راه آهن، میدان نماز، باغشمال، حکیم نظامی) میباشد. روش تحقیق، دادهها در نرم افزار اکسل پس از میانگین گیری به داده استاندارد تبدیل شده، در محیط (GIS) وارد و با استفاده از روش درون یابی( IDW) نقشه وضعیت کیفیت هوا روزهای ناسالم بدست آمده است. در نهایت با استفاده از شاخص ( NDVI) تصاویر فضای سبز سالهای 96-83 - 69 جهت ارتباط آن با وضعیت کیفیت هوا و روند کاهش یا افزایش فضای سبز در بازه زمانی ذکر شده، نقشه نهایی تعداد روزهای ناسالم کیفیت هوا تهیه شد. با توجه به نتایج بدست آمده، وضعیت شاخص سلامت کیفیت هوای کلانشهر تبریز با تغییرات فضای سبز رابطه مستقیم دارد. بیشترین حجم و تراکم آلودگی در میانه و مرکز شهر به دلیل حجم زیاد ترافیک در این مناطق و رفت و آمد روزانه به این مناطق است. در قسمت جنوب و جنوبغربی شهر، مناطق صنعتی به دلیل حجم بالای غلظت آلایندهها، آلودگی هوا بیشتر در فصول سرد است. | ||
| مراجع | ||
|
1) خراسانی، نعمت الله، چراغی، مهرداد، ندافی، کاظم، کرمی، محمود(1381)، بررسی و مقایسه کیفیت هوا در شهرهای تهران واصفهان درسال 1378 و ارائه راهکارهایی برای بهبود آن، ، مجله منابع طبیعی ایران، جلد 55، شماره4. 2) خاکپور، براتعلی(1394)، تحلیل فضای سبز شهری وتعیین مکان بهینه با استفاد از مدل محاسبگر رستر(نمونه موردی منطقه سه شهرداری مشهد)، علوم وتکنولوژی محیط زیست، دوره هفدهم، شماره دو ،تابستان 94. 3) خراسانیان ، ز. ، (1392) ، ارزیابی اثربخشی برنامه های کنترل آلودگی هوا در تهران با استفاده از تجزیه و تحلیل کیفی پایان نامه. پایان نامه کارشناسی ارشد ، پژوهشکده علوم طبیعی دانشگاه شهید بهشتی ، ص. 114 4) خوش نمک، زهره (1381)، تدوین طرح جامع فضای سبز، مهمترین اولویت شهرهای آلوده است، مجله شهرداریها، شماره 38 5) سبحان اردکانی، سهیل، اسماعیلی ساری، عباس، چراغی، مهرداد ، طیبی، لیما، قاسمپوری، محمود(1383)، تعیین کیفیت بهداشتی هوای تهران با استفاده ازشاخص کیفیت هوا ؛ علوم و تکنولوژی محیط زیست ، دوره هشتم، شماره 4 ،زمستان85. 6) سعید نیا، احمد،(1383)، کتاب سبز راهنمای شهرداریها،.فضای سبز شهری، جلد نهم انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاریها،جلد نهم. 7) شفیع پور، مجید،(1379) (تدوین الگوی تهیه اقلام اطلاعاتی پایه برای مطالعه آلودگی هوای شهرها)پژوهشگاه هواشناسی و علوم جوی تهران 8) رضویان، محمدتقی، (1381)، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، تهران، انتشارات منشی، چاپ اول 9) دامون کتابى یزدى و همکاران(1394)، ارزیابى کیفیت هواى شهر مشهد بر اساس شاخص AQI ، فصلنامه پژوهش در بهداشت محیط / د ورة دوم، شمارة سوم. 10) دهقانی، روح الله، تخت فیروزه، سید مهدی، حسین دوست، غلامرضا، مسیبی، محدثه، عرب فرد، مسعود(1390)، تعیین کیفیت بهداشتی هوای شهر کاشان بر اساس شاخص کیفیت هوا، ارمغان دانش، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج دوره 19، شماره 4. 11) راشکی، علیرضا و میرشکار، رضا ( 1389)، بررسی تغییرات زمانی غلظت ذرات گرد و غبار در فضای شهری زاهدان، دومین همایش ملی فرسایش بادی و طوفانهای گرد و غبار. 12) قربانی، رسول، تیموری،رضیه(1396)، تحلیل اکولوژیک عوامل کلیدی برنامه ریزی فضای سبز کلانشهر تبریز با استفاده از روش تحلیل ساختاری و پویش محیطی، نشریه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه ریزی،سال21،شماره61، پاییز1396،صفحات 340-319 13)قنبری ، ح. ، (2003) ، نقش عوامل طبیعی در آلودگی هوای تهران ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی. 14) فاتحیفرا، سماعیل، کاهفروشان، داود(1391)طرح تحقیقاتی تدوین فهرست منابع انتشار آلاینده های هوای شهر تبریز،اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی،تبریز 15) سازمان آب و هواشناسی، گزارش سالانه کیفیت هوا در تهران. (2013) ، پایش و کنترل کیفیت تحقیقات کیفیت هوا ، ص. 15-15. 16) لقائی، حسنعلی، (1373) ، برنامه ریزی طراحی فضای سبز شهری، فصل نامه علمی فضای سبز 17) متصدی زرندی، سعید(1386)، پیشنهاد بازنگری طرح جامع کاهش آلودگی هوای در خصوص منواکسید کربن با استفاده از نرم افزار (EXCELمورد شهر تهران مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره 11 ، شماره 3 ، تهران،صص 36 – 17 18) مجلسی نصر، منیره، انصاریزاده، محمد، لیلی، مصطفی(1392)، بررسی غلظت آلایندههای هوا و شاخص کیفیت هوا(AQI )در شهر شیراز طی سال های1390تا 1392 ؛ گروه مهندسی بهداشت محیط، مجتمع آموزش عالی سلامت ممسنی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران. 19) ندافی و همکاران(1390)، راهنمای محاسبه ، تعیین و اعلام شاخص کیفیت هوا؛الزامات ، دستورالعمل ها و رهنمودهای تخصصی مرکز سلامت محیط و کار، مرکز سلامت محیط و کارپژوهشکده محیط زیست، پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران 20) یوسفی، الهام و صالحی، اسماعیل وقیاسی، فاطمه و فاطمه جهانی شکیب(1392)، تحلیل وضعیت اکولوژیکی فضاهای سبز شهر بیرجند بر اساس متریک های سیمای سرزمین، فضای جغرافیایی،سال چهارم،شماره46 21) فنی، زهره و مولودی، جمشید. ) 1388 . ارزیابی محیط زیست شهری در قالب قوانین و ضوابط با تأکید بر آلودگی هوا. فصلنامه مدیریت شهری | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,538 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 918 |
||