آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,469 |
| تعداد مقالات | 17,958 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,288,560 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,748,049 |
بررسی و مدلسازی تغییرات کاربری اراضی شهرستان مهاباد با استفاده از مدل زنجیره مارکوف | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 91، 1404، صفحه 191-168 اصل مقاله (1.23 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2024.60347.3231 | ||
| نویسندگان | ||
| عذرا مشتاق مهر1؛ اسدالله حجازی* 2؛ فریبا کرمی2 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد ، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ، دانشگاه تبریز | ||
| 2عضو هیات علمی گروه ژئومورفولوژی دانشگاه تبریز | ||
| چکیده | ||
| در تحقیق حاضر به مطالعه و ارزیابی روند تغییرات کاربری اراضی شهرستان مهاباد در یک بازه زمانی بیست ساله از 2000 تا 2020 و پیشبینی روندهای احتمالی آن تا سال 2040 پرداخته شده است. در تحقیق حاضر، از تصاویر سنجندههای ETM و OLI ماهواره لندست در سه تاریخ 2000، 2010 و 2020 و تکنیک طبقهبندی نظارتشده برای تشخیص تغییرات رخداده بهره گرفته شده است. همچنین، بهمنظور مدلسازی تغییرات کاربری اراضی از مدل زنجیره مارکوف و سلولهای خودکار استفاده شده است. مطابق نتایج، اراضی ساخته شده بیشترین افزایش مساحت و پهنههای آبی بیشترین کاهش مساحت را نشان دادهاند بهنحوی که مساحت اراضی ساخته شده از 67/2367 هکتار به 08/71006 هکتار و مساحت پهنههای آبی از 63/9266 هکتار به 28/1164 هکتار رسیده است. علاوه بر این، نتایج مدل مارکوف چنین نشان میدهد که روند تغییرات کاربری اراضی منطقه موجب افزایش سطح اراضی بایر و اراضی ساخته شده و کاهش سطح دیگر اراضی شده و چنین انتظار میرود که مساحت اراضی زراعی به میزان 1/1473 هکتار، باغات و جنگلها به میزان 11/810 هکتار، اراضی مرتعی به میزان 4/16455 هکتار و پهنههای آبی به میزان 69/545 با کاهش و در مقابل، مساحت اراضی بایر به میزان 72/11831 هکتار و اراضی ساخته شده به میزان 42/7448 هکتار افزایش خواهد یافت. بهطور کلی، پیشبینیها روند فزاینده گسترش اراضی ساخته شده و مسکونی و نیز کاهش روزافزون گستره پهنههای آبی منطقه را برجسته نموده است که این روند میتواند پیامدها و تبعات بسیاری بر توسعه پایدار شهرستان مهاباد به دنبال داشته باشد. بنابراین، نتایج تحقیق حاضر ضرورت توجه به مبحث تغییر کاربری اراضی در محدوده شهرستان مهاباد را برجسته نموده و میتواند شناخت مناسبی از ابعاد، روندها و الگوهای کاربری زمین در منطقه به مسئولان، محققان و مردم محلی ارائه دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پوشش زمین؛ طبقهبندی نظارتشده؛ سنجشازدور؛ ماتریس تغییرات؛ مهاباد | ||
| اصل مقاله | ||
|
ارزیابی تغییرات کاربری سطح زمین برای دستیابی به اطلاعات مستمر و دقیق در ارتباط با پویایی مناطق مختلف در یک دوره زمانی خاص برای هر نوع برنامهریزی توسعه بسیار مهم است. بر همین اساس، در تحقیق حاضر به مطالعه و ارزیابی روند تغییرات کاربری اراضی شهرستان مهاباد در یک بازه زمانی بیست ساله از 2000 تا 2020 و پیشبینی روندهای احتمالی آن تا سال 2040 پرداخته شده است. در تحقیق حاضر، از تصاویر سنجندههای ETM و OLI ماهواره لندست در سه تاریخ 2000، 2010 و 2020 و تکنیک طبقهبندی نظارتشده برای تشخیص تغییرات رخداده بهره گرفته شده است. همچنین، بهمنظور مدلسازی تغییرات کاربری اراضی از مدل زنجیره مارکوف و سلولهای خودکار استفاده شده است. مطابق نتایج، اراضی ساخته شده بیشترین افزایش مساحت و پهنههای آبی بیشترین کاهش مساحت را نشان دادهاند بهنحوی که مساحت اراضی ساخته شده از 67/2367 هکتار به 08/71006 هکتار و مساحت پهنههای آبی از 63/9266 هکتار به 28/1164 هکتار رسیده است. علاوه بر این، نتایج مدل مارکوف چنین نشان میدهد که روند تغییرات کاربری اراضی منطقه موجب افزایش سطح اراضی بایر و اراضی ساخته شده و کاهش سطح دیگر اراضی شده و چنین انتظار میرود که مساحت اراضی زراعی به میزان 1/1473 هکتار، باغات و جنگلها به میزان 11/810 هکتار، اراضی مرتعی به میزان 4/16455 هکتار و پهنههای آبی به میزان 69/545 با کاهش و در مقابل، مساحت اراضی بایر به میزان 72/11831 هکتار و اراضی ساخته شده به میزان 42/7448 هکتار افزایش خواهد یافت. بهطور کلی، پیشبینیها روند فزاینده گسترش اراضی ساخته شده و مسکونی و نیز کاهش روزافزون گستره پهنههای آبی منطقه را برجسته نموده است که این روند میتواند پیامدها و تبعات بسیاری بر توسعه پایدار شهرستان مهاباد به دنبال داشته باشد. بنابراین، نتایج تحقیق حاضر ضرورت توجه به مبحث تغییر کاربری اراضی در محدوده شهرستان مهاباد را برجسته نموده و میتواند شناخت مناسبی از ابعاد منفی، روندها و الگوهای کاربری زمین در منطقه به مسئولان، محققان و مردم محلی ارائه دهد. | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمی، حمید؛ رسولی، علیاکبر؛ احمد پور، احمد. (1397). مدلسازی تغییرات دینامیک کاربری اراضی با استفاده از پردازش شئ گرا تصاویر ماهوارهای و مدل CA-Markov مطالعه موردی: شهر شیراز. اطلاعات جغرافیایی « سپهر»، 27(108)، 137-149.
اکبری، ابراهیم؛ زندی، رحمان؛ کلاته میمری، رقیه. (1398). تحلیل و پیشبینی گسترش شهر مشهد با استفاده از تصاویر ماهوارهای چندزمانه و زنجیره مارکوف (طی سالهای ۱۴۰۴-۱۳۷۹). جغرافیا و مخاطرات محیطی، 8(2), 149-166.
ایلدرمی، علیرضا؛ نوری، حمید، ؛ نادری، مهین، آقابیگی امین، سهیلا؛ زینی وند، حسین. (1396). پیشبینی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از مدل زنجیرهای مارکوف و CA مارکوف (مطالعه موردی: حوزه آبخیز گرین). پژوهشنامه مدیریت حوزه آبخیز، 8(16)، 232-240.
رضائی مقدم، محمدحسین؛ رجبی، معصومه؛ موسوی، معصومه. (1402). بررسی و پایش تغییرات کاربری اراضی حوضه آبریز رود زرد با استفاده از سنجش از دور و مدل زنجیره مارکوف. جغرافیا و برنامهریزی، 27(83)، 49-61.
سالاریان، فاطمه؛ طاطیان، محمدرضا؛ قانقرمه، عبدالعظیم؛ تمرتاش، رضا. (1400). مدلسازی تغییرات پوشش اراضی استان گلستان با استفاده از مدلسازی تغییرات کاربری (Land Change Modeler). سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، 12(4)، 47-70.
شنانی هویزه، سیده مائده؛ زارعی، حیدر. (1395). بررسی تغییرات کاربری اراضی طی دو دهه دوره زمانی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز ابوالعباس). پژوهشنامه مدیریت حوزه آبخیز، ۷ (۱۴)، 244-237.
شیعه، اسماعیل (1391). مقدمهای بر برنامهریزی شهری. تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.
کریمی فیروزجایی، محمد؛ کیاورز، مجید؛ کلانتری، محسن. (1397). پایش و پیش بینی تغییرات کاربری اراضی و گسترش فیزیکی شهر بابل در دوره زمانی 1419-1364 با استفاده از تصاویر چندزمانه لندست. برنامهریزی توسعه کالبدی، 5(3)، 32-52.
مرکز آمار ایران. (1400). سالنامه آماری استان آذربایجان غربی. درگاه ملی آمار: https://amar.org.ir/
نیکپور، عامر، عمونیا، حمید؛ نورپسندی، الهه. (1400). پایش و پیشبینی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست به روش سلولهای خودکار و زنجیره مارکوف (مورد مطالعه: منطقه عباسآباد، استان مازندران). سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، 12(2)، 35-53. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 714 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 299 |
||