آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,518 |
| تعداد مقالات | 18,541 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,773,655 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,640,233 |
ارزیابی تغییرات کاربری اراضی با تأکید بر تأثیرات کمآبی و با استفاده از سنجش از دور و GIS (مطالعه موردی: استان بابل در کشور عراق) | ||
| نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی | ||
| دوره 3، شماره 7 - شماره پیاپی 6، تیر 1402، صفحه 144-120 اصل مقاله (1.26 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2024.57669.1054 | ||
| نویسندگان | ||
| ابوالفضل قنبری* 1؛ بختیار فیضی زاده2؛ محمدرضا عاید علی3 | ||
| 1استادگروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی دانشگاه تبریز | ||
| 2دانشیار گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی دانشگاه تبریز | ||
| 3دانشجوی کارشناسی ارشد، سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکدة برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران) | ||
| چکیده | ||
| روند کمآبی در عراق متأثر از عوامل طبیعی و سیاسی بهویژه در بخش مرکزی و جنوبی آن تشدید یافته است. در این راستا، تحقیق حاضر روند تغییرات کاربری و پوشش اراضی در استان بابل در مرکز کشور عراق را ارزیابی نموده و تغییر و تحولات صورت گرفته در وضعیت منابع آب سطحی این منطقه را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. تحقیق حاضر مبتنی بر طبقهبندی نظارتشده تصاویر ماهوارهای محدوده استان بابل عراق بوده و در این راستا از تصاویر سنجنده ETM+ ماهواره لندست 7 سال 2003، تصاویر سنجنده OLI-TIRS ماهواره لندست 8 سال 2013 و ماهواره لندست 9 سال 2023 بهره گرفته شده و تکنیک حداکثر احتمال بر روی آنها به انجام رسیده است. بر اساس نتایج، در طی دوره ده ساله اول (2013-2003) گستره آبهای سطحی منطقه از 44/729 کیلومتر مربع به 14/174 کیلومتر مربع کاهش یافته است که به معنای کاهش وسعت 13/76 درصدی این گروه از اراضی میباشد. در دوره دوم ده ساله نیز (2013-2023) وسعت آبهای سطحی افزایش یافته است و از 14/174 کیلومتر مربع به 61/825 کیلومتر مربع رسیده که حاکی از رشد 1/374 درصدی بوده است. نتایج تحقیق چنین مشخص نموده است که عواملی از قبیل توسعه اراضی زراعی، رشد ساختوسازهای شهری و روستایی و عوامل اقلیمی بهعنوان فاکتورهای اصلی تغییر کاربری اراضی در سطح استان بابل مطرح بودهاند و علت و منشأ تغییرات کاربری اراضی صورت گرفته در استان بابل فقط کمبود آب نبوده است. | ||
تازه های تحقیق | ||
با توجه به نتایج حاصله و در نظر گرفتن نتایج مطالعات و طرحهای ملی مختلف کشور عراق باید گفت که با توجه به موقعیت منطقه بابل در عراق و نیز عدم توسعه صنایع، کشاورزی نقش اصلی را در منطقه ایفا مینماید. در طرحها و برنامههای دولتی عراق در حالتی خوشبینانه چنین تصور شده است که اگر افزایش سهم کشاورزی در تولید ناخالص داخلی کشور از 5/4 درصد، به عنوان هدف تعیینشده در سال 2015، با جهشی 4/8 درصدی به 2/5 درصد در سال 2022 برسد، ممکن است به کاهش وابستگی به سود حاصل از منابع انرژی مضر برای محیط زیست، به عنوان مکانیزمی برای تثبیت جمعیت در حال تغییر، حفظ جوامع در مناطق اصلی خود از طریق مقابله با بیابانزایی و فرسایش زمین و همچنین کاهش گرمایش منجر شود. با این حال، این انتظار در طی هفت سال گذشته به خوبی محقق نشده است و کاهش سرمایهگذاری دولت در بخش کشاورزی به رها شدن این بخش در سیستم اقتصادی منجر شده و اثرات چندان محسوسی بر پیشگیری از پیامدهای زیستمحیطی نداشته است. همین امر سبب تغییرات ناگهانی اراضی کشاورزی و به دنبال آن اثرات شدید زیستمحیطی در مناطق مختلف شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارزیابی تغییرات؛ طبقهبندی نظارتشده؛ کمآبی؛ GIS؛ عراق | ||
| اصل مقاله | ||
|
تغییر کاربری زمین شاید برجستهترین شکل تغییر محیطی جهانی باشد، زیرا در مقیاسهای مکانی و زمانی بسیار پیوسته به زندگی روزمره انسانی رخ میدهد. (Roy & Roy, 2010). تغییرات کاربری زمین یک فرآیند فراگیر، تسریعکننده و مهم است که در درجه اول توسط فعالیتهای انسانی ایجاد میشود و منجر به تحولاتی میشود که بر کیفیت زندگی افراد تأثیر میگذارد. این پویایی بر در دسترس بودن بسیاری از منابع حیاتی از جمله آب، خاک و پوشش گیاهی تأثیر گذاشته و اثرات نامطلوبی نیز با خود به همراه دارد (Mathewos et al, 2022). امروزه رشد شهرها و زیرساختهای مرتبط با آنها، استفادههای مرسوم آب را به شدت تغییر داده است، به نحوی که حذف آب از نهرها، رودخانهها و دریاچهها برای تأمین نیاز شهرها و تغییر کاربری اراضی مرتبط با توسعه همهجانبه شهر، پیامدهای متعددی بر محیط طبیعی به دنبال داشته است (Vandas et al, 2002). در نتیجه کاهش یا تخریب منابع آب سطحی، ضمن از بین رفتن تنوع اکوسیستمی، تبدیل شدن بدنههای آبی به شورهزار و به دنبال آن تولید گردوغبار حاصل از شورهزار نیز برای سلامت ساکنان محلی و سایر موجودات بهعنوان یک تهدید جدی به شمار میرود. علاوه بر این، گردوغبار برخاسته از شورهزار در کاهش عملکرد محصولات کشاورزی نیز مؤثر میباشد، لذا حفظ و احیاء و مدیریت صحیح و یکپارچه منابع آبهای سطحی بسیار ضروری و حیاتی میباشد (باقری و همکاران، 1395). | ||
| مراجع | ||
|
اصغری سراسکانرود، صیاد.، حسنزاده، رسول.، میری آتشگاه، زهرا. (1398). بررسی روند تغییرات کاربری اراضی حوضهی آبریز علی آباد چای هوراند و ارزیابی تأثیرات آن بر روند مصرف آب در باغات میوه در بازهی زمانی 1992-2017. هیدروژئومورفولوژی، شماره 19، سال 5، صص 56-37.
امینی پارسا، وحید.، عزیزی، علی.، ملک محمدی، بهرام.، خیاط رستمی، بابک. (1399). بررسی همبستگی فضایی-زمانی میان روند تغییرات کاربری زمین و نوسانات کمی آب زیرزمینی در دشت اردبیل. علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره 22، شماره 7، صص 317-304.
باقری، محمدحسین.، باقری، علی.، سهولی، غلام عباس. (1395). تحلیل تغییرات پهنه آبی دریاچه بختگان تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانی. تحقیقات منابع آب ایران، سال دوزادهم، شماره 3، صص 11-1.
ملکی، سعیده.، سفیانیان، علیرضا.، سلطانی کوپانی، سعید.، پورمنافی، سعید.، شیخالاسلام، فرید. (1397). تحلیل الگوی تغییرات پهنه آبی تالاب هامون در دوره آبگیری سالیانه و تغییرات کاربری و پوشش اراضی منطقه. تحقیقات منابع آب ایران، سال چهاردهم، شماره 1، صص 225-216.
وحیدی، محمدجواد.، جعفرزاده، علیاسغر.، فاخریفرد، احمد.، صادقی، سیدحمیدرضا.، رضاییمقدم، محمدحسین.، ولیزاده کامران، خلیل. (1394). بررسی تغییرات پوشش و کاربری اراضی حوضه آبریز لیقوان در استان آذربایجان شرقی. فضای جغرافیایی، سال پانزدهم، شماره 49، صص 100-75. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 424 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 564 |
||