آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,456 |
| تعداد مقالات | 17,792 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,056,527 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,595,144 |
بررسی و ارزیابی تغییرالگوی کاربری اراضی شهری با رویکرد جای پای بوم شناختی (مطالعه موردی: کلانشهر تبریز) | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 92، 1404، صفحه 40-21 اصل مقاله (1.59 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2023.55429.3103 | ||
| نویسندگان | ||
| ندا دربندی* 1؛ محمدرضا پورمحمدی2؛ رسول قربانی2 | ||
| 1فارغ التحصیل کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| 2استادگروه جغرافیا و برنامهریزی دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| چکیده | ||
| طی سه دهه اخیر، بهره برداری بی رویه و غیراصولی از اراضی و تغییرکاربریها باعث عکسالعملهای متفاوت اکوسیستمها شده است.کلانشهر تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی میباشدکه در طول چند دهه اخیر رشد نامتوازن و پراکنده ای داشته، به گونهای که گسترش بی رویه شهر موجب تخریب فضاهای پیرامون و خارج شدن شهر از شکل متقارن و استاندارد خود شده است. امروزه رشد ناموزون و گسترش بی رویه شهر از مسایل و معضلات کلانشهر تبریز محسوب میشود. روش پژوهش حاضر، کاربردی- تحلیلی بوده تا با گردآوری اطلاعات در طی دوره زمانی 25 ساله یعنی دهه 1375-1400 به صورت اسنادی-کتابخانه ای، پیمایش میدانی به صورت مراجعه به سازمان ها و ادارات مربوطه و استفاده از روش محاسباتی جای پای بوم شناختی، به سؤال اصلی تحقیق یعنی؛ «تغییرات کاربری اراضی کلانشهر تبریز طی دوره زمانی 25 ساله چه اثراتی بر روی محیط زیست و ظرفیت بوم شناختی تبریز گذاشته است؟» پاسخ دهد و راهکارهایی را برای بهبود وضعیت تغییرات اراضی و توان بوم شناختی شهر و توزیع متناسب جمعیت در کلانشهر تبریز ارائه نماید. از جمله نتایج به دست آمده در تحقیق حاضر این است که افزایش نرخ رشد جمعیت و به تبع آن گسترش و توسعه بی رویه کالبدی- فیزیکی شهر، طی این سالها موجب افزایش تغییرات کاربری اراضی به ویژه تبدیل کاربریهای زراعی و باغی به شهرکها و مناطق مسکونی شده است. که این میزان تغییرات از توان اکولوژیکی کلانشهر تبریز خارج بوده و نیازمند مدیریت دقیق و منضبط میباشد. که در غیر این صورت با تدام یافتن این نوع چالش، کلانشهر تبریز طی سالهای آتی دچار بحران و مشکلات قابل ملاحظه و تجدید ناپذیری خواهد شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| "؛ تغییرکاربری اراضی؛ کاربری های شهری؛ جاپای بوم شناختی؛ کلانشهر تبریز" | ||
| اصل مقاله | ||
|
طی سه دهه اخیر، بهره برداری بی رویه و غیراصولی از اراضی و تغییرکاربریها باعث عکسالعملهای متفاوت اکوسیستمها شده است.کلانشهر تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی میباشدکه در طول چند دهه اخیر رشد نامتوازن و پراکندهای داشته، به گونهای که گسترش بی رویه شهر موجب تخریب فضاهای پیرامون و خارج شدن شهر از شکل متقارن و استاندارد خود شده است. امروزه رشد ناموزون و گسترش بی رویه شهر از مسایل و معضلات کلانشهر تبریز محسوب میشود. روش پژوهش حاضر، کاربردی- تحلیلی بوده تا با گردآوری اطلاعات در طی دوره زمانی 25 ساله یعنی دهه 1375-1400 به صورت اسنادی-کتابخانه ای، پیمایش میدانی به صورت مراجعه به سازمانها و ادارات مربوطه و استفاده از روش محاسباتی جای پای بوم شناختی، به سؤال اصلی تحقیق یعنی؛ «تغییرات کاربری اراضی کلانشهر تبریز طی دوره زمانی 25 ساله چه اثراتی بر روی محیط زیست و ظرفیت بوم شناختی تبریز گذاشته است؟» پاسخ دهد و راهکارهایی را برای بهبود وضعیت تغییرات اراضی و توان بوم شناختی شهر و توزیع متناسب جمعیت در کلانشهر تبریز ارائه نماید. از جمله نتایج به دست آمده در تحقیق حاضر این است که افزایش نرخ رشد جمعیت و به تبع آن گسترش و توسعه بی رویه کالبدی- فیزیکی شهر، طی این سالها موجب افزایش تغییرات کاربری اراضی به ویژه تبدیل کاربریهای زراعی و باغی به شهرکها و مناطق مسکونی شده است. که این میزان تغییرات از توان اکولوژیکی کلانشهر تبریز خارج بوده و نیازمند مدیریت دقیق و منضبط میباشد. که در غیر این صورت با تدام یافتن این نوع چالش، کلانشهر تبریز طی سالهای آتی دچار بحران و مشکلات قابل ملاحظه و تجدید ناپذیری خواهد شد. | ||
| مراجع | ||
|
احمدزاده، رسول؛ رضایی پناه، احمد(1399).سیاست کیفری ایران در قبال تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها. مجله حقوقی دادگستری، 83(113)،43-19.
اداره کل املاک و مستغلات شهرداری تبریز(1399).
پورمحمدی، محمدرضا؛ قربانی، رسول؛ محمودزاده،حسن(1393).رویکرد زیست محیطی در مدل سازی تغییرات کاربری اراضی محدوده کلانشهر تبریز با استفاده از تصاویر ماهوارهای چند زمانه ای، ارزیابی چند معیاری و سلولهای خودکار زنجیرهای.فصلنامه علمی مطالعات شهری دانشگاه کردستان،2(8)،30-13.
پیروزمهر،ویدا؛امامی،مریم؛حسین زاده دلیر، کریم(1396).راهبردهای ساختار زیست محیطی شهر با رویکرد توسعه ی پایدار شهری(مطالعه موردی کلان شهر تبریز).همایش ملی شهر سبز با محوریت تکنولوژی و انرژیهای پاک در عمران-معماری و شهرسازی.
جعفری، فیروز؛ موذنی،مهدی؛ بدلی،احد(1398).آینده پژوهی تغییرات کاربری اراضی شهری در کلانشهر تبریز. فصلنامه علمی پژوهشی برنامه ریزی فضایی(جغرافیا)،2(37)،22-1.
جی بون،کریستوفر؛مدرس،علی (1393). شهر و محیط زیست.ترجمه منوچهرطبیبیان،تهران:انتشارات دانشگاه تهران.
حذرخانی، حسن؛ پرک، فاطمه(1397).رد پای بوم شناختی شاخصی برای محفاظت از محیط زیست،سومین کنفرانس ملی رویکردهای نوین در آموزش و پژوهش،محمودآباد.
دلیرزاده،حسین؛فرقانیان،مریم(1391).مدیریت محیط زیست ونقش آن درتوسعه پایدارشهری بارویکرد مدیریت عوامل زیست محیطی درآلودگیهای کلانشهرتبریز. دومین کنفرانس برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست.
دارابی،حسن؛سورتیجی،سجاد(1392).ارزﻳﺎﺑﻲ اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ روش ﺷﺎﺧﺺ (LSI) ﺗﻨﺎﺳﺐ ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی :ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻳﻚ ﺷﻬﺮ ﻛﻼن ﺗﻬﺮان.فصلنامه علمی برنامه ریزی توسعه کالبدی،2(4)،112-99.
رحیمی،اکبر(1392).ارزیابی و مدلسازی توسعه فضایی کالبدی با تأکید بر توسعه میان افزا(نمونه موردی:کلانشهر تبریز)،رساله دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم محیطی و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز،212.
رهنما،محمدرحیم؛حسینی،سیدمصطفی(1395). ارزیابی وضعیت پایداری در کلانشهر اهواز با استفاده از روش جای پای اکولوژیک،نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی،23(7)،280-267.
رحیمی،اکبر(1396).سیاستهای زمین شهری و تأثیر آن بر توسعه شهر تبریز، فصلنامه آمایش محیط،(48)،129-109.
روستایی،شهریور؛ اصغری زمانی،اکبر؛محمدی ترکمانی،حجت(1399).جستاری بر مفهوم رانت و عوامل کلیدی موثر بر بروز آن در مدیریت شهری ایران(مطالعه موردی:شهرداری تبریز)،نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی،26(79)،37-13.
زیاری،کرامت الله؛منجم زاده،سیدامیرحسین؛ماجدی،حمیدرضا(1396).بررسی شاخصهای زیست محیطی توسعه پایدار و سطح بر خورداری آن در کلان شهرهای ایران،نشریه نگرش های نو در جغرافیای انسانی (جغرافیای انسانی)،10(1)،298-275.
سازمان مدیریت پسماند استان آذربایجان شرقی(1375-1400).
ساسان پور، فرزانه (1385)، بررسی پایداری کلان شهر تهران با روش جاپای بوم شناختی،رساله دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشکده علوم محیطی و برنامه ریزی،دانشگاه تبریز،367.
سالنامه آماری شهر و شهرداری تبریز و استان آذربایجان شرقی (1395،1399).
سالنامه نفوس و مسکن استان آذربایجان شرقی(1375،1395).
سازمان راه و شهرسازی استان آذربایجان شرقی( 1400).
شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی استان آذربایجان شرقی(1375،1399).
شرکت برق منطقهای امور برق استان آذربایجان شرقی(1375،1400).
صبوری،فهیمه (1393).بررسی و اثرات زیست محیطی گسترش پراکندگی شهری( نمونه موردی هادی شهر)،پایان نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم محیطی و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز،120.
عزتی، محمد؛ حسین زاده دلیر،کریم؛ پورمحمدی،محمدرضا(1398). ارزیابی تحولات جمعیتی در کانونهای سکونتی منطقه کلانشهری تبریز و چالشهای پیش روی آن، نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی،26(82)،174-161.
میرحسینی، سیدحسن؛ المدرسی، سیدعلی؛ نژادکورکی، فرهاد(1394).بررسی تاثیرات زیست محیطی تغییر کاربری اراضی در بافتهای شهری با استفاده از تکنولوژی RS و بهره مندی از متد SMCE،اولین کنگره بین المللی زمین، فضا و انرژی پاک،اردبیل.
موسوی، میرسعید (1397) .ﺑﺮرﺳﯽ ﺳﻄﺢﺗﺤﻘﻖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪارﺷﻬﺮﺗﺒﺮﯾﺰﺑﺮاﺳﺎسﺷﺎﺧﺺ ردﭘﺎیﺑﻮمﺷﻨﺎﺧﺘﯽ، فصلنامه جغرافیا و علوم محیطی،7 (27) ،76-61.
محمدزاده، رحمت(1374). مدرنیته و شهرسازی مطالعه موردی بافت قدیم شهر تبریز،رساله دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم محیطی و برنامه ریزی،دانشگاه تبریز.
معرب، یاسر؛ صالحی، اسماعیل؛ امیری، محمدجواد؛ هویدی، حسن(1399). تحلیل امنیت بوم شناختی تغییرات کاربری اراضی حوضه لواسانات با استفاده از خدمات تولیدی اکوسیستم مطالعه موردی: تولید آب. فصلنامه علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیایی،30(118)، 75-59.
مشکینی،ابوالفضل؛سجادی،ژیلا؛ تفکری،اکرم(1390).تأثیر سیاستهای واگذاری زمین و مسکن دولتی در گسترش کالبدی شهرهای ایران (نمونه موردی: شهر کرمانشاه).جغرافیا و توسعه،9(23)،67-47.
نوریان،فرشاد؛محمد،شریف(1382).نگرشی بر روند تهیه طرحهای تفصیلی در شهرسازی.شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری تهران،
1000(3)،238. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 646 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 192 |
||