| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,489 |
| تعداد مقالات | 18,178 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,798,019 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,283,481 |
مقایسه تطبیقی و سطح بندی تابآوری کالبدی- محیطی بافتهای شهری مناطق دهگانه شهر تبریز در مواجهه زلزله با استفاده ازتحلیل های فضایی- مدلهای ترکیبی تصمیم-گیری | ||
| نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی | ||
| مقاله 3، دوره 2، شماره 5، اسفند 1401، صفحه 77-55 اصل مقاله (1.28 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2023.16444 | ||
| نویسندگان | ||
| حامد بهره ور* 1؛ اکبر اصغری زمانی2؛ بختیار فیضی زاده3 | ||
| 1دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز، دانشگاه تبریز، ایران ، تبریز | ||
| 2جغرافیا وبرنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز | ||
| 3گروه آموزشی سنجش از دور و GIS، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| زلزله پدیده طبیعی هست که بهطور جدی جوامع شهری را تهدید میکند، در این میان شهر تبریز یا توجه یه موقعیت قرار گبری آن در کمربند زلزله خیز کشور مورد توجه برنامه ریزان شهری قرار گرفته است. این پژوهش میزان تاباوری کالبدی – محیطی شهر تبریز در مواجهه با زلزله با روش FAHP مورد بررسی قرارداده تا با کسب اطلاعات، تدابیر مفیدی در مواجهه با زلزله اتخاذ شود و از آثار آسیب و تلفات احتمالی با اقدامات پیشگیرانه کاسته شود. مولفه های مورد استفاده در این پژوهش، مولفه محیطی و کالبدی می باشد، که در محیط GIS اقدام به سطح بندی بر اساس نتایج حاصل از فرایند تحلیلهای فضایی وترکیب مدلهای تصمیمگیری با تلفیق لایه های موثر در تاب آوری، و همچنین استخراج نقشه کلی تاب آوری محدوده مورد مطالعه شده است که بر اساس نتایج تحلیل ها مشخص شده است که 6832.18 هکتار از کل مناطق تبریز دارای سطح تابآوری بالا و 11546.88 هکتار دارای سطح تاب آوری نسبتا بالا،2473.53 دارای تاب آوری نسبتا پایین ،1904.63 هکتار دارای تاب آوری پایین و 1102.39 هکتار دارای تاب آوری بسیار پایین میباشند.و آسیب پذیری و عدم تابآوری مناسب مناطق ده گانه به ترتیب بدین قرار می باشد: مناطق دارای تاب اوری پایین به ترتیب 4، 10 ، 3 ، 1 ، 2، 5 ، 7 ، 8، 6 ، 9 می باشند. | ||
تازه های تحقیق | ||
این مطالعه به بررسی تابآوری کالبدی محیطی مناطق دهگانه شهر تبریز با استفاده فرایند تحلیل سلسله مراتبی و منطق فازی پرداخته از این رو ابتدا اقدام به شناسایی مولفههای مهم این پژوهش با استفاده از نظرات کارشناسان و مطالعه منابع مختلف کرده که دو مولفه اصلی از جمله مولفه محیطی و کالبدی شناسایی شدند که برای هر کدام از این معیار ها نیز زیر معیارهایی تعیین شدند که 14 زیرمعیار برای مولفه کالبدی و 6 زیر معیار رای مؤلفه محیطی انتـخاب شدند و سـپس اقدام به سطحبندی تابآوری با استفاده از روش ترکیبی FUZZY AHP برای هر یک از مناطق دهگانه شهر تبریز در برابر زلزله شده است. و نتایج حاصله نشان میدهد وضعیت تابآوری محیطی-کالبدی مناطق 10و 1و 3و 4 در وضعیت مطلوبی قرار ندارند و با بروز زلزله دچار آسیبهای جبرانناپذیری خواهند شد. در این پژوهش سطوح تابآوری محیطی-کالبدی مناطق دهگانه شهر تبریز مورد ارزیابی قرار گرفت و در قالب یک نقشه پنج سطحی به ترتیب تابآوری بالا، تاب آوری نسبت ًاً بالا ،تاب آوری متوسط، تابآوری پایین و تابآوری بسیار پایین ارائه شد. باتوجه با تجزیه و تحلیلهای صورت گرفته و مشاهدات میدانی و جدول مستخرجه منطقه 4 با داشتن 328 هکتار از بافت های شهری در سطح تابآوری بسیار پایین و 593 هکتار درسطح تابآوری پایین از نظر رتبهبندی تابآوریداری کمترین تابآوری را دربین مناطق دهگانه شهر تبریز دارا است. منطقه 10 نیز با داشتن 310 هکتار در سطح تابآوری بسیار پایین و 184 هکتار در سطح تابآوری پایین در جایگاه بعدی قرار دارد و در رتبه بعد منطقه 3 ا داشتن 264 هکتار در سطح تابآوری بسیار پایین و 431 هکتار در سطح تاب آوری پایین قرار دارد، و همچنین در منطقه 1، 150 هکتار از بافتها در سطح بسیار پایین تابآوری قرار دارند و 226 هکتار در سطح پایین تابآوری قرار دارند. و مناطق 2- 5- 7 -8-6 -9 در رتبههای بعدی قرار دارند )جدول6(. با توجه با نقشههای جمعیتی هریک از مناطق مشخص شده است که این مناطق جزء نواحی پرتراکم جمعیتی میباشند که اگر قبل از وقوع بحران و بلایا چاره و تمهیداتی اندیشیده نشود در هنگام بروز بحرانهای احتمالی با مشکلات جدی روبرو خواهد شد و آسیبهای زیانبار و جبرانناپذیری را به بار خواهد آورد و همچنین این مناطق به لحاظ تراکم ساختمانی و آموزشی و تجاری نیز از مناطق پر تراکم به شمار میروند و همچنین این مناطق درای بافت فرسوده و مسکن و اسکان غیررسمی میباشند که در تصمیمات کلان باید توجه جدی به این مناطق صورت پذیرد. در ادامه به بررسی فرضیههای ارائه شده در بخش مقدمه میپردازیم. 1- تابآوری کالبدی – محیطی مناطق دهگانه شهر تبریز در برابر زلزله سطوح متفاوتی را دارا هستند. جدول و مطالعه نقشههایها مشخص شده است که 18/6832 هکتار از کل مناطق تبریز دارای سطح تابآوری بالا و 11546.88 هکتار دارای سطح تاب آوری نسبتاً بالا، 53/2473دارای تابآوری نسبت ًاً پایین 63/1904، هکتار دارای تابآوری پایین و 39/ 1102هکتار دارای تاب-آوری بسیار پایین میباشند )جدول 5(. سطوح تابآوری محیطی- کالبدی مناطق،4 ،10، 3 ، 1، به ترتیب دارای کمترین سطح تابآوری میباشند و سطوح تابآوری محیطی – کالبدی مناطق 2، 5، 7 ،8 ،6، 9 به ترتیب در رتبههای بعدی قرار دارند. که طبق این نتایج فرضیه ما مورد تأیید میباشد. 2-مولفههای اثرگذار در تابآوری محیطی کالبدی شهر تبریز در مواجهه با زلزله اثربخشی متفاوتی را دارا میباشند. بر مبنای سنجشی از ارزشگذاری معیارها توسط 10 کارشناس شهرسازی، پدافند غیرعامل، می توان گفت، مولفه کالبدی بیشترین تاثیر را در بین مولفههای معرفی شده دارد. در مولفه کالبدی، زیرمعیار زیرمعیار قدمت ساختمان و کیفیت ساختمانی به ترتیب با اوزان 0.121 و 0.120 بیشتر ترین دارا میباشند و طبق نتایج حاصله این فرضیه مورد تأیید میباشد. در نتیجه با توجه به مطالعات و پژوهشهای صورت گرفته و ارزیابیهای انجام گرفته در برابر زلزله و با متدها و روشهای متفاوت در شهر تبریز و همچنین بازدیدهای میدانی مشخص شد که نتایج این پژوهش همسو با نتایج پژوهشهای صورت گرفته در منطقه مورد مطالعه میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تابآوری؛ زلزله؛ FAHP؛ GIS؛ تبریز | ||
| اصل مقاله | ||
|
زلزله پدیده طبیعی هست که بهطور جدی جوامع شهری را تهدید میکند، در این میان شهر تبریز یا توجه یه موقعیت قرارگیری آن در کمربند زلزلهخیز کشور موجب توجه بیشتر برنامهریزان شهری در این امر شده است .این پژوهش میزان تابآوری کالبدی – محیطی شهر تبریز در مواجهه با زلزله با روش FAHP مورد بررسی قرارداده تا با کسب اطلاعات ،تدابیر مفیدی در مواجهه با زلزله اتخاذ شود و از آثار آسیب و تلفات احتمالی با اقدامات پیشگیرانه کاسته شود. مولفههای مورد استفاده در این پژوهش، مولفه محیطی و کالبدی میباشد، که در محیط GIS اقدام به سطحبندی بر اساس نتایج حاصل از فرایند تحلیلهای فضایی و ترکیب مدلهای تصمیمگیری با تلفیق لایههای موثر در تابآوری، و همچنین استخراج نقشه کلی تابآوری محدوده مورد مطالعه شده است که بر اساس نتایج تحلیلها مشخص شده است که 6832.18 هکتار از کل مناطق تبریز دارای سطح تابآوری بالا و 11546.88 هکتار دارای سطح تابآوری نسبتاً بالا ،2473.53 دارای تاب آوری نسبتا پایین، 1904.63 هکتار دارای تابآوری پایین و 1102.39 هکتار دارای تاب آوری بسیار پایین میباشند. و آسیبپذیری و عدم تابآوری مناسب مناطق دهگانه به ترتیب بدین قرار میباشد: مناطق دارای تاب اوری پایین به ترتیب 4، 10 ، 3 ، 1 ، 2، 5 ، 7 ، 8، 6 ، 9 میباشند. | ||
| مراجع | ||
4, Number 1, Spring 1400, pp. 1-13
10.1016/j.cities.2020.102762.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 528 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 502 |
||