تأثیر مؤلفه های کالبدی بر ارتقاء سلامت روان شهروندان در فضاهای شهری (نمونه مورد مطالعه: عینالی و ائل گولی شهر تبریز)

سلامت روان در دهه ­های اخیر یکی از عوامل اساسی در زندگی شهروندان در کشورهای توسعه یافته می­باشد. توجه به این موضوع که بخش اعظمی از زمان شهروندان در فضاهای شهری سپری می­شود، توجه به مؤلفه­ های کالبدی فضای شهری که منجر به ارتقا سلامت روان شهروندان شود، حائز اهمیت است. بنابراین هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر مؤلفه­ های کالبدی بر مؤلفه­ های ارتقاء سلامت روان شهروندان در فضاهای شهری تبریز (عینالی و ائل گولی) است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی است که به روش تحلیل همبستگی انجام شده است. ابتدا مؤلفه­های پژوهش در دو دسته مؤلفه­ های سلامت روان و مؤلفه­های کالبدی فضاهای شهری براساس مبانی علمی معتبر استخراج و سپس به منظور ارزیابی تأثیر مؤلفه­ های کالبدی بر سلامت روان پرسشنامه طراحی شد. در این مقاله جامعه آماری شهروندان شهر تبریز است که از دو فضای شهری عینالی و ائل­گولی به عنوان مهم­ترین فضاهای جمعی استفاده می­کنند. بر این اساس طبق فرمول کوکران تعداد 384 نفر تعیین حجم نمونه شد، که پس از سنجش روایی و پایایی (870/0) پرسشنامه، اقدام به تکمیل پرسشنامه­ها شد و نهایتا با استفاده از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمون در قالب نرم­افزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. مؤلفه­ های کالبدی فضاهای شهری شامل تنوع فضایی، انعطاف­ پذیری فضا، مسائل زیست محیطی، آسایش اقلیمی، امکانات محیط، حریم خصوصی، خوانایی و زیبایی بصری و مؤلفه­های سلامت روان شامل احساس آرامش، امنیت فردی، ارزش و تصورات ذهنی، تأمین نیازها، شادمانی، حس تعلق و تعاملات اجتماعی می­باشد. بیشترین همبستگی به مؤلفه تنوع فضایی با مؤلفه تامین نیازها (478/0) و کمترین همبستگی به مؤلفه آسایش اقلیم با مؤلفه امنیت فردی (104/0) تعلق دارد. با توجه به یافته­های مقاله حاضر، همبستگی میان بیش از 90 درصد از مؤلفه­های کالبدی و روانی به صورت قوی یا متوسط می­باشد و این نتیجه نشان می­دهد که مؤلفه­های کالبدی فضاهای شهری در دو فضای شهری مذکور تأثیر بالایی بر سلامت روان شهروندان دارد.