آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,479 |
| تعداد مقالات | 18,073 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,477,594 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,836,577 |
تبیین چیستی تعقل بر اساس آیات قرآن | ||
| دین پژوهی و کارآمدی | ||
| مقاله 1، دوره 2، شماره 4 - شماره پیاپی 6، دی 1401، صفحه 1-17 اصل مقاله (648.7 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2022.49324.1122 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعود اخلاقی1؛ سیدمجتبی حسین نژاد کریمی* 2 | ||
| 1استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان ، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکترای فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف بررسی مفهوم تعقل بر اساس آیات قرآن با روش تحلیلی- اسنادی انجام شده است. بر اساس آیات قرآن، تعقل از مهم ترین فرایندهای عقلی است که در این پژوهش سه معنا از آن استنباط شده است. در معنای نخست، تعقل همچون نوری است که از درون ساطع می شود. از این لحاظ، تعقل به معنای ارتباط انسان با بعد الهی و معنوی نفس خویش است که ضمن روشنایی بخشیدن به بعد الهی نفس، همچون هاله ای نورانی، کلیت و واقعیت نفس را در بر می گیرد و خواسته های نا مطلوب نفس را کنترل می کند. بعد از آن، تعقل همچون شعاع نوری است که از درون به سوی اشیاء و حوادث می تابد و واقعیت و کلیت آنها را روشن می کند. از این لحاظ در پرتو تعقل است که آیه بودن اشیاء و حوادث و همچین دلالت های ضمنی آنها تبیین می گردد. این مرحله از تعقل، به معنای استدلال است در مرتبه سوم، تعقل همچون آینه ای است که حق را منعکس می کند. این نوع تعقل، بیانگر ارتباط وجودی انسان با اشیاء و پدیده ها است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرآن؛ تعقل؛ نور؛ حق | ||
| مراجع | ||
|
- قرآن کریم، ترجمه: الهی قمشهای.
- نهج البلاغه، 1379، ترجمه: محمد دشتی، قم: موعود اسلام.
- آزاد ارمکی، تقی، 1375، «جامعه شناسی عقلانیت»، فلسفه و کلام «قبسات»، شماره1.
- آلوسی، سید محمود، ١٤١٥ ق، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم ، ج ٤-٦-٧، با تحقیق علی عبد الباری عطیۀ، بیروت : دارالکتب العلمیۀ.
- آمدی، عبدالواحد، 1360، غررالحکم و دررالکلم، تحقیق: سیدجلال الدین المحدث، تهران: دانشگاه تهران.
- اصفهانی، راغب، 1383ش، مفردات الفاظ قرآن کریم، قم: ذوی القربی.
- افلاطون، 1380، دوره آثار افلاطون، ترجمه محمدحسن لطفى، تهران: خوارزمى.
- اقبال لاهوری، محمد، بی تا، احیای فکر دینی، تـرجمه احـمد آرام ، تهران : رسالت قلم.
- اندلسی، محمدبن یوسف ، ١٤٢٠ق، البحر المحیط فی التفسیر، ج ٤-٦، با تحقیق صدقی محمد جمیل ، بیروت: دارالفکر.
- ارسطو، 1389، درباره نفس، ترجمه: علی مراد داودی، تهران: حکمت.
- ابن اثیر جزری، محمد بن محمد، 1399ق، النهایه فی غریب الحدیث والاثر، تحقیق: طاهر احمد الزاوی و محمود محمد الطناحی، بیروت: المکتبه العلمیه.
- امامی جمعه، سید مهدی و مهدی زاده، مینا، 1393، «معنا، چیستی و هستی شناسی عقل از نظر ملاصدرا و دکارت»، حکمت اسراء ، شماره 22.
- اکبر زاده، حوران، 1391، «تحلیل و بررسی فرآیند حصول ادراک عقلی از دیدگاه صدرالمتالهین»، شناخت، شماره49.
- اصلانی، یاسر،1391، تربیت عقلانی بر مبنای اندیشههای امام خمینی، تهران: سبحان.
- اکبریان، رضا و زمانیها، حسین، 1385، «بررسی و تحلیل مسأله تعقل از دیدگاه ابن سینا و دکارت» شناخت، شماره 49.
- برنجکار، رضا،1380، «عقل و تعقّل»، قبسات، شماره19.
- جعفری، محمد تقی ، 1374، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، تهران: دفتر فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- ..................................... ، 1363، تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی، تهران: اسلامی.
- .....................................، 1362، عقل و عاقل و معقول، تهران: نهضت زنان مسلمان.
جوادی آملی، عبدالله، 1388، تفسیر تسنیم، قم: اسراء.
- ......................................،1400، جلسه اول تفسیر سوره فجر23/11/98، http://javadi.esra.ir/
- حسینی بوشهری، سیدهاشم، 1400، تفسیر سوره «بقره»؛ آیه 44 جلسه 102 درس تفسیر حضرت آیتالله حسینی بوشهری 7 مهر 1395،
- دینانی، غلامحسین، 1383، عقلانیت و معنویت، تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
- راسل، برتراند، 1357، ترجمه: نجف دریابندری، تهران: کتاب پرواز.
- زمخشری، محمود، ١٤٠٧ق، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل ، ج ٢-٤، بیروت : دارالکتاب العـربی.
- صادقی، افلاطون، 1395، «حوزه معنایی واژه «عقل» در قرآن کریم»، کتاب قیم، دوره6، شماره14، 7-23.
- صدوق، محمد بن علی، ۱۳۸۵ق، علل الشرایع، نجف: المکتبة الحیدریة.
- صالحی، نازیلا و علم الهدی، جمیله و منصورپور، عظیمه، 1396، «تبیین رشد انسان بر اساس صورتبندی پیوستار مفهوم شناختی تعقل»، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، شماره 34.
- صفایی حائری، علی،1356، مسئولیت و سازندگی، قم: هجرت.
- طیب، سیدعبدالحسین، 1386، أطیب البیان فی تفسیر القرآن، قم: موسسه سبطین.
- طباطبایی، سید محمد حسین ، ١٣٩٢ق، المیزان فی تفسیر القرآن ، قم : دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- طریحی، فخرالدین بن محمد، 1375، مجمعالبحرین، تهران: مرتضوی.
- طالقانی، سیدمحمود، 1362، پرتوی از قرآن، تهران: شرکت سهامی انتشار.
- عروسی حویزی، علی بن جمعه، 1415ق، تفسیر نورالثقلین، تصحیح: سیدهاشم رسولی محلاتی، قم: اسماعیلیان.
- عباسی، محمد حسین و اکبریان، رضا و سعیدی مهر، محمد، 1394، «تحلیل مسئله تعقل از دیدگاه ابن سینا و ارسطو»، معرفتشناسی، سال12، شماره3.
- عقّاد، عباس محمود، 1379، تفکر از دیدگاه اسلام، مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی.
- علم الهدی، جلیله، 1388، «ارادی بودن تعقل در پرتو نظریه عقل فعال نزد فارابی و ابن سینا»، حکمت سینوی، شماره 41.
- قرائتی، محسن، 1384، تفسیر نور، قم: موسسه در راه حق.
- کاپلستون، فردریک، 1386، تاریخ فلسفه، ترجمه: جلالالدین مجتبوی، تهران: علمی و فرهنگی.
- کلینی، محمد بن یعقوب ، ١٣٦٥، اصول کافی، تهران : دارالکتب الإسلامیه.
- مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحارلانوار، بیروت: چاپ موسسه الوفاء.
- محمدی ری شهری، محمد، 1381، میزان الحکمه، قم: دار الحدیث.
- محمود کلایه، زهرا و اکبریان، رضا و سعیدی مهر، محمد، 1396، «عقلانیت از دیدگاه آگوستین و ملاصدرا»، اندیشه دینی، شماره26.
- معلوف، لوئیس، 1992م، المنجد فی اللغه، بیروت: دارالمشرق. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 856 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 619 |
||