ارزیابی و پیش‌بینی تغییرات کاربری‌اراضی و پوشش زمین با استفاده از تکنیکهای سنجش از راه دور و GIS

جاویده, حمدالله; تاج‌آبادی, عاطفه; کابلی‌زاده, مصطفی

doi:10.22034/rsgi.2022.15836

فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

تعداد نشریات	45
تعداد شماره‌ها	1,489
تعداد مقالات	18,175
تعداد مشاهده مقاله	58,778,755
تعداد دریافت فایل اصل مقاله	20,251,988

	ارزیابی و پیش‌بینی تغییرات کاربری‌اراضی و پوشش زمین با استفاده از تکنیکهای سنجش از راه دور و GIS
نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی
دوره 2، شماره 4، آبان 1401، صفحه 36-17 اصل مقاله (1.56 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2022.15836
نویسندگان
حمدالله جاویده¹؛ عاطفه تاج‌آبادی²؛ مصطفی کابلی‌زاده³
¹دانشجو
²دانشجوی کارشناسی ارشد، ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشکده محیط زیست، دانشگاه منابع طبیعی گرگان
³استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز
چکیده
مطالعه میزان تغییرات و تخریب منابع در سالهای گذشته و امکانسنجی و پیشبینی این تغییرات در سالهای آینده میتواند در برنامهریزی و استفاده بهینه از منابع و کنترل و مهار تغییرات غیراصولی گام مهمی باشد. هدف این مطالعه ارزیابی و پیشبینی تغیرات کاربری اراضی و پوشش زمین شهرستان اهواز است. برای رسیدن به اهداف مطالعه دادههای سنجش از دور شامل تصاویر ماهوارهای سنجنده TM سالهای ۱۳۷6، تصویر سنجنده ETM⁺ سال ۱۳۸8 و تصویر سنجنده OLI سال ۱400 به کار گرفته شد. پس از انجام پیش پردازشهای مورد نیاز، تصاویر ماهوارهای با انتخاب نقاط تعلیمی مناسب مورد پردازش و طبقهبندی قرار گرفتند. برای ارزیابی تغییرات از روش مقایسه پس از طبقهبندی استفاده شد و جداول و نقشههای تغییرات تهیه گردید. تغییرات کلی در دوره ۲4 ساله به این شکل است که مساحت مناطق ساخته شده با نرخ رشد 6 کیلومتر مربع در سال از 27/100 کیلومتر مربع به 33/230 کیلومتر مربع افزایش یافته است این روند توسعه اراضی ساخته شده با تخریب اراضی بایر و کشاورزی حومه شهر همراه بوده است و کاربری کشاورزی در این بازه از 52/951 کیلومتر مربع در سال ۱۳۷6 به 26/957 در سال 1400 افزایش یافته است. مدلسازی با استفاده مدلهای زنجیره مارکوف انجام گرفت. این نتایج نشاندهنده توانایی خوب مدل مارکوف در مدلسازی و پیشبینی تغییرات است. سپس با مدل CA-Markov نقشه پوشش اراضی برای سال ۱۴12 شبیهسازی گردید.نتایج نشان داد که طی این بازه‌ی زمانی، 95/94 کیلومتر مربع به اراضی ساخته شده اضافه گشته و 1 کیلومتر مربع از اراضی کشاورزی، 28/64 کیلومتر مربع از اراضی بایر، 74/22 کیلومتر مربع از اراضی شور، 55/4 کیلومتر مربع از اراضی پهنه آبی و 6/2 کیلومتر مربع از اراضی تپه ماسه کاهش یافته است.
تازه های تحقیق
داشتن آمار و اطلاعات به روز از کاربریهای موجود،لازمه مدیریت عرصههای طبیعی است. یکی از مبانی مدیریت منابع طبیعی، اطلاعات مربوط به تغییرات کاربری اراضی است )27(. نتایج بررسی تغییرات در شهرستان اهواز نشان میدهد که در طی دوره زمانی )1300-130۱( بیشترین تغییرات رخ داده در این بازه زمانی تبدیل حدود 22/321 کیلومتر مربع از اراضی کشاورزی به اراضی بایر است. این امر میتواند ناشی از این امر باشد که اراضی که در دورههای قبلی به سبب داشتن پوشش گیاهی در طبقه اراضی کشاورزی طبقهبندی شده بودند در این دوره پوشش خود را از دست داده و در طبقه اراضی بایر طبقهبندی گردید. بخشی از کاهش کاربری کشاورزی نیز ناشی از تأثیر توسعه شهر و به زیرساخت و ساز رفتن زمین های کشاورزی در اثر توسعه کالبدی شهر میباشد. مساحت کاربری پهنه آبی در این دوره کاهش یافته و بیشتر آن ناشی از تبدیل این اراضی به اراضی بایر بوده که این تبدیل به دلیل کم بارشی و پدیده خشکسالی در طی این زمان بوده است. در این دوره بیشتر افزایش مساحت اراضی ساخته شده ناشی از تبدیل اراضی بایر به مناطق ساخته شده در قسمتهای غربی و جنوبی منطقه مورد مطالعه رخ داده که بیشتر این نوع تبدیل به دلیل گسترش و توسعه مناطق مسکونی است.
کلیدواژه‌ها
پیش‌بینی تغییرات؛ کاربری اراضی؛ زنجیره مارکوف؛ مدل CA-Markov؛ سنجش از دور؛ اهواز

اصل مقاله
مطالعه میزان تغییرات و تخریب منابع در سالهای گذشته و امکانسنجی و پیشبینی این تغییرات در سالهای آینده میتواند در برنامهریزی و استفاده بهینه از منابع و کنترل و مهار تغییرات غیراصولی گام مهمی باشد. هدف این مطالعه ارزیابی و پیشبینی تغیرات کاربری اراضی و پوشش زمین شهرستان اهواز است. برای رسیدن به اهداف مطالعه دادههای سنجش از دور شامل تصاویر ماهوارهای سنجنده TM سالهای 130۱، تصویر سنجنده ⁺ETM سال 1300 و تصویر سنجنده OLI سال 1077 به کار گرفته شد. پس از انجام پیش پردازشهای مورد نیاز، تصاویر ماهوارهای با انتخاب نقاط تعلیمی مناسب مورد پردازش و طبقهبندی قرار گرفتند. برای ارزیابی تغییرات از روش مقایسه پس از طبقهبندی استفاده شد و جداول و نقشههای تغییرات تهیه گردید. تغییرات کلی در دوره 20 ساله به این شکل است که مساحت مناطق ساخته شده با نرخ رشد ۱ کیلومتر مربع در سال از 20/177 کیلومتر مربع به 33/237 کیلومتر مربع افزایش یافته است این روند توسعه اراضی ساخته شده با تخریب اراضی بایر و کشاورزی حومه شهر همراه بوده است و کاربری کشاورزی در این بازه از 22/121 کیلومتر مربع در سال 130۱ به 2۱/120 در سال 1077 افزایش یافته است. مدلسازی با استفاده مدلهای زنجیره مارکوف انجام گرفت. این نتایج نشاندهنده توانایی خوب مدل مارکوف در مدلسازی و پیشبینی تغییرات است. سپس با مدل CA-Markov نقشه پوشش اراضی برای سال 1012 شبیهسازی گردید.نتایج نشان داد که طی این بازهی زمانی، 12/10 کیلومتر مربع به اراضی ساخته شده اضافه گشته و 1 کیلومتر مربع از اراضی کشاورزی، 20/۱0 کیلومتر مربع از اراضی بایر، 00/22 کیلومتر مربع از اراضی شور ،22/0 کیلومتر مربع از اراضی پهنه آبی و ۱/2 کیلومتر مربع از اراضی تپه ماسه کاهش یافته است .
مراجع
Alavi Panah, S, K. (2003). Application of remote sensing in earth sciences (soil sciences). Tehran University Publications. Tehran. 291. Azizi Ghalati, S., Rangzan, K., Sadidi, J., Heydarian, P., Taghizadeh, A. (2016). Predicting locational trend of land use changes using CA-Markov Model (Case study: Kohmare Sorkhi, Fars province). Remote sensing and geographic information system in natural resources, year 7, Number 1, pages 59-71. Alayi Talghani, M. (2005). Geomorphology of Iran, Third edition, Tehran. Qoms publication. Agaton, N., Setiawan, Y., Effendi, H. (2016). Land use/land cover change detection an urban watershed: a case study of upper Citarum watershed, West Java Province Indonesia, 33: 54-660. Coppin, P., Jonckheere, I., Nackaerts, K., Muys, B., Lambin E. (2004). Review ArticleDigital change detection methods in ecosystem monitoring: a review, International journal of remote sensing, No. 25.pp. 1565-1596. Daneshi, a., Panahi, M. (2016). Efficiency Comparison of Support Vector Machine and Maximum Likelihood Algorithms for Monitoring Land Use Changes (case study: Simineh Rood watershed), remote sensing and GIS of Iran, 8 (2): 73-86. Deilmai, B.R., Ahmad, B.B., Zabihi, H. (2014). Comparison of two classification methods (MLC and SVM) to extract land use and land cover in Johor Malaysia. IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science. 20: 1–.6 El-Kawy, O.A., Rod, J., Ismail, H., Suliman, A. (2011). Land use and land cover change detection in the western Nile delta of Egypt using remote sensing data, Applied Geography, No.31. pp. 483-.494 Fathi Zad, H., Fallah Shamsi, R., Mahdavi, A., Arekhi, S. (2015). Comparison of two classification methods of maximum probability and artificial neural network of fuzzy Art map in making Range land cover maps (case study: Range land area of Doviraj area, Dehloran). Quarterly scientific-research journal of pasture and desert research in Iran, 22 (1): 59-.27 Fatemi, S, B., Rezaei, Y. (2014). Azadeh publications. Tehran. Foody, G. M. (2000). Mapping land cover from remotely sensed data with a softened feedforward Neural Network classification. J. Intell. Robotics Syst., 29(4): 433-.944 Guan, D., Li, H., Inohae, T., Su, W., Nagaie, T., and Hokao. K. (2011). Modeling urban land use change by the integration of cellular automaton and Markov model, Ecological Modelling, No. 222. pp. 3761-.2773 Hashmi Tangestani, M. (2009). Fundamentals of geological and environmental remote sensing. University Publishing Center of Tehran.
آمار تعداد مشاهده مقاله: 649 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 641

سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب

پیوندهای مفید

آمار

ارزیابی و پیش‌بینی تغییرات کاربری‌اراضی و پوشش زمین با استفاده از تکنیکهای سنجش از راه دور و GIS