رضا دوست, کریم, هاشمی شیخ شبانی, سید اسماعیل, شیرازی, زهرا. (1399). رابطه شبکههای اجتماعی مجازی و مصرف‌گرایی با سبک پوشش دانشآموزان (مورد مطالعه: دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ماهشهر). سامانه مدیریت نشریات علمی, 6(15), 79-122.
کریم رضا دوست; سید اسماعیل هاشمی شیخ شبانی; زهرا شیرازی. "رابطه شبکههای اجتماعی مجازی و مصرف‌گرایی با سبک پوشش دانشآموزان (مورد مطالعه: دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ماهشهر)". سامانه مدیریت نشریات علمی, 6, 15, 1399, 79-122.
رضا دوست, کریم, هاشمی شیخ شبانی, سید اسماعیل, شیرازی, زهرا. (1399). 'رابطه شبکههای اجتماعی مجازی و مصرف‌گرایی با سبک پوشش دانشآموزان (مورد مطالعه: دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ماهشهر)', سامانه مدیریت نشریات علمی, 6(15), pp. 79-122.
رضا دوست, کریم, هاشمی شیخ شبانی, سید اسماعیل, شیرازی, زهرا. رابطه شبکههای اجتماعی مجازی و مصرف‌گرایی با سبک پوشش دانشآموزان (مورد مطالعه: دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ماهشهر). سامانه مدیریت نشریات علمی, 1399; 6(15): 79-122.
رابطه شبکههای اجتماعی مجازی و مصرف‌گرایی با سبک پوشش دانشآموزان (مورد مطالعه: دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ماهشهر)
1دانشیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2استاد، گروه روانشناسی صنعتی و سازمانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3کارشناسی ارشد، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده
امروزه تحت تأثیر عصر مدرن و دسترسی آسان و جهانی به فناوری های جدید ارتباطی، در نگرش سنتی نسبت به سبک پوشش تغییراتی رخ داده است؛ بنابراین هدف اصلی این مقاله بررسی رابطه استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی و مصرف‌گرایی با سبک پوشش دانش آموزان دختر است. دیدگاه های نظری وبلن، زیمل، بودریار، کاستلز، مکلوهان و گربنر در چارچوب نظری استفاده شده است. این تحقیق از نوع کمی و پیمایشی با ابزار پرسشنامه محقق ساخته بوده است. جامعه آماری شامل دانشآموزان دختر متوسطه مدارس دولتی و غیردولتی شهرستان ماهشهر به تعداد ۱۰۰۱۲ نفر است که از طریق فرمول نمونه گیری کوکران ۴۰۰ نفر به‌عنوان نمونه تعیین و با استفاده از روش طبقه ای متناسب با حجم انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. ضریب پایایی از طریق محاسبه روش آلفای کرونباخ برای مفاهیم سبک پوشش ۰/۷۰ و مصرف‌گرایی ۰/۹۳ برآورد شده است. میانگین متغیرهای اصلی تحقیق شامل سبک پوشش۴۰/۰۳، مدت استفاده از شبکه های اجتماعی۴/۱۲، میزان استفاده از شبکه های اجتماعی ۶/۱۶ و مصرف‌گرایی ۷۶/۵۶ بهدست آمده است. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان می دهند بین مدت زمان استفاده از شبکه های اجتماعی و سبک پوشش از یک سو، بین میزان استفاده از شبکه های اجتماعی و سبک پوشش از سوی دیگر، و نهایتاً بین مصرف‌گرایی و سبک پوشش رابطه مستقیم، مثبت و معنیداری وجود دارد.همچنین، نتایج تحلیل رگرسیونی، اثر متغیر مصرف‌گرایی را با ۰/۳۱۶درصد به‌عنوان تنها متغیر پذیرفته شده و تأثیرگذار بر سبک پوشش نشان می دهد. درنهایت از طریق آزمون T رابطه معنادار بین متغیر مقطع تحصیلی و سبک پوشش تأیید شد و بین متغیر نوع مدرسه و سبک پوشش رابطه معناداری وجود نداشت.
چکیده بلند: مقدمه باید به این مسئله اذعان داشت که با ورود به عصر تکنولوژی و لزوم دسترسی به اینترنت، رسانه های جدید مانند شبکه های اجتماعی مجازی جایگزین نهادهای جامعه پذیری و هویت یابی سنتی شده است. شبکه های اجتماعی مجازی به‌عنوان یک تکنولوژی مدرن یکی از عوامل مهم دگرگونی در علایق و سلایق نوجوانان و جوانان محسوب می شود. درواقع با گسترش تعامل در فضای مجازی، ویژگی های فرهنگی از زمان و مکان خود جدا شده و در اختیار همه مردم در سراسر دنیا قرار گرفته است. همچنین در عصر مدرن مصرف یک ابژه هویت بخش است که فرد جهت نمایاندن هویت ظاهری خود دست به آن می زند. با توجه به اینکه تا پیش از تحولات رسانه ای جدید و شیوع مصرف‌گرایی، اصلی ترین منبع شکل‌دهی الگوپذیری دانش آموزان دختر شهر ماهشهر، محیط زندگی آنها و فرهنگ‌های بومی- محلی بوده است، استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی متأثر از خصوصیات و کارکردهای خاص این شبکه‌ها، آنها (دانشآموزان دختر مقطع متوسطه شهر ماهشهر) را در پیوندی مستقیم با ارزش‌ها و شاخصه های متنوع فرهنگ جهانی قرار می دهد. ازاین‌رو در پژوهش حاضر سعی می شود به سؤال زیر پاسخ داده شود: شبکه های اجتماعی مجازی و مصرف‌گرایی، به چه میزان بر سبک پوشش دانشآموزان دختر متوسطه شهر ماهشهر تأثیر می گذارد؟ روش تحقیق تحقیق حاضر بر اساس نوع داده‌های جمع‌آوری‌شده، تحقیق کمی است. راهبرد مورد استفاده در این تحقیق پیمایشی است. جامعه آماری این مطالعه کلیه دانشآموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ماهشهر به تعداد 10012 نفر می‌باشد. برای نمونه‌گیری از شیوه طبقه ای متناسب با حجم بر اساس جمعیت دانش آموزان مدارس دخترانه مقطع متوسطه استفاده شد که 400 نفر از دانشآموزان به‌عنوان نمونه انتخاب و مطالعه شده‌اند. تعداد پاسخگویان برحسب مقطع تحصیلی (200 دانش‌آموز متوسطه اول و 200 دانش‌آموز متوسطه دوم) و نوع مدرسه (200 دانش‌آموز در مدرسه دولتی و 200 دانش‌آموز در مدرسه غیردولتی) مشخص شده است. ابزار مورد استفاده در این تحقیق، پرسشنامه محقق ساخته است. پیش از آغاز پیمایش، پرسشنامه ابتدایی مورد آزمون اولیه قرار گرفت و با استفاده از نتایج به دست آمده، نقایص موجود برطرف و پرسشنامه نهایی تنظیم شد. پس از گردآوری داده‌ها، تجزیه‌وتحلیل آنها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS انجام گردید و برای بررسی رابطه بین متغیرها از آزمون‌های آماری متناسب با هر فرضیه استفاده شد. در این رابطه جهت اطمینان از اعتبار لازم با مشاوره و بهره‌گیری از نظرات اساتید و کارشناسان مربوطه و همچنین از آزمون آلفای کرونباخ جهت پایایی پرسشنامه استفاده شده است. ضریب پایایی از طریق محاسبه روش آلفای کرونباخ برای مفاهیم سبک پوشش 0.70 و مصرف‌گرایی 93/0 برآورد شده است. میانگین متغیرهای اصلی تحقیق شامل سبک پوشش03/40، مدت استفاده از شبکه های اجتماعی 12/4، میزان استفاده از شبکه های اجتماعی 16/6 و مصرف‌گرایی 56/76 به دست آمده است. یافته‌های تحقیق نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان می دهند بین مدتزمان استفاده از شبکه های اجتماعی و سبک پوشش از یک سو، بین میزان استفاده از شبکه های اجتماعی و سبک پوشش از سوی دیگر، و نهایتاً بین مصرف‌گرایی و سبک پوشش رابطه مستقیم، مثبت و معنیداری وجود دارد.همچنین، نتایج تحلیل رگرسیونی، اثر متغیر مصرف‌گرایی را با 316/0درصد به‌عنوان تنها متغیر پذیرفته شده و تأثیرگذار بر سبک پوشش نشان می دهد. درنهایت از طریق آزمون T رابطه معنادار بین متغیر مقطع تحصیلی و سبک پوشش تأیید شد و بین متغیر نوع مدرسه و سبک پوشش رابطه معناداری وجود نداشت. نتیجه‌گیری در جامعه امروزی نوجوانان خواستار زیبایی و تنوع در مصرف هستند. یکی از علایق آنان مصرف در زمینه پوشاک و سبک های متفاوت آن می باشد؛ بنابراین به دلیل گستردگی حوزه تسلط شبکه های اجتماعی مجازی در جوامع امروزی و امکان استفاده آسان و استقبال روزافزون و با توجه به امکان ارائه و نمایش فرهنگ های متفاوت در شبکه های اجتماعی، تبادل اطلاعات و نظرها بین کاربران در سراسر دنیا و معرفی محصولات فرهنگی مختلف ازجمله سبک ها و مدل های پوشش و لباس به طیف وسیع مخاطبان نوجوان ازجمله دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان ماهشهر، میزان تأثیرپذیری از محتوای ارائه‌شده در این شبکه ها توسط دانش آموزان دختر ماهشهری بیشتر می‌شود. به‌گونه‌ای که افزایش تمایل آنها به مصرف بیشتر، در قالب پوشیدن لباس های متنوع و بهروز بروز می کند.
آدمیان، مرضیه؛ عظیمی هاشمی، مژگان و صنعتی شرقی، نادر (1391)، تحلیل جامعهشناختی سبک پوشش زنان، فصلنامه علمی- پژوهشی زن و جامعه، 3 (4)، صص 186-161.
آروین، مرتضی (1393)، بررسی رابطه عضویت در شبکههای اجتماعی با هویت اجتماعی دانشجویان دانشگاه شاهد، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شاهد.
افراسیابی، محمدصادق (1390)، شبکههای اجتماعی مجازی و سبک زندگی: مطالعه موردی جامعه مجازی ایرانیان، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق (ع).
بشیر، حسن و افراسیابی، محمدصادق (1391)، شبکههای اجتماعی اینترنتی و سبک زندگی جوانان، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، 5 (1)، صص 31-6.
پیلتن، فخرالسادات و طالبی، حسین (1392)، بررسی عوامل اجتماعی گرایش به مد در بین نوجوانان مورد مطالعه دانشآموزان دختر دبیرستانهای شهر میناب)، فصلنامه مطالعات جامعهشناختی جوانان، 4 (11)، صص 49-64.
پاکروان، محمدرضا (1394)، بررسی رابطه استفاده از فضای مجازی با هویت ملی و دینی دانشجویان دانشگاه آزاد واحد بندرعباس، پایاننامه کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد واحد بندرعباس.
حسین‌طلایی، زهرا (1396)، بررسی تأثیرات شبکههای اجتماعی مجازی بر سبک زندگی دانشجویان (مورد مطالعه دانشجویان تحصیلات تکمیلی علوم اجتماعی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا.
حمیدی، نفیسه و فرجی، مهدی (1387)، سبک زندگی و پوشش زنان در تهران، مجله تحقیقات فرهنگی ایران، شماره 1، صص 92-65.
حسینی فر، مریم السادات (1393)، تحلیل جامعهشناختی مصرف‌گرایی در ایران (مطالعه موردی تهران 1393-1389).
دیلینی، تیم (1392)، نظریه‌های کلاسیک جامعه‌شناسی، ترجمه بهرنگ صدیقی و وحید طلوعی، ویرایش هفتم، تهران: نشر نی.
رئیسی، مهناز؛ شریفی، سعید و طغرایی، محمدتقی (1395)، شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر مصرف برندهای خارجی در صنعت مد و لباس (مورد مطالعه: شهر اصفهان)، تحقیقات بازاریابی نوین، 6 (1)، صص 120-96.
رستگارخالد، امیر؛ محمدی، میثم و نقیپود ایوکی، سحر (1391)، کنشهای اجتماعی زنان و دختران نسبت به حجاب و رابطه آن با مصرف اینترنت و ماهواره، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، 4 (56)، صص 82-7.
رضاییان، عالیه و ادریسی، افسانه (1397)، تأثیر شبکههای اجتماعی بر سبک زندگی نسل چهارم، فصلنامه مطالعات میان فرهنگی، 13 (34)، صص 36-9.
رازقی، نادر و فرزام، نازنین (1394)، تحلیل کیفی سبک پوشش غربی جوانان، فصلنامه جامعه‌شناسی سبک زندگی، 1 (13)، صص 102-75.
سورین، ورنر و تانکارد، جیمز (1393)، نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، ویرایش ششم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سلطانی فر، محمد (1389)، دیپلماسی نوین و روابط عمومی الکترونیک، تهران: انتشارات سیمای شرق.
صفری لسفرمی، رقیه (1395)، بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر سبک پوشش دختران جوان در شهر ساری، پایاننامه کارشناسی ارشد رشته جامعه‌شناسی، دانشگاه پیام نور، مرکز تهران غرب.
ضیایی پرور، حمید و عقیلی، سید وحید (1389)، بررسی نفوذ شبکههای اجتماعی مجازی در میان کاربران ایرانی، علمی- ترویجی، 20 (4)، صص 42-23.
عدلی پور، سند؛ قاسمی، وحید و میرمحمدتبار، سید احمد (1393)، تأثیر شبکههای اجتماعی فیسبوک بر هویت فرهنگی جوانان شهر اصفهان، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 7 (1)، صص 28-1.
فرخ نیا، رحیم و لطفی، اعظم (1390)، تأثیر فضای مجازی بر مدگرایی، فصلنامه دانش، 7 (22)، صص 118-95.
فرقانی، محمدمهدی و مهاجری، ربابه (1396)، رابطه بین میزان استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی و تغییر در سبک زندگی جوانان، فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، 4 (13)، صص 292-259.
قنبری، سمیه (1386)، بررسی تحول گفتمان حجاب در مطبوعات دهه 70 ایران، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا (س).
کاستلز، مانوئلز (1390)، عصر اطلاعات: ظهور جامعه شبکه‌ای، ترجمه احمد علیقلیان و افشین خاکباز، ویرایش هفتم، تهران: طرح نو.
کرایب، یان (1382)، نظریه اجتماعی کلاسیک، ترجمه شهناز مسمی پور، تهران، نشر آگه.
کوزر، لوئیس (1394)، زندگی و اندیشه بزرگان جامعه‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، ویرایش بیستم، انتشارات علمی.
کلانتری، علی‌اکبر (1389)، اسلام و الگوی مصرف، انتشارات بوستان.
کارگر، مریم (1396)، بررسی رابطه بین عضویت در شبکه اینستاگرام با نگرش به مد در نوجوانان (مورد مطالعه: نوجوانان دوره دوم متوسطه شهر تهران)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شرق.
کریمیان، مبری (1394)، بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش نوجوانان دختر دبیرستانهای شهرکرد به شبکههای اجتماعی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد.
گیدتز، آنتونی (1393)، تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمه ناصر موفقیان، ویرایش نهم، تهران: نشر نی.
گودرزی، علیرضا (1395)، تأثیر استفاده از شبکههای مجازی موبایلی (تلگرام، اینستاگرام و...) بر سبک زندگی نوجوانان 15 تا 18 ساله ساکن منطقه 14 تهران، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شرق.
هزارجریبی، جعفر و اکبری‌تبار، علی‌اکبر (1395)، مطالعه‌ای در باب تأثیرات شبکههای اجتماعی مجازی بر سبک زندگی و اوقات فراغت جوانان، مجموعه مقالات کنگره ملی اوقات فراغت و سبک زندگی جوانان، 1 (4).
B& Sahoo. J.N (2013), Social Networking Sites– A Critical Analysis of Its Impact on Personal and Social Life. International Journal of Business and Social Science, 2(14): 222-228.
Gladstone, Eric (2017), Beauty and social capital: Being attravtive shapes social networks. Soc. Netw, http://dx.dio.org/10.1016/j. socnet. 2017.05.003.
Gok, Tolga. (2016), The effects of social networking sites on students’ studying and habits, International Journal of Research in Education and Science (IJRE), 2(1), 85-93.
Herbert, cornelia & Ethofer, Thomas (2014), the janus-face of language: where are the emotions in words andthe words in emotions?, frontiers in psychology.
Sharon, Wu, Meng-Shan. Isabella, Chaney. Cheng-Hao Steven, Chen. Bang, Nguyen and T. C. Melewar. (2015), Luxury fashion brands: factors influencing young female consumers’ luxury fashion purchasing in Taiwan. Qualitative Market Research: An International Journal, 18 (3), pp. 298-319. ISSN 1352-2752.
Zeitel-Bank.N& Tat. U (2014), Social Media And Its Effects On Individuals And Social Systems, Journal Knowlage and Learning, 1183-1190.
